Waarom een afgesneden penis wereldnieuws is

Docuserie De naam Lorena Bobbitt doet bijna 26 jaar later nog steeds menig man angstig naar zijn kruis grijpen. De documentaire Lorena leert dat de mediahysterie rondom het incident veel zegt over de nog altijd ongelijke machtsverhoudingen tussen man en vrouw.

Lorena Bobbitt tijdens een persconferentie in de documentaire Lorena.
Lorena Bobbitt tijdens een persconferentie in de documentaire Lorena.

In de nacht van 23 juni 1993 schenkt Lorena Bobbitt (24) in een donkere keuken een glas water voor zichzelf in. Het beetje licht dat van de koelkast komt, valt precies op een messenblok op de aanrecht. Wat er daarna gebeurt, kan ze zich niet meer herinneren.

Haar geheugen gaat pas verder op het moment dat ze in haar auto zit en zich realiseert dat ze de bebloede penis van haar man – afgesneden met haast chirurgische precisie – nog in haar hand heeft. Met haar linkerhand gooit ze het ding uit het raam, waarna het met een boogje over de auto in een veld belandt. Niet veel later wordt het geslachtsdeel, na aanwijzingen van Bobbitt, gevonden door de brandweer en in het ziekenhuis succesvol opnieuw vastgemaakt aan diens eigenaar John Bobbitt.

De naam Lorena Bobbitt doet bijna 26 jaar later nog steeds menig man angstig naar zijn kruis grijpen. De twee woordjes zijn onderdeel geworden van het Amerikaanse lexicon en de clou van menig grap. Toch is al die jaren één essentieel onderdeel van de zaak ondergeschikt gebleven aan de bloederige, uiterst grafische daad zelf: de reden waarom de jonge vrouw het keukenmes met rood handvat tegen haar mans penis plaatste en sneed.

De documentaire Lorena van regisseur Joshua Rofé en producent Jordan Peele probeert dat laatste nu recht te zetten. In vier afleveringen (nu op Amazon Prime) zet de serie niet alleen uiteen wat er die nacht precies gebeurde (volgens hem én volgens haar), maar ook wat er aan voorafging en hoe de rechtszaken, de media-aandacht en de nasleep werden gekleurd door een op mannen gerichte samenleving.

Tekenend is hoe, in de eerste aflevering, de mannelijke brandweerlieden, politieagenten en chirurgen stuk voor stuk lacherig en een beetje nerveus hun herinnering delen over het voorval (een van hen weigerde pertinent de penis van het veld op te rapen). De vrouwelijke verpleegkundige die John Bobbitt die nacht verzorgde, zegt echter bloedserieus: „Wij dachten enkel, wat heeft deze man gedaan waardoor zij dit deed?” Een gevoel dat veel vrouwen in die tijd delen als ze het nieuws horen. Zij klinken in interviews regelmatig triomfantelijk en strijdlustig. Eindelijk heeft een vrouw teruggeslagen in de strijd tussen de seksen.

Ondanks de verkrachtingen

Toch is dat niet wat op dat moment – en de jaren die volgen – overheerst. Ondanks de live uitgezonden, urenlange getuigenverklaringen van buren en vrienden die vertellen hoe John zijn vrouw jarenlang mishandelt en verkracht en verwoede pogingen van voorvechters van vrouwenrechten om het incident aan te grijpen voor strengere wetgeving omtrent huiselijk geweld, blijft men maar teruggaan naar dat orgaan. „Eén penis wordt afgesneden, en de wereld stopt”, zegt een van de geïnterviewden schertsend. „Het is een mannenwereld.” Terwijl Lorena wordt afgeschilderd als de heethoofdige immigrante – ze is Ecuadoraanse – wordt haar man als held onthaald. Shockjock Howard Stern organiseert een inzamelingsactie voor hem (inclusief ‘penismeter’ om de opbrengst bij te houden), John Bobbitt verkoopt shirts met zijn handtekening tijdens de rechtszaak en hij krijgt de hoofdrol in zijn eigen pornofilm: John Wayne Bobbitt Uncut.

Focus op wat zij gedaan heeft

Dat John Bobbitt – nu kalend en rijdend op een motor met nummerbord DJTRUMP – deze ‘beroemdheid’ nooit blijvend wist om te zetten in daadwerkelijk succes, voelt als een kleine troost. Net als het feit dat Lorena Bobbitt er ogenschijnlijk beter en sterker is uitgekomen dan haar ex-man.

Minder troostend is de conclusie aan het einde van de vier afleveringen dat er sinds die ene avond in 1993 weinig is veranderd. De battle of the sexes woedt onvermoeid voort. Ondanks MeToo en documentaires als deze blijft het een wereld waarin een stukje weggenomen mannelijkheid het nog steeds wint van leed dat een vrouw is aangedaan. „Als dit vandaag zou gebeuren, zou de plaats van Howard Stern worden ingenomen door Fox News”, zegt een van de geïnterviewden. „En de 24-uurs nieuwscyclus zou zich gewoon weer focussen op wat zij gedaan heeft, en niet op wat hij heeft gedaan.”