Britse parlementariërs uiterst kritisch op Facebook

Een Britse parlementaire onderzoekscommissie adviseert om strenger toezicht te houden op sociale mediabedrijven. Vooral Facebook krijgt stevige kritiek.

Facebooks 'war room' waar tijdens de afgelopen Braziliaanse verkiezingen de verspreiding van desinformatie werd bevochten.
Facebooks 'war room' waar tijdens de afgelopen Braziliaanse verkiezingen de verspreiding van desinformatie werd bevochten. Foto David Paul Morris/Bloomberg

Een speciale onderzoekscommissie van het Britse Lagerhuis laat zich in een lijvig rapport uiterst kritisch uit over Facebook. “Bedrijven als Facebook mogen zich niet langer gedragen als ‘digitale gangsters’ in een online wereld”, concludeert de commissie na een omvangrijk onderzoek van achttien maanden naar nepnieuws en het verspreiden van desinformatie via socialemediaplatforms.

Acht mogelijkheden om Facebook aan te pakken: Wat zullen we eens doen met het Facebookbeest?

Vooral Facebook krijgt stevige kritiek in het het 108-pagina’s tellende onderzoeksrapport van de Britten, dat maandag werd gepubliceerd. Het parlementaire onderzoek gaat in op recente schandalen waarin het sociale medium de hoofdrol speelde, zoals de affaire rond Cambridge Analytica. Ook de rol van Facebook tijdens het Brexitreferendum van 2016 werd onderzocht.

Facebook-directeur Mark Zuckerberg krijgt persoonlijk kritiek van de Lagerhuisleden. Hij toonde volgens hen minachting door niet in te gaan op diverse uitnodigingen om te komen getuigen. Zuckerberg liet uiteindelijk verstek gaan, en stuurde de directeur Europa van het bedrijf, die de vragen niet in detail kon beantwoorden. Het leidde destijds tot grote onvrede onder de commissieleden.

‘Ethische code’

“Het is tijd om onze relatie met big techbedrijven radicaal te herzien”, stelt commissievoorzitter Damian Collins in een toelichting op het rapport. “Te lang hebben we [deze bedrijven] laten leven in een wereld van zelfregulering en nalatigheid en het zijn burgers die daar het slachtoffer van werden.”

De parlementariërs doen daarom in het rapport voorstellen die wettelijk vastgelegd zouden moeten worden. Ze adviseren onder meer de wet te verduidelijken, zodat helder wordt welke content schadelijk en onrechtmatig is en waartegen de socialemediabedrijven dus op moeten treden. Bij nalatigheid kan de overheid dan ingrijpen. De regering is overigens niet verplicht om de aanbevelingen van de commissie over te nemen.

De commissie suggereert verder voor deze bedrijven een nieuwe wettelijke categorie in het leven te roepen, ergens tussen platform en uitgever in. “Zo kunnen socialemediabedrijven zich niet langer verschuilen achter de bewering dat ze alleen een platform zijn en op die manier volhouden dat ze zelf geen verantwoordelijkheid hebben om de inhoud van hun sites te reguleren.”

Daarnaast moet er volgens de commissie een verplichte ethische code komen waarop een onafhankelijk overheidsorganisatie toezicht houdt. De bewindslieden stellen ook voor om een belasting te gaan heffen op deze bedrijven, waarvan onder meer de toezichthouders versterkt en gefinancierd kunnen worden.

Lees ook: Internationale kritiek op Facebook in hoorzitting

Persoonlijke e-mails

De commissie stelde het onderzoek naar Facebook in na het Cambridge Analytica-schandaal. Daarbij werden gegevens van miljoenen Facebookgebruikers misbruikt om gerichter te adverteren.

Bij het onderzoek van de parlementariërs werden onder meer grote hoeveelheden interne communicatie van het sociale medium gepubliceerd, waaronder persoonlijke e-mails van en naar Mark Zuckerberg. Daaruit bleek dat de topman zelf toestemming verleende om de toegang tot Facebookdata voor sommige ontwikkelaars te beperken. Andere bedrijven kregen juist meer toegang. Het was daarbij niet altijd duidelijk of de gebruiker daarvoor toestemming had gegeven, stelde de commissie eerder. De Britse kartelwaakhond moet volgens hen onderzoek doen of Facebook er geen “concurrentiebeperkende praktijken” op nahield.

Een vertegenwoordiger van Facebook zegt tegen de Britse krant The Guardian dat het bedrijf “verheugd is om significant te hebben bijgedragen aan het onderzoek”. Het bedrijf staat open voor “betekenisvolle regulering”. Facebook wijst daarnaast op recente verbeteringen, waaronder het opleggen van restricties bij het plaatsen van politieke advertenties op het sociale netwerk. “We hebben nog meer te doen, maar we zijn niet meer hetzelfde bedrijf als een jaar geleden.”

Bekijk hier de volledige toelichting van commissievoorzitter Damian Collins: