Deze keer moet het Oscargala deugen

Oscargala Geen gastheer, talloze controverses: de Oscars vinden zondag in het Dolby Theatre plaats in een gespannen ambiance.

Jimmy Kimmel presenteerde in 2018 het Oscar-gala.
Jimmy Kimmel presenteerde in 2018 het Oscar-gala. Foto Mark Ralston/AFP

Volgens de Amerikaanse komiek Kevin Hart zien de aanwezigen van Oscarceremonies er vaak immens gespannen en daardoor lachwekkend uit. Als presentator van het gala wilde hij ervoor zorgen dat iedereen zich wat zou ontspannen, zodat er geen grappig bedoelde foto’s van verkrampt gedrag konden worden gemaakt.

Mogelijk heeft de wel zeer korte aanstelling van Hart als gastheer van de 91ste Academy Awards het omgekeerde effect; wie dit jaar het podium op moet zal zich nog meer bewust zijn dat alles onder een vergrootglas ligt en iedere faux pas tot het einde der tijden over internet zwerft.

Enkele uren na de bekendmaking van Harts aanstelling doken in december oude, homofobe tweets en grappen op. Na een laat en halfslachtig excuus besloot Hart dat hij geen presentator van de Oscars meer wilde zijn. Hij noemde de kritiek later een aanval op zijn persoonlijkheid. Een nieuwe gastheer bleek niet te vinden, en dat is veelzeggend. Hart noemde het Oscargala presenteren eerder zijn „droombaan”, maar het blijkt op dit moment het minst populaire corvee van Hollywood.

Immense druk

De druk is immens. Afgelopen jaren kelderde het aantal kijkers van het Oscargala van bijna 44 miljoen naar 26,5 miljoen. Het zou te lang duren, met steeds dezelfde speeches en categorieën als ‘sound mixing’ die niemand iets zeggen. De winnaars zijn vaak kwaliteitsfilms als Moonlight, die weinig mensen hebben gezien. Hollywoods ‘blockbusterfilms’ doen voor spek en bonen mee.

Dit jaar werden er enkele losse flodders gelanceerd om het gala korter en spannender te maken. Zo kwam er een aparte Oscar voor ‘populaire film’ (na algeheel protest ingetrokken). Werden minder aansprekende Oscars tijdens de reclameblokken uitgereikt (na algeheel protest ingetrokken). Zo bleef alles bij het oude, al levert het ontbreken van een presentator mogelijk tijdwinst op: geen traditionele openingsmonoloog, geen bindteksten. Verder hoopt men een divers publiek te trekken door de Oscars te laten uitreiken door een arsenaal sterren, van eerdere Oscarwinnaars via Daniel Craig tot de rapper/actrice Awkwafina.

Toch lijkt het risico op verkramping zonder gastheer nog groter. Een ervaren presentator van het type Billy Crystal of Ellen DeGeneres bouwde een relaxte sfeer op en greep zo nodig in; dit jaar staan de Hollywoodsterren er op dat grote podium helemaal alleen voor. De vrees voor een uitglijder à la Faye Dunaway en Warren Beatty zal groot zijn: zij reikten in 2017 de Oscar voor beste film uit aan musical La La Land in plaats van aan de echte winnaar, het drama Moonlight.

Ongemakkelijke presentatie

Ook als je in het verleden geen foute uitspraken deed of een verkeerde enveloppe in de hand krijgt, loop je een gerede kans dat het Oscarpodium je reputatie bezoedelt. Actrice Anne Hathaway, een van de co-presentatoren in 2011, noemde het lastigste van de Oscars hosten „de volgende dag”: als je de analyses van de show onder ogen krijgt. Hathaways ongemakkelijke presentatie – haar partner James Franco leek vaak in te dutten – levert haar nog geregeld een eerste plaats op in jaarlijstjes van ‘slechtste Oscar-presentators ooit’. En zo maakte acteur en producent Seth MacFarlane er in 2013 met zijn liedje ‘We saw your boobs’ volgens de kritiek vooral een seksistische wanvertoning van en schrompelde acteur Neil Patrick Harris (2015) ineen onder het gewicht van zijn eigen middelmatige grappen.

