Opinie

Trump heeft gelijk: Europa moet strijders in Syrië terugnemen

JIHADISTEN

Op zijn kenmerkende wijze – per tweet dus – heeft de Amerikaanse president Donald Trump het afgelopen weekeinde zijn Europese bondgenoten opgeroepen ruim 800 IS-strijders die nu nog in Syrië worden vastgehouden terug te halen en in eigen land te berechten. Ook geheel volgens de methode Trump koppelde hij er direct een waarschuwing aan vast: het alternatief was dat de Amerikanen genoodzaakt zouden zijn de strijders vrij te laten.

Op deze manier zette Trump een zaak in een stroomversnelling die al lange tijd speelt in diverse Europese landen, maar waar een eenduidig antwoord tot nu toe is uitgebleven. De Nederlandse minister-president en VVD-leider Mark Rutte dacht vier jaar geleden tijdens een televisiedebat in de aanloop naar verkiezingen de oplossing te hebben. Nederlandse jihadgangers konden beter in Syrië of Irak sneuvelen dan naar Nederland terugkeren, zei hij.

Het was een zeer bijzondere en voor het overige beschamende invulling van het liberale laissez-faire principe. Nog erger was het dat Rutte zijn woorden een half jaar later in de Tweede Kamer, los van de campagnehectiek als minister-president nog eens herhaalde. Want het is misschien wel een uitspraak die het goed doet bij het grote publiek (Rutte verzuimde destijds niet dat te vermelden), maar het draagt niet bij aan het vinden van een uitweg voor een serieus en uiterst ingewikkeld probleem.

Nu is het president Trump die Europa dwingt actie te ondernemen. Natuurlijk, er is de afgelopen tijd niet niks gebeurd. Na de eerdere aankondiging van de Amerikaanse president dat hij zijn strijdkrachten geheel uit Syrië zal terugtrekken, kondigde Frankrijk eind vorige maand aan 130 jihad-verdachten te zullen terughalen die vastzitten in Koerdische kampen in Syrië . Duitsland neemt nog een afwachtende houding aan, en hetzelfde geldt voor Nederland. De zaak wordt „op de voet gevolgd” luidt steevast het geruststellende maar voor de rest van weinig daadkracht getuigende antwoord van minister Ferd Grapperhaus (Justitie, CDA).

Europa staat voor een dilemma. Nietsdoen kan betekenen dat veelal geïndoctrineerde maar vaak ook getraumatiseerde personen vrijkomen wanneer de opvangkampen waarin zij nu nog verblijven worden opgeheven. Zij verdwijnen uit beeld en kunnen ongezien terugkeren naar Europa om daar mogelijk terroristische acties te gaan voeren.

Terughalen van jihadstrijders betekent het binnenhalen van een potentieel gevaar. Zij zullen weliswaar in hechtenis worden genomen, maar in gevangenschap kunnen jihadistische netwerken worden opgezet dan wel uitgebreid. En ooit zullen deze mensen toch ook vrijkomen.

Lange tijd hebben Europese landen de haast onmogelijke keuze voor zich uit weten te schuiven, in de wetenschap dat de meeste IS-strijders werden vastgehouden in kampen van door de Amerikanen gesteunde Syrische Koerden. Nu daar verandering in lijkt te komen zal de keuze toch moeten worden gemaakt. De strijders die nu nog vastzitten, komen voor een belangrijk deel uit Europa. En zodoende zijn zij ook een verantwoordelijkheid van Europa.

Trump heeft een ongemakkelijke maar juiste boodschap voor een aantal Europese landen afgegeven. Want hoe lastig en gevaarlijk ook: niets doen is geen optie. De strijders zullen moeten worden teruggenomen.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.