Opvang van uitreizigers is geregeld

Terugkeer Syriëgangers Kabinet wil Syriëgangers niet terughalen, maar voor hun terugkeer zijn er uitvoerige plannen.

Een IS-ontvluchte vrouw met haar kind
Een IS-ontvluchte vrouw met haar kind Foto Bulent Kilic/AFP

Zeker vijf à tien kinderen van Nederlandse uitreizigers naar IS-gebied zullen, als zij terugkeren, meteen naar een jeugdzorginstelling gaan voor rust, begeleiding en behandeling. De kinderen, allen onder de 12 jaar, kampen mogelijk met dusdanige problemen dat plaatsing in een normale thuissituatie nog niet aan de orde is, schat de Raad voor de Kinderbescherming in. De meeste kinderen van uitreizigers komen in een pleeggezin terecht.

Het kabinet is geen voorstander van het actief terughalen van uitreizigers en hun gezinnen uit Syrië en Irak. Maar de Raad voor de Kinderbescherming werkt sinds 2017 in opdracht van de ministeries van Justitie en Veiligheid en VWS al wel aan een gedetailleerd ‘terugkeerplan’ voor kinderen van kalifaatgangers. Van de minstens 175 kinderen van Nederlandse uitreizigers heeft de Raad er honderd in beeld; 80 procent van hen is jonger dan vijf jaar. Voorzover bekend zijn de kinderen allen bij hun moeder, in tentenkampen of elders. De Raad baseert zich mede op informatie van thuisblijvers, zoals grootouders.

Kinderen met trauma’s

Uitvoering van de terugkeerplannen voor kinderen lijkt dichtbij te komen nu IS zo goed als verslagen is en de VS Europese landen onder druk zetten om IS-strijders terug te halen en te berechten. Het kabinetsstandpunt is vooralsnog echter dat Nederland uitreizigers alleen helpt als zij zich melden bij een consulaat, bijvoorbeeld in Erbil, Noord-Irak. Het consulaat kan tickets voor de terugreis regelen. Het consulaat is echter voor uitreizigers veelal lastig te bereiken.

Ondanks het afhoudende kabinetsstandpunt is Nederland vergaand op de terugkeer van gezinnen voorbereid. De kinderen die na aankomst zullen worden opgevangen door jeugdzorg, gaan naar een locatie in Zuid-Holland van jeugdzorginstelling Horizon, gespecialiseerd in hulp aan kinderen met trauma’s, zoals ernstig geweld thuis. Bij de terugkeerders uit IS-gebied gaat het deels om kinderen die al vóór het uitreizen van hun ouders bij jeugdzorg liepen.

Lees ook: Jeugdzorg heeft plan IS-kinderen klaar

Ook „enkele jongens” van negen jaar en ouder gaan bij terugkeer eerst naar de jeugdzorginstelling, omdat zij mogelijk in het kalifaat gevechtstraining hebben gehad. De kinderen zullen op de jeugdzorglocatie „vermoedelijk op zijn minst enkele maanden” verblijven, zegt bestuurder Hans du Prie.

„We bereiden de kinderen in een veilige omgeving voor op het wonen in een pleeggezin, en gaan met hen praten over wat ze hebben meegemaakt en over hun situatie nu.” Een orthopedagoog gespecialiseerd in de behandeling van radicalisering zal bij de hulpverlening worden betrokken.

Een moeder met kinderen die naar Nederland terugkeert, wordt op Schiphol van de kinderen gescheiden. Haar wacht de gevangenis: de Terroristische Afdeling van de Penitentiaire Inrichting Vught. De meeste kinderen zullen, onder de hoede van de jeugdbescherming, in een pleeggezin komen. Vaak gaat het om familie van de kinderen, aangezocht door de Raad voor de Kinderbescherming. Er zijn in Nederland dus tientallen familieleden van uitreizigers die rekening houden met de komst van nieuwe, jonge huisgenoten, bevestigt de Raad.

Lees ook: Coalitie heeft geen trek in het opnemen van kalifaatverlaters

Een „enkele” kandidaat-opvoeder is afgevallen wegens twijfel over diens gedachtengoed, laat de Raad weten: te denken valt aan sympathie voor IS.

Blijken de kinderen ernstige problemen te hebben die het pleeggezin overvragen, dan kunnen die ook tijdelijk worden opgevangen door Horizon. Voor zowel kinderen in pleeggezinnen als op de jeugdzorglocatie geldt dat zij de moeder geregeld zullen bezoeken in Vught, tenzij dat niet in het belang is van de kinderen.

Plan jeugdzorg ligt er pagina 6-7