Ook een gitarist mag Sisi niet bespotten

Repressie in Egypte In Egypte is contact hebben met critici van president Sisi gevaarlijk. Tientallen activisten zijn de afgelopen maanden opgepakt.

Toen gitarist Rami Sidky (33) na het eerste concert van zijn indierockband Jimi and the Saint terugkeerde werd hij aangehouden. Hij zit nog steeds vast.
Toen gitarist Rami Sidky (33) na het eerste concert van zijn indierockband Jimi and the Saint terugkeerde werd hij aangehouden. Hij zit nog steeds vast. Foto Marwan Imam

De Egyptische rockmuzikanten Jimi Elgohary en Rami Sidky (33) waren net geland op het vliegveld van Kairo na het eerste concert van hun indie-rockband Jimi and the Saint in Libanon, toen de politie gitarist Sidky vroeg even mee te komen. „Ze zeiden dat ze kort met hem wilden praten en hem dan zouden laten gaan”, vertelt Elgohary.

Sinds die dag, 5 mei 2018, zit Sidky in voorarrest op verdenking van het lidmaatschap van een terroristische organisatie en belediging van overheidsinstanties.

Tientallen prominente activisten, bloggers, academici en politici zijn de voorbije maanden opgepakt nadat ze op enige wijze kritiek hadden geleverd op de Egyptische president Abdel Fatah el-Sisi of soms zelfs alleen maar omdat ze met zo’n criticus contact hadden gehad. Sisi liet zich in maart 2018 herkiezen en het parlement vorige week een grondwetswijziging goedkeuren. Niets wijst er intussen op dat de repressie in Egypte afneemt. Sidky’s arrestatie is hier een schrijnend voorbeeld van.

Grote tirade

Uit de eerste ondervraging op het vliegveld bleek dat zijn arrestatie verband hield met zijn verleden met Ramy Essam, een Egyptische zanger vooral bekend van zijn optredens op het Tahrirplein tijdens de revolutie van 2011.

Essam, zelf al jaren woonachtig in Zweden, had in februari 2018 het nummer Balaha (dadel) uitgebracht, in feite één grote tirade tegen president Sisi. ‘Balaha’ is een spottende bijnaam voor Sisi. Essam schuwt grove bewoordingen en beledigingen niet: „Prachtige dadel, vier jaar zijn verstreken in schande, te lang hebben we naar dat domme gezicht gekeken, we bidden dat God je in de donkerste gevangenis moge gooien, ik hoop dat je daar rot.” Daarnaast uit hij meer inhoudelijke kritiek op de dure uitbreiding van het Suezkanaal, Egyptes strijd tegen terrorisme en de rol van het leger.

Sidky speelde enkele jaren geleden in de band van Essam, maar is in 2013 zijn eigen weg gegaan. Via Google is er nog een gezamenlijk optreden in 2015 te vinden. In de aftiteling van de videoclip van Balaha wordt Sidky niet genoemd.

Naast Sidky staan zes anderen onder verdenking vanwege het Balaha-lied, onder wie de tekstschrijver en regisseur, die wel in de aftiteling worden genoemd. Slechts een van hen is voorwaardelijk vrijgelaten.

Amsterdam

Sidky’s gevangenschap verbijsterde zijn ouders. Zijn moeder, Mona Riyad, wachtte hem de bewuste dag op het vliegveld op. „Hij kwam nooit naar buiten”, vertelt ze. „Opeens zagen we Jimi, die ons zei dat hij was gearresteerd.”

De 33-jarige Sidky is enig kind, geboren in Rome. Zijn vader is een gepensioneerde Egyptische diplomaat, zijn moeder werkte voor een gerenommeerd Italiaans oliebedrijf. Naast muziek was hij ook in politiek geïnteresseerd. In 2015 behaalde Sidky zijn mastertitel in de internationale betrekkingen aan de Universiteit van Amsterdam, en schreef zijn scriptie over de relatie tussen de staat en ngo’s in Egypte. Bij een bezoek van Elgohary aan Sidky in Amsterdam besloten ze samen een band op te richten.

„We hadden nooit verwacht dat Rami zou worden gearresteerd, want hij heeft dat lied niet eens op Facebook gedeeld”, zegt Riyad.

Eens per week kan ze haar zoon bezoeken in de beruchte Tora-gevangenis. Hij heeft het er moeilijk, zegt ze. „Hij is depressief en wanhopig. Na 33 jaar een goed en vrij leven veranderde alles van de ene op de andere dag.”

Op 9 februari van dit jaar werd Sidky’s voorarrest met 45 dagen verlengd. „Ik vroeg de rechter om uitleg waarom Sidky nog vastzit, hij kon het me niet vertellen”, zegt zijn advocaat Ziad El-Elaimy. Volgens hem zijn de beklaagden de dupe van het feit dat Essam zelf buiten bereik is van de veiligheidsdiensten, die de president per se een dossier willen tonen en een signaal willen afgeven om anderen af te schrikken.

Een Sisi-speeltje was al verboden

Dat Sisi bespotten niet wordt getolereerd bleek eerder. Een student die in 2015 een afbeelding van Al-Sisi gefotoshopt met Mickey Mouse-oren op Facebook had geplaatst, werd veroordeeld tot drie jaar cel.

Lees ook Sterke-man-voor-het-leven maakt comeback in Egypte

Een kinderspeeltje dat in de volksmond ‘Sisi’s ballen’ heette, werd in 2017 uit de markt gehaald. Begin dit jaar benaderde de Egyptische overheid (tevergeefs) het Amerikaanse CBS om een interview waarin Sisi zeer kritisch werd ondervraagd, niet uit te zenden.

Behalve in Jimi and the Saint speelde Sidky in de populaire band Sharmoofers. Die mocht maanden geen concerten geven, mogelijk om Sidky. De leden hebben zich niet over de zaak uitgelaten. Sidky is in stilte vervangen door een andere gitarist.

Maar met diezelfde Sharmoofers speelde Sidky op een door de overheid georganiseerde campagnebijeenkomst voor de herverkiezing van Sisi. Sidky’s familie put daar hoop uit, vertelt Riyad. „Ik heb kopieën van nieuwsartikelen over dit concert waarin Rami wordt genoemd, en heb deze aan de advocaat gegeven om in de rechtszaal te laten zien.”