Terugname van gevangen IS’ers is nieuwe kwestie in relatie Europa-VS

VS-Europa De Amerikaanse president Trump heeft Europese landen opgeroepen achthonderd IS-strijders terug te nemen.

Gesluierde vrouwen onder toezicht van een vrouwelijke strijder van de Syrische Democratische Strijdkrachten in het noordoosten van Syrië.
Gesluierde vrouwen onder toezicht van een vrouwelijke strijder van de Syrische Democratische Strijdkrachten in het noordoosten van Syrië. Foto Bulent Kilic/AFP

President Trump heeft het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland en andere Europese bondgenoten opgeroepen achthonderd IS-strijders terug te nemen. Hij verbond aan zijn verzoek een dreigement: „Het alternatief is niet goed omdat we [dan] gedwongen zijn om ze vrij te laten […].”

De strijd tegen het IS-kalifaat wordt vermoedelijk binnen een paar dagen beslecht. Trump zei vrijdag al dat hij verwachtte binnen 24 uur de overwinning over het kalifaat uit te kunnen roepen. Volgens een woordvoerder van de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF), hoofdzakelijk bestaande uit Koerden, is het nog een kwestie van dagen voordat het laatste kleine bolwerk van IS in het oosten valt. De meeste IS-strijders zijn in handen van de Koerden.

Voor Trump is het, zoals vaak, een kwestie van een eerlijke lastenverdeling. De VS moeten te veel doen in de wereld, klaagt hij al jaren, terwijl Europa gratis meelift op Amerikaanse inspanningen. Trump: „De VS willen niet toekijken hoe deze IS-strijders Europa binnenkomen, want naar verwachting gaan ze daar naar toe. We doen zo veel, geven zo veel uit – tijd voor anderen om te doen wat ze kunnen doen.”

Gemengde reacties

Minister Kaag van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking zei in Buitenhof in een eerste reactie: „Nederland gaat zijn eigen afweging maken.” In Duitsland waren de eerste reacties gemengd. Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken in Berlijn zei dat in principe alle Duitse onderdanen het recht op terugkeer hebben, ook vermoedelijke IS-strijders. Het ministerie van Binnenlandse Zaken onderstreepte dat Duitsland ook erkent dat landen in de regio belang kunnen hebben bij vervolging van IS-strijders.

De val van het kalifaat zegt niet automatisch dat IS verslagen is – het gevaar is groot dat IS-strijders ondergronds gaan en hun strijd voortzetten. De directeur van de Britse inlichtingendienst MI6 waarschuwde dit weekeinde op de jaarlijkse Veiligheidsconferentie in München voor dat risico. De IS-strijders zijn de nieuwste kwestie op een inmiddels vrij lange lijst discussiepunten tussen bondgenoten Europa en VS. Hoe lastig de verhouding na twee jaar Trump geworden is, bleek dit weekend op diezelfde veiligheidsconferentie.

Lees ook: Baghouz gaat vallen, maar IS kan weer terugkeren

Vicepresident Pence riep Europa op de VS meer te steunen in de grote internationale crises, zoals de technologische dreiging die uitgaat van China, de nucleaire ambities van Iran en de machtsstrijd in Venezuela. Hij verzette zich tegen de idee dat de VS onder Trump de wereldorde in gevaar brengen door te veel solo te opereren. „Het Westen zal nooit sneuvelen”, zei hij. Bondskanselier Merkel bekritiseerde Amerikaans isolationisme en een snelle terugtrekking van Amerikaanse troepen uit Syrië en Afghanistan.