Het Oscarpodium werd pas echt een mijnenveld na de controverses over ingesleten racisme (#OscarsSoWhite) en seksisme (#MeToo) in Hollywood. Een host moet daar grappen over maken die nét niet zo scherp zijn dat men elkaar in de zaal ongemakkelijk aankijkt. Chris Rock bleef in 2016 net aan de goede zijde van het ongemak op het punt van racisme, Jimmy Kimmel lukte dat vorig jaar aardig met #MeToo. Hij noemde het Oscarbeeldje de meest gerespecteerde man in Hollywood: „Hij houdt zijn handen waar je ze kunt zien, is hoffelijk en het belangrijkste: hij heeft geen penis.” Maar Neil Patrick Harris, die racisme leek te bagatelliseren, toonde hoe pijnlijk diep je valt als je toon net niet helemaal klopt.

Kevin Harts idee om dit jaar expliciet in te gaan op de gespannenheid was geen gek idee. Bij deze Oscareditie liggen namelijk ook bijna alle genomineerde films en makers op voorhand stevig onder vuur. Van de acht films die strijden voor de Oscar voor beste film behandelt het merendeel expliciet maatschappelijke kwesties als ras, klasse en seksuele geaardheid. The Academy lijkt meer dan ooit relevant te willen zijn, wellicht mede door de talloze nieuwe leden die sinds 2016 werden uitgenodigd om te zorgen dat meer vrouwelijke, gekleurde en jonge mensen uit de filmindustrie mochten stemmen.

Maar die hang naar maatschappelijke relevante nodigt ook controverses uit. Bij vlagen lijkt het, zoals filmcriticus Wesley Morris afgelopen oktober schreef in The New York Times, alsof de Oscars behalve een artistieke sportwedstrijd ook een morele puurheidscompetitie zijn geworden.

De meest controversiële Oscarkandidaat dit jaar is zonder twijfel Green Book, een feelgoodfilm waarin buddyhumor rauw racisme overwint. De film werd geplaagd door schandalen; van misstappen uit het verleden van de makers tot kritiek op „racistische” benadering van de personages. Spike Lee’s BlacKkKlansman over een zwarte agent die de KKK infiltreert, kwam onder vuur wegens rooskleurig voorstellen van de geschiedenis. Over de publiekshit Black Panther – de eerste superheldenfilm met een zwarte cast – wordt in de wandelgangen dan weer gefluisterd dat hij alleen is genomineerd om kijkers te trekken. Alleen het Mexicaanse zwart-witdrama Roma houdt zich verre van controverse. Maar dat is wel een film van Netflix, in Hollywood weinig populair.

Lees ook hoe stoelvullers ervoor zorgen dat de zaal altijd vol is tijdens het Oscargala

Belangrijk is of een film ‘deugt’. Dat geeft allerlei belangengroepen indirect een zware stem. Zoals NAACP (Afro-Amerikaanse burgerrechtenbeweging), die zich onlangs uitsprak tegen Green Book. Dat de bejubelde Vlaamse film Girl niet werd genomineerd, kan te maken hebben met de afkeuring van GLAAD, dat waakt over de representatie van LGBTQ’s in de media.

GLAAD heeft een topjaar. Vijf genomineerden voor beste film kregen het stempel ‘inclusief’: een record. A Star is Born heeft een hoofdrol voor homo-icoon Lady Gaga. Komedie The Favourite gaat over een liefdesdriehoek tussen drie vrouwen aan het Britse hof, zowel Green Book als Bohemian Rhapsody bevat een homoseksuele hoofdrol en in Vice speelt de lesbische dochter van de nietsontziende vice-president Dick Cheney een sleutelrol.

Nu maar afwachten tot de uitreiking. Zal dit inclusieve Oscargala zonder presentator meer kijkers opleveren, of toch vooral gifjes van ongemakkelijke aanwezigen?

    • Sabeth Snijders