Paus geeft ex-kardinaal zwaarste straf

Theodore McCarrick Franciscus heeft een oud- kardinaal uit de VS uit het priesterambt gezet wegens seksueel misbruik en machtsmisbruik.

Theodore McCarrick, nu ook geen priester meer, had zich op last van de paus al teruggetrokken uit het openbare leven.
Theodore McCarrick, nu ook geen priester meer, had zich op last van de paus al teruggetrokken uit het openbare leven. Foto Matthew Cavanaugh

In een dramatische stap, aan de vooravond van topoverleg over seksueel misbruik, heeft paus Franciscus zaterdag een van de machtigste kerkbestuurders in de Verenigde Staten wegens misbruik uit het priesterambt gezet.

Het gaat om Theodore McCarrick, nu 88 jaar, lang een toonaangevende figuur in de Amerikaanse kerk. Nog niet eerder is zo’n belangrijke kerkbestuurder uit het ambt gezet, de zwaarste sanctie in het kerkelijk recht. Paus Franciscus had hem vorig jaar juli al zijn kardinaalstitel ontnomen. In Amerikaanse media zijn beschuldigingen gepubliceerd dat McCarrick seksuele handelingen heeft verricht met zeker drie minderjarigen. Ook zou hij verscheidene keren het bed hebben gedeeld met meerderjarige seminaristen, priester-studenten.

Volgens een korte verklaring van het Vaticaan was machtsmisbruik een verzwarende factor bij het seksuele misbruik. Hij was direct of indirect de superieur van de seminaristen en hij heeft ook mensen proberen te verleiden in de biechtstoel.

Het bericht over de sanctie tegen McCarrick komt vijf dagen voordat in het Vaticaan een grote bijeenkomst begint over seksueel misbruik van minderjarigen. Daarvoor zijn de kerkelijke leiders uit alle landen naar Rome ontboden.

McCarrick heeft de belangrijkste stappen in zijn glansvolle carrière gezet in de jaren tachtig en negentig, onder het pausschap van Johannes Paulus II. Hij werd in 1981 bisschop van Metuchen, in 1986 aartsbisschop van Newark, en in 2000 kreeg hij de prestigieuze post van aartsbisschop van Washington. Een jaar later werd hij tot kardinaal gewijd.

In augustus vorig jaar veroorzaakte de voormalige nuntius in de VS, aartsbisschop Viganò, ophef met beschuldigingen dat de seksuele avontuurtjes van McCarrick met seminaristen al veel langer bekend waren in Rome en dat paus Franciscus daarvan zou hebben geweten zonder iets te doen. Viganò’s memorandum, een mengeling van halve en hele waarheden en insinuaties, is door de meeste vaticanisten beschouwd als een aanval van ultraconservatieve zijde op paus Franciscus, wiens hervormingsplannen bij een aantal kardinalen op veel weerstand stuiten.

In oktober had Franciscus een diepgaand onderzoek gelast naar McCarrick. De Congregatie voor de Geloofsleer was op zijn aanwijzingen een kerkelijk proces tegen hem begonnen. Als resultaat daarvan is McCarrick behalve zijn kardinaalshoed ook zijn priesterschap ontnomen. Franciscus heeft bepaald dat hiertegen geen beroep mogelijk is. McCarrick had zich op last van de paus al teruggetrokken uit het openbare leven en leeft nu in een klooster in Kansas.

Vorig jaar heeft Franciscus ook twee Chileense bisschoppen tot aftreden gedwongen en uit het priesterambt gezet wegens seksueel misbruik.

Een open vraag is hoe ver Franciscus het onderzoek naar McCarrick en de mensen om hem heen wil laten gaan. De vragen naar wie wat wist en wie waarom niets heeft gedaan, zijn nog lang niet allemaal beantwoord. De gezaghebbende Amerikaanse Vaticanist John Allen herinnert aan speculaties dat sleutelfiguren uit de entourage van de in recordtijd heilig verklaarde Johannes Paulus II de andere kant op hebben gekeken bij misbruikbeschuldigen tegen McCarrick omdat zij diens steun voor de verboden Poolse vakbond Solidariteit belangrijker vonden.