Recensie

Kleurrijke muzikale bewerking rede van Malala

Componiste Kate Whitley zette de VN-rede van de jonge Pakistaanse activiste Malala op muziek. Zo indrukwekkend als Malala’s voorbeeld werd het niet.

Het Radio Filharmonisch Orkest
Het Radio Filharmonisch Orkest Foto Esther de Bruijn

‘Let us pick up our books and pens,’ sprak de Pakistaanse activiste Malala Yousafzai in 2013, op haar zestiende verjaardag, tot de Verenigde Naties. Een jaar later kreeg ze de Nobelprijs voor de Vrede voor haar strijd voor onderwijs en gelijke rechten voor meisjes. De Britse componiste Kate Whitley zette fragmenten van Malala’s VN-speech op muziek in het korte Speak out (2017) voor orkest, koor en kinderkoor, dat in de NTR ZaterdagMatinee zijn Nederlandse première beleefde.

Whitley (1989) maakt zich sterk voor de toegankelijkheid van klassieke muziek. Zo geeft ze concerten op openbare locaties en werkt ze regelmatig met amateurs. Het begin van Malala’s rede wees ze toe aan een kinderkoor – een mooie keuze. De eenvoudige, op een stijgende toonladder gebaseerde figuren deden sterk denken aan David Lang, maar waar Lang vaak mikt op verstilling, zette Whitley juist een voluptueuze instrumentatie in. Op de beste momenten zorgde dat voor veel kleur, maar de klank dreigde ook wat dicht te lopen.

Xian Zhang, die tevens de wereldpremière in Londen en de eerste uitvoering in de VS van Speak out dirigeerde, toonde veel affiniteit met Whitley’s idioom. Orkest en koren waren uitstekend. Dat Speak out toch niet helemaal overtuigde lag aan de opbouw van het werk zelf. De dramatische climax (‘Today is the day we speak out!’) viel enigszins uit de lucht en ontbeerde in muzikaal opzicht de zeggingskracht van Malala’s indrukwekkende hartenkreet.

Aan zeggingskracht geen gebrek in het huiveringwekkende ‘Wiegelied’, het eerste van de vier Liederen en dansen van de dood van Moessorgski, in de orkestratie van Sjostakovitsj. De imposante bas Dmitri Oeljanov vertolkte soeverein zowel de radeloze moeder als de sluwe Dood die haar haar kind ontfutselt: kippenvel. In Verdi’s Quattro pezzi sacri (‘Vier gewijde stukken’) compenseerde Xian Zhang voor zwakke plekken in de spanningsboog met zinderende apotheoses, zoals die van het Stabat Mater.