Jack Hock (Richard E. Grant) en Lee Israel (Melissa McCarthy) in ‘Can You Ever Forgive Me?’

‘Acteren is niet rationeel, eerder het tegenovergestelde’

Richard E. Grant De Britse acteur is genomineerd voor een Oscar voor zijn schitterende rol als een aan lager wal geraakte oplichter in ‘Can You Ever Forgive Me?’ „Ik geniet van de aandacht, want ik weet ook dat het niet lang zal duren.”

Een acteur die is genomineerd voor een grote prijs doet daar naar de buitenwereld bijna altijd zo relativerend en ontspannen mogelijk over. Leuk hoor, zo’n nominatie. Maar de wereld hangt er heus niet vanaf.

De Britse acteur Richard E. Grant trekt zich weinig aan van die ongeschreven regel. Hij geniet zichtbaar en zonder gêne van de aandacht die zijn nominatie voor de Oscar als beste acteur in een bijrol hem momenteel oplevert. Grant is te zien als de aan lager wal geraakte oplichter Jack Hock in de schitterende tragikomedie Can You Ever Forgive Me?

„Ik ben al meer dan veertig jaar aan het acteren”, zegt Grant in een Londens hotel. „Als je in al die tijd nooit bent genomineerd voor een prijs of een keer iets hebt gewonnen, accepteer je dat gewoon. Slechts een minuscuul percentage van alle acteurs komt in beeld bij prijzen. Vaak zijn dat ook steeds dezelfde mensen, die keer op keer worden genomineerd. Ik heb daar geen problemen mee. Dat is nu eenmaal hoe het gaat.

„Dat mij dit nu toch nog ineens overkomt, terwijl ik de zestig al ben gepasseerd, is een enorme opsteker. Ik ben daar dankbaar voor. Ik ben geen Judi Dench die misschien een beetje blasé is na alle nominaties en prijzen die ze al heeft gehad. Ik geniet er met volle teugen van, want ik weet dat die aandacht niet al te lang zal duren.”

Grant speelt in het op feiten gebaseerde Can You Ever Forgive Me? de zwaar drinkende handlanger van de literaire vervalser Lee Israel, die in de jaren negentig nauwelijks van echt te onderscheiden brieven namaakte van literaire grootheden; een al even fraaie rol van Melissa McCarthy. Hoewel hij zelf geheelonthouder is, als gevolg van een allergie, is Grant als acteur enigszins gespecialiseerd in legendarische drinkers. Zijn beroemdste rol is nog altijd zijn debuut uit 1987 als de zwaar drinkende, werkloze acteur Withnail in de geliefde Britse cultklassieker Withnail and I.

Die film heeft in Engeland een status die te vergelijken valt met The Big Lebowski.Withnail and I mag dan al meer dan dertig jaar oud zijn, Grant krijgt op straat nog vrijwel dagelijks reacties op de film. „Ik word soms aangesproken door iemand die zegt dat ze me gezien hebben in ‘de film’. Ik weet dan meteen dat ze het over Withnail hebben, hoewel ik ook echt wel in nog wat andere films heb gespeeld.”

Ziet u overeenkomsten tussen Withnail en Jack Hock?

„Het zijn allebei alcoholisten, die compleet zijn mislukt in hun leven. Maar Withnail is een volkomen arrogante, verwende en egocentrische figuur. Jack is juist een grote charmeur. Hij slaagde er elke weer in om bij mensen iets gedaan te krijgen. Hij was een kruimelcrimineel die een beetje in coke dealde. Hij heeft ook twee jaar in de gevangenis gezeten omdat hij een taxichauffeur heeft bedreigd met een mes. Maar hij hield zich staande in New York omdat hij er elke keer weer in slaagde om bij iemand een drankje of een plek om te overnachten los te kletsen.”

Als we zo’n verlopen figuur als Jack Hock of Withnail op straat tegenkomen zouden we de andere kant opkijken. Hoe slaagt u erin om zo’n personage toch aantrekkelijk te maken?

„Dat gaat niet zo bewust of rationeel. Je moet als acteur gewoon de scènes zo goed mogelijk proberen te spelen. Je heb geen enkele controle over hoe mensen daar vervolgens naar kijken. Ik zou willen dat acteren een rationeel en uitgedacht proces was, in werkelijkheid is acteren eerder het tegenovergestelde daarvan.

„Ik heb me vooral laten leiden door de manier waarop Melissa McCarthy haar personage speelt. Ik heb vorige week nog iemand gesproken in New York die Lee Israel heeft gekend. Hij vertelde me dat zij echt een afschuwelijk, ongelooflijk onbeschoft mens was. Melissa heeft het aangedurfd om Lee Israel te spelen met al haar onaangepastheid. Maar je gaat desondanks toch met haar meeleven als kijker. Ik weet niet of je dat in werkelijkheid ook zou hebben gedaan.”

Jack Hock is inderdaad sympathieker dan Withnail. Jack is zelfs bereid om het vervuilde appartement van Lee Israel schoon te maken.

„Hij ruimt de kattendrollen onder haar bed op. Dat zou bij Withnail niet zijn opgekomen. Daar is hij veel te egocentrisch voor. Maar een personage dat zo authentiek en onaangepast is, zoals Lee Israel of Withnail, heeft ook wel iets aantrekkelijks. Dit zijn mensen die echt geen enkele moeite doen om door andere mensen aardig gevonden te worden.

Lees hier de recensie van ‘Can You Ever Forgive Me?’

„Ieder mens heeft in zijn leven een zekere mate van erkenning en waardering nodig. Iedereen verlangt naar applaus. Dat hoort gewoon bij de menselijke natuur. Maar soms komt er iemand voorbij die volkomen schijt heeft aan wat andere mensen van ze denken, zoals Withnail en Lee Israel. Dat is compleet het tegenovergestelde van de huidige wereld waarin iedereen voortdurend op zoek is naar bevestiging en erkenning op Instagram en Twitter.”

Lee Israel was geobsedeerd door de schrijvers en filmsterren uit de jaren dertig en veertig. Waren films uit die tijd ook een inspiratiebron?

„Onze conversaties in de film staan niet zo heel ver af van de snelle dialogen in sommige klassieke komedies uit die tijd. Ik was me er heel goed van bewust dat onze dialogen net zo snel over en weer moesten gaan. Voor aarzelen en treuzelen was geen tijd.”

U heeft een talent om dronkaards te spelen, terwijl u zelf niet drinkt.

„Dat komt doordat ik allergisch ben voor alcohol. Maar mijn vader was een alcoholist. Ik weet wel hoe het is om een dronkaard in je naaste omgeving te hebben.”

Uw alcoholisten zijn geen trieste drinkers. U bent goed in het overbrengen van de euforie van dronkenschap.

„Ik ben een groot liefhebber van marihuana. Ik ken het gevoel van vrijheid dat een roes je kan geven. Ineens heb je de mogelijkheid om een andere versie van jezelf zijn, zonder remmingen en beperkingen. Dat kan enorm plezierig zijn.”