Asielzoekersscholen leveren komende jaren fors in

Achterstand Door een nieuwe rekenmethode van het ministerie van OCW krijgen scholen die asielkinderen opvangen straks minder geld.

Vanaf volgend schooljaar verdeelt het ministerie het budget voor leerlingen met een achterstand op een nieuwe manier.
Vanaf volgend schooljaar verdeelt het ministerie het budget voor leerlingen met een achterstand op een nieuwe manier. Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP

Scholen die asielkinderen opvangen komen in de problemen door een nieuwe verdeling van geld voor leerlingen met een achterstand. Driekwart van de 43 ‘nieuwkomersscholen’ gaat er vanaf volgend schooljaar financieel in stappen op achteruit. Het gaat in 2022 uiteindelijk om zo’n zes miljoen euro. Dat meldt de PO-Raad, de vereniging van basisschoolbesturen, op basis van berekeningen van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW).

„We moeten zes, zeven mensen herplaatsen of ontslaan”, zegt Arnoud Wever van schoolbestuur PCPO Midden-Brabant, waar nieuwkomersschool De Fontein uit Breda onder valt. Die school verliest ruim 400.000 euro. „Terwijl we, door deze kinderen op te vangen, onze nek hebben uitgestoken ten behoeve van de bv Nederland. Toen de gemeente Breda in 2014 besloot de voormalige gevangenis om te bouwen tot een asielzoekerscentrum, hebben wij ons uiterste best gedaan die kinderen op te vangen.” Het aantal ‘nieuwkomer’-leerlingen van de school groeide tijdens de vluchtelingenstroom van 40 naar 195.

„Ik snap dat je een ander systeem bedenkt, maar aan die kinderen is niets veranderd”, zegt Henk Mulder van Stichting Archipel uit Zutphen, waaronder basisschool De Waaier valt. Die school, met een taalschakelklas, veel kinderen met een migratieachtergrond en sinds 2016 een dependance in het azc van Zutphen, verliest ruim 200.000 euro. „Toen ik dat aan de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad en raad van toezicht probeerde uit te leggen, zag ik grote ogen: wie heeft dit nou weer verzonnen?”

Lees ook het interview met een taaldidacticus: 'Migrantenkind kan op school niet zonder zijn moedertaal'

Het ministerie van OCW is al jaren bezig met een nieuwe rekenmethode om te bepalen wanneer een leerling risico loopt op een leerachterstand. De huidige methode voldoet niet, omdat die alleen kijkt naar het opleidingsniveau van ouders. Dat stijgt in Nederland, waardoor het aantal achterstandsleerlingen op papier daalt maar in werkelijkheid niet.

Nieuwe verdeling

De nieuwe rekenmethode kijkt naar meer factoren, bijvoorbeeld of een gezin schulden heeft. Zo kan preciezer worden voorspeld of een leerling risico loopt op achterstanden. „De groep achterstandsleerlingen groeit dus, maar het budget groeit niet mee”, zegt Rinda den Besten, voorzitter van de PO-Raad.

Vanaf volgend schooljaar verdeelt het ministerie het budget (zo’n 750 miljoen euro) onder gemeenten en scholen op de nieuwe manier. Sommige gemeenten en schoolbesturen, bijvoorbeeld in Utrecht, gaan er daardoor miljoenen op achteruit; anderen gaan er juist op vooruit.

Asielzoekersscholen zouden door de nieuwe rekenmethode zwaar worden getroffen, constateerde het ministerie dit najaar. Minister Arie Slob (Onderwijs, ChristenUnie) besloot daarom de methode te wijzigen. Hoewel dat de effecten verzachtte, moeten sommige asielzoekersscholen nog steeds flink inleveren, blijkt nu. Scholen die asielkinderen opvangen, krijgen overigens 10.000 euro per leerling in het eerste en 1.400 in het tweede jaar van OCW.

De PO-Raad is bang dat het draagvlak verdwijnt om asielkinderen op te vangen. „Gemeenten of het COA doen een moreel appel op schoolbestuurders”, zegt Den Besten. „Een asielschool beginnen is een risicovolle onderneming, zeker met een lerarentekort. Nu vragen ze eigenlijk: wie wil er een asielzoekersschool starten en oh, je loopt er financieel op leeg.”