Wetenschappers pleiten ook na Brexit voor nauwere AI-samenwerking

Zonder nauwe samenwerking met het Verenigd Koninkrijk verliest het Europese onderzoek naar kunstmatige intelligentie “kritische massa”. Dat vrezen wetenschappers die daarom een open brief naar Europese regeringsleiders stuurden.

Foto Jason Alden/Bloomberg

Zo’n 450 wetenschappers en experts op het gebied van kunstmatige of artificiële intelligentie (AI) roepen Europese regeringsleiders in een dinsdag gepubliceerde open brief op om de internationale samenwerking op deze terreinen te versterken.

De ondertekenaars vinden het van “groot belang” dat álle Europese landen blijven samenwerken op het gebied van kunstmatige intelligentie, ongeacht het resultaat van de Brexitonderhandelingen. “Europa kent veel van ‘s werelds beste onderzoekers en vernieuwers in kunstmatige intelligentie, waarvan velen uit het VK, een land met een rijke en trotse geschiedenis in informatica en artificiële intelligentie”, leest de brief die opgesteld is door leden van CLAIRE, een Europees netwerk van AI-laboratoria.

De ondertekenaars schrijven dat “om de voordelen te realiseren en om verantwoord met de risico’s om te gaan, samenwerking in Europa - en daarbuiten - essentieel is”. De brief is ondertekend door 450 AI-experts uit twintig Europese landen en enkelen daarbuiten. Het gaat om invloedrijke wetenschappers, van wie tweederde een doctorstitel heeft, zegt Holger Hoos, een van de initiatiefnemers. “We vinden het belangrijk dat mensen die weten wat AI inhoudt, zich laten horen in het maatschappelijke debat.”

Lees ook: ‘Er woedt een Koude Oorlog over kunstmatige intelligentie’

Kritische massa

Hoos, hoogleraar Machine Learning aan Leiden University, vreest dat zonder samenwerking met het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie “aan kritische massa” zal verliezen. Zonder verenigd front zal Europa op dit gebied afhankelijker worden van techniek uit China of de Verenigde Staten, denkt hij. Getalenteerde onderzoekers, ook uit Europa, zullen daar naartoe trekken.

Daarnaast kan juist het onderzoek naar kunstmatige intelligentie profiteren van “Europese waarden” zegt Hoos. “Het Europese perspectief op kunstmatige intelligentie is mensgericht. We willen geen kunstmatige intelligentie die zulke waarden niet deelt.” Frank van Harmelen, lid van de KNAW en één van de 65 Nederlandse wetenschappers die de brief ondertekende, herhaalt dit sentiment op de website van CLAIRE. Van Harmelen: “AI-technologie moet op mensen gericht zijn, en Europa kan dit toevoegen aan de huidige AI-revolutie.” Kunstmatige intelligentie die belangrijke waarden als transparantie en rechtvaardigheid respecteert is cruciaal, denkt Van Harmelen.

‘Geen robotapocalypse’

In de brief gaat het ook over het verantwoordelijk beheren van risico’s die verbonden zijn aan de opkomst van kunstmatige intelligentie. “Het grootste risico is in ieder geval niet de robotapoclypse, wat veel mensen denken”, zegt Hoos. Het risico is volgens hem vooral dat zulke technieken te snel worden geïmplementeerd, zonder dat ze volledig worden begrepen. “AI-technologie kan veel belangrijke dingen doen, maar het is ook enorm complex. Er zijn zwakheden en beperkingen die we nog niet helemaal doorgronden.” Juist het onderzoek naar dit soort beperkingen is sterk in Europa vertegenwoordigd, zegt Hoos.

Ook andere experts wezen eerder op de gevaren die kunstmatige intelligentie mogelijk met zich meebrengt. Zo richtte Tesla- en SpaceX-baas Elon Musk in 2015 een stichting op die zich bezighoudt met het verantwoordelijk ontwikkelen van kunstmatige intelligentie. Hoos: “Europa heeft wellicht de beste positie in het onderzoek naar hoe deze AI-systemen zich correct en verantwoordelijk kunnen gedragen.”

    • Rik Wassens