NRC checkt: ‘Tweederde van de klimaatwetenschappers heeft geen standpunt over schadelijkheid van CO2’

Dat zei PVV-leider Geert Wilders in het debat over het Klimaatakkoord.

De aanleiding

Tijdens het debat in de Tweede Kamer op 5 februari over het klimaatbeleid zei Gert-Jan Segers (ChristenUnie) dat er onder 97 procent van alle klimaatwetenschappers consensus bestaat dat de opwarming van de aarde en klimaatverandering „veroorzaakt zijn door CO2-uitstoot door menselijk handelen”. Segers spreekt van „de beste wetenschappers wereldwijd”, die hun kennis bijeenbrengen in de rapporten van het VN-klimaatpanel IPCC. Wilders interrumpeerde en beschuldigde Segers van „een feitelijke onjuistheid”. Volgens hem heeft tweederde van de klimaatwetenschappers geen standpunt over de oorzaak van klimaatverandering. Dat laatste checken we.

Waar is het op gebaseerd?

Wilders verwijst in het debat naar een studie van de Australische onderzoeker John Cook. „Om te kijken hoe het zit met de wetenschap”, heeft Cook volgens Wilders 11.944 klimaatpublicaties bestudeerd. „En wat blijkt daar nou uit”, vraagt Wilders aan Segers. Hij geeft zelf het antwoord: dat „maar 32,6 procent de theorieën wel onderschrijft en dat de grote meerderheid van 66,7 procent geen standpunt inneemt.”

En, klopt het?

John Cook deed in 2013 met acht collega’s in het tijdschrift Environmental Research Letters verslag van een analyse van 11.944 artikelen in ‘peer-reviewed’ tijdschriften (dus met een kwaliteitstoets door collega-wetenschappers) waarin in de samenvatting de termen ‘klimaatverandering’ of ‘opwarming van de aarde’ (global climate change of global warming) voorkomen. Kon je daaruit, vroeg Cook zich af, ook een standpunt destilleren over de invloed van de mens op het klimaat?

Volgens Wilders concludeert Cook dat een derde (32,6 procent) van alle wetenschappers de invloed van de mens op het klimaat onderschrijft en dat twee derde geen standpunt inneemt. Maar dat is helemaal niet wat Cook en de zijnen schrijven. Zij onderzochten of ze zo’n standpunt konden halen uit de samenvatting.

Een wetenschapper die bijvoorbeeld onderzoek doet naar wat de temperatuurstijging in het Arctisch gebied betekent voor ijsberen, kan heel goed overtuigd zijn van de menselijke invloed op het klimaat, zonder dat te benoemen. Dat is helemaal niet vreemd, schrijft Cook in een reactie per e-mail: „Je verwacht toch ook niet van moderne astronomen dat ze in hun artikelen telkens uitleggen dat de aarde om de zon draait.”

Misleidend is dat Wilders het belangrijkste cijfer uit Cooks onderzoek weglaat. In de artikelen waaruit wél een standpunt blijkt, wordt in 97,1 procent van de gevallen de mens aangewezen als belangrijkste veroorzaker van de klimaatverandering – dat is dus precies de 97 procent waarover Segers het heeft.

Klimaatwetenschapper Bart Verheggen van Amsterdam University College, die in Nederland onderzoek deed naar dit thema en meewerkte aan een literatuurstudie over consensus in de klimaatwetenschap, bevestigt desgevraagd dat het overgrote deel van de wetenschappers ervan overtuigd is dat menselijk handelen de oorzaak is. Bovendien blijkt volgens hem dat de consensus toeneemt naarmate de expertise van de betrokken wetenschappers relevanter is.

Wat is eigenlijk het nut van een onderzoek naar de mate van overeenstemming? „Het begon als een reactie op een door klimaatsceptici verspreide mythe dat veel klimaatwetenschappers het niet eens zijn met de rapporten van het IPCC”, zegt Verheggen. „Het is belangrijk dat de maatschappelijke discussie en het beleid mede gestoeld zijn op robuuste wetenschappelijke inzichten.”

Conclusie

Wilders goochelt met de cijfers uit het onderzoek van Cook. Artikelen waaruit een standpunt over de oorzaak van klimaatverandering blijkt, noemen in 97 procent van de gevallen de mens als boosdoener. Dat beeld wordt keer op keer bevestigd in enquêtes hierover. We beoordelen de stelling van Wilders daarom als onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt