Beeld iStock / Bewerking NRC

‘Het is eenzaam als je partner niet ziet wat je doet voor het gezin’

Interview Hoe verdeel je werk, opvoeding en huishouden écht gelijk? Zo makkelijk is dat niet, ondervond schrijver Gemma Hartley.

Het is tien uur ’s ochtends in Reno, Nevada, en de drie jonge kinderen van Gemma Hartley zijn opgestaan, aangekleed, gevoed. Ze hebben een lunch in hun rugzak zitten, zijn met de auto naar hun scholen gebracht, de ontbijttafel is opgeruimd. Nu is het huis stil en kan ze via Skype een interview geven.

Een ochtend als alle andere in haar jonge gezin. Maar zíj heeft deze keer niet na hoeven denken over schone kleren, eten, tandenpoetsen. Hartley schreef vorig jaar het artikel Stop Calling Women Nags – We’re Just Fed Up voor het Amerikaanse Harper’s Bazaar. Dat gaat over vrouwen in heteroseksuele relaties die, hoe geëmancipeerd hun partners ook zijn, vaak nog wel de manager van het gezin zijn.

Degene die eraan denkt dat de melk bijna op is, dat de jongste naar de tandarts moet. Degene die de rekeningen op tijd betaalt, verjaardagskaarten stuurt, etentjes organiseert en ziet dat de vaatwasser nog moet worden uitgeruimd.

Aan de hand van haar eigen huiselijke worstelingen kaartte Hartley een bredere ontwikkeling aan. Vrouwen zijn in de afgelopen decennia meer gaan werken, mannen hebben meer huishoudelijke taken op zich genomen. En toch is het nog steeds vaak de vrouw die zich verantwoordelijk voelt voor het huishouden en het gezin.

Vrouwen hebben nog steeds vaker dan mannen een plichtsgevoel als het gaat om het huishouden en de zorg voor de kinderen. Tijd om dat serieus te nemen.

Het artikel van Hartley resoneerde met zo veel vrouwen dat er onlangs een boek op volgde: Fed Up. Navigating and redefining emotional labour for good. Want zo wordt die managersrol door de schrijver aangeduid: emotional labour – een begrip uit de sociologie, ook wel ‘onzichtbaar werk’ genoemd. Hartley: „Ik definieer het als het onbetaalde, vaak ook ongeziene werk, dat zit in het gelukkig maken van de mensen om je heen. Hen het leven zo gemakkelijk mogelijk maken. Van vrouwen wordt verwacht dat werk in allerlei rollen op zich te nemen: als dochter, als moeder, als zus, als vriend, als collega.”

Waarom is dat eigenlijk erg, dat vrouwen dat werk doen?

„Het is niet ideaal. Ik denk, ten eerste, omdat het behoorlijk vermoeiend is in je eentje deze last te dragen. Het vreet aan onze tijd, onze emotionele energie. Je staat de hele tijd aan. Het is daarnaast best eenzaam als je partner de helft van het werk dat je doet, niet eens ziet. Emotional labour is belangrijk, ik denk alleen dat zowel mannen als vrouwen het moeten kunnen. Dat verlicht de last van vrouwen, maar zorgt er ook voor dat mannen meer verbonden zijn met hun gezinsleven.”

En wat nu als je gewoon graag de manager van het gezin bent?

„Zolang het een echt bewuste keuze is, is dat natuurlijk geen probleem. Verschillende dingen werken voor verschillende mensen. Wat ik wel een probleem vind, is dat er vrouwen zijn die tegen een burn-out aanzitten en willen dat hun partner het vele werk ziet dat ze verrichten.”

Waarom zien mannen het ‘managersgedeelte’ van het huishouden vaak niet?

„Omdat het grotendeels onzichtbaar is. Veel zit in ons hoofd, het gaat vaak om denkwerk. Dus op de oppervlakte lijkt het niet alsof vrouwen zoveel meer doen.

„En ik denk dat er ook nog steeds een hoop mannen zijn die denken dat het huishouden en de opvoeding de verantwoordelijkheid van de vrouw zijn. Omdat vrouwen van zichzelf emotioneler en intuïtiever zouden zijn, vooral wanneer het de kinderen betreft.

„Ik heb voor mijn boek uitgezocht of dat inderdaad biologisch bepaald is. Dat is natuurlijk niet zo. Er is niets dat bewijst dat vrouwen van nature verzorgender zijn, meer geneigd deze taken op zich te nemen. We leven alleen al zo lang in een patriarchale samenleving, dat het misschien lijkt alsof het onze natuur is.”

In haar boek beschrijft Hartley hoe ze zelf ook moeite heeft dat idee los te laten. Op het moment dat ze het boek begint te schrijven, wordt haar man Rob ontslagen van zijn werk. Geluk bij een ongeluk, denkt Hartley: dan kunnen we de rollen eens omdraaien. Haar man doet veel in het huishouden, maar ze moet het meestal wél eerst vragen. Dat hij de manager van het gezin wordt, gaat in het begin dan ook niet zo goed, beschrijft Hartley. Hij ziet veel dingen niet. Maar wat het ook lastig maakt: ze heeft de neiging haar man te corrigeren, hem alsnog een to do-lijst mee te geven.

Hartley: „Vooral vrouwen hebben het gevoel veroordeeld of afgestraft te worden als ze niet aan een bepaalde standaard in het huishouden of in de opvoeding voldoen. Het is moeilijk om die mindset los te laten. Mannen voelen diezelfde druk vaak niet.”

Er zijn mensen die dit gezeur in de marge vinden.

„Dat hoor ik vaker: ‘Je jammert over iets onbeduidends’, ‘Waarom ben je niet gewoon tevreden met wat je hebt?’ Het punt is: mensen die dat zeggen, veronderstellen dat we zover geëvolueerd zijn als we ooit zullen evolueren. Dat we maar gewoon tevreden moeten zijn en dat dingen in ieder geval niet meer zo slecht zijn als ze vroeger waren. In plaats van ook nu te streven naar groei. Ik denk niet dat welk aspect van gelijkheid dan ook klein is. Laat staan onbelangrijk.”

Wat adviseer je vrouwen die dit bespreekbaar willen maken bij hun partner?

„Vlieg het aan vanuit een cultureel perspectief, haal het defensieve element eruit. Mannen ervaren het soms als een aanval op hun karakter, terwijl we simpelweg op een andere manier zijn opgevoed. We moeten patronen ‘ontleren’ die we al sinds onze jeugd met ons meedragen.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.