Journalist Gerbert van der Aa Marokko uitgezet

Hij werkte onder meer aan artikelen over illegale migratie en de situatie in het Rifgebied, een gevoelig onderwerp in het koninkrijk.

Foto Freek van Asperen/ANP

De Nederlandse journalist Gerbert van der Aa is vrijdag dwingend verzocht Marokko te verlaten. Dat heeft hij tegen NRC bevestigd. Hij werkte in het Noord-Afrikaanse land aan artikelen over illegale migratie, alcoholgebruik en de situatie in het Rifgebied.

Van der Aa - die ook af en toe voor NRC schrijft - was vier dagen in Marokko toen hij werd aangehouden en gemaand het land te verlaten omdat hij er illegaal zou werken. Hij zegt dat het onmogelijk is een persaccreditatie te krijgen als buitenlandse journalist, maar dat hij eerder ook gewoon in het land werkte zonder vergunning. Vanaf zijn aankomst werd hij naar eigen zeggen gevolgd door de Marokkaanse geheime dienst.

NRC-correspondent Koen Greven onderschrijft dat het nagenoeg onmogelijk is om Marokkaanse persaccreditatie te krijgen, maar dat je die meestal niet nodig hebt. “Als je komt schrijven over hoe mooi Marokko is, dan is er niets aan de hand”, zegt hij. “Ze vragen er alleen om als het hen uitkomt. En met name de Rif is nu een no-go area.”

Van der Aa bevindt zich op dit moment in de Spaanse exclave Melilla in Noord-Marokko. Daarvandaan pakt hij maandagmiddag de boot naar het vasteland van Spanje.

Lees ook deze rubriek van NRC-Ombudsman Sjoerd de Jong: Journalisten die worden uitgezet: opeens een stip achter je naam

Al vaker Nederlandse journalisten uitgezet

Hoewel in Marokko “veel meer kan dan in vrijwel alle andere Arabische landen”, zegt Marokko-deskundige Jan Hoogland, is de persvrijheid in het koninkrijk steeds meer in het geding. Een aantal Nederlandse journalisten is de afgelopen jaren het land uitgezet of het werk onmogelijk gemaakt. Zo moest eind 2015 Radio 1-correspondent Rik Goverde plotseling om onduidelijke reden het land verlaten. Twee jaar later vertrok freelancer Sjoukje Rietbroek na vier jaar correspondentschap omdat haar het werk naar eigen zeggen onmogelijk werd gemaakt.

Afgelopen zomer werden NRC-correspondent Koen Greven en fotograaf José Colon tijdens een werktrip gevolgd door de Marokkaanse geheime dienst. Greven wilde een verhaal maken over Marokkaanse Nederlanders die op vakantie gaan in de Rif, in het noorden van het land. Ook hem werd toen duidelijk gemaakt dat hij moest vertrekken. Hij had “speciale permissie” moeten krijgen om in de Rif te werken, werd hem verteld.

De Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) schrijft maandag in een brief aan minister Stef Blok (VVD, Buitenlandse Zaken) zich “grote zorgen” te maken over de behandeling van Nederlandse journalisten in Marokko. Zij kunnen volgens de NVJ hun werk niet effectief doen. “Doordat Marokko weigert om (tijdig) werkvergunningen af te geven aan buitenlandse journalisten”, schrijft de beroepsvereniging, “is kritische en onafhankelijke verslaggeving feitelijk onmogelijk”.

Lees ook dit stuk over Marokkaanse Nederlanders en protestbeweging Hirak: Wel of niet naar de Rif dit jaar?

Onrust in de Rif

Een mogelijke verklaring voor de uitzetting van Van der Aa is dat hij over de situatie in het Rifgebied wilde schrijven, een uiterst gevoelig onderwerp in het Noord-Afrikaanse koninkrijk. In de Rif ontstond eind 2016 onrust nadat een vishandelaar werd vermorzeld toen hij probeerde zijn geconfisqueerde lading vis uit een vuilnisauto te redden.

Maandenlang waren er grootschalige protesten tegen het gebrek aan werkgelegenheid, infrastructuur en gezondheidszorg in het gebied van de Riffijnen. Het werd een vreedzame strijd tegen de gecentraliseerde macht en corruptie in hoofdstad Rabat, die uiteindelijk ook navolging kreeg in andere delen van het land.

Honderden demonstranten, onder wie de leiders van de beweging die de protesten organiseerde, Hirak Rif (‘de Rifbeweging’), werden in de zomer van 2017 gearresteerd. In een maandenlang proces dat zij zelf als een ‘showproces’ typeerden, kregen ruim veertig prominente activisten straffen tot twintig jaar. Het hoger beroep begon in november in Casablanca. Onder de veroordeelden waren ook enkele journalisten.