Weer oer-Hollands bedrijf verdacht van betalen steekpenningen

Corruptie De FIOD verdenkt bouwbedrijf Strukton van het betalen van steekpenningen om de metrolijn in Riad te mogen bouwen. Het is niet het enige Nederlandse bedrijf dat wordt onderzocht op verdachte betalingen.

De skyline van Riad.
De skyline van Riad. Foto: Simon Dawson/Bloomberg

Weer een oer-Hollands bedrijf waarvan het Openbaar Ministerie wil weten hoe het nou precies zaken doet in het buitenland.

Vrijdagochtend viel de fiscale opsporingsdienst FIOD bouwbedrijf Strukton in Maarssen binnen. Het OM bevestigde dat op meerdere locaties administratie is opgehaald. De verdenking: het betalen van steekpenningen bij het binnenslepen van het contract voor de bouw van de metrolijn in Riad, Saoedi-Arabië.

Enorme klus

De metro in Riad is een enorme klus voor het voormalig spoorwegbouwbedrijf van de NS, waar nu zo’n 6.500 mensen werken. In 2013 tekende Strukton samen met een paar andere bedrijven het contract voor de aanleg van drie van de zes metrolijnen door de snel groeiende stad Riad.

De metropool had 176 kilometer gloednieuw metrotraject besteld, inclusief 85 stations, een project ter waarde van zo’n 20 miljard euro. De metro moest hypermodern worden: volledig geautomatiseerd én zelfrijdend. Opdrachtgever is de Riyadh Development Authority, die wordt voorgezeten door prins Faisal bin Bandar Bin Abdulaziz, een lid van het omvangrijke Saoedische koningshuis. Het tempo ligt hoog: in 2021 moet het hele metrosysteem in gebruik zijn genomen.

Strukton voert de bouw uit in een consortium van acht bedrijven waarin ook de Franse treinbouwer Alstom, het Franse ingenieursbureau Setec en het Spaanse bouwbedrijf FCC zitten. FCC gaf leiding aan de gezamenlijke aanbesteding waarmee het consortium de deelopdracht won. Het aandeel van Strukton is circa 1 miljard euro waard.

Betalingen aan lokale agent

Al was de voortgang van het metroproject volgens het jaarverslag van 2016 van Strukton „naar tevredenheid”, er waren al wel problemen. De controlerend accountant PwC weigerde het jaarverslag af te tekenen op één punt: de betalingen aan een lokale agent in Riad, die het projectteam praktisch terzijde moet staan.

Strukton achtte de inzet van zo’n lokale agent onmisbaar, staat in het jaarverslag van één van de dochterondernemingen die nu verdacht zijn, Strukton International. Het bedrijf had immers nauwelijks ervaring in Saoedi-Arabië. Begin 2013 sloot het bedrijf daarom een contract met deze agent, vlak voordat Strukton in juli voor de metrolijn tekende met de Saoedische autoriteiten. De agent kreeg een vast percentage van de contractsom.

De commissarissen lieten dit contract later onderzoeken, omdat onduidelijk was wat de agent voor z’n geld deed. Volgens het bedrijf hoefde de agent ook niet zo vaak in actie te komen, vanwege „de goede vooruitgang van het project” en het feit dat het projectteam heel „zelfvoorzienend” is. Het jaarverslag meldt verder niets meer dan ‘compliance waarborgen’ die beter kunnen. Het is onduidelijk of de inval van de FIOD zich richt op deze lokale agent.

Fentener van Vlissingen

Strukton is niet het enige bedrijf dat wordt onderzocht of het steekpenningen in het buitenland heeft betaald, of verdachte betalingen heeft gedaan aan bijvoorbeeld lokale agenten met goede banden met de machthebbers. Eén van de bedrijven is SHV, het grote bedrijf van de vermogende familie Fentener van Vlissingen. In 2017 maakte NRC bekend dat een dochteronderneming van technisch handelshuis Eriks in het Midden-Oosten jarenlang omstreden betalingen had gedaan aan inkopers van oliebedrijven. Eriks is in bezit van SHV.

Inmiddels doet het OM onderzoek naar meerdere dochterondernemingen van SHV. Zo publiceerde NRC vorige maand dat zwaartransportbedrijf Mammoet een invloedrijk Iraaks politicus had betaald om de minister van Olie gunstig te stemmen in een zakelijk conflict.

Lees het hele onderzoeksverhaal over Mammoet: Bergingsbedrijf kocht Iraaks politicus om, vermoedt eigenaar SHV

In 2017 viel de FIOD binnen bij scheepsbouwer Damen Shipyards uit Gorinchem. Het OM verdenkt het bedrijf van omkoping van buitenlandse functionarissen. Uit onderzoek van NRC bleek dat Damen omstreden betalingen had gedaan aan tussenpersonen in Sierra Leone, Ghana, Togo, Libië, Brazilië en Chili.

En dan is er nog SBM Offshore dat steekpenningen betaalde om werk te kunnen doen voor de Braziliaanse staatsoliebedrijf Petrobas, en Ballast Nedam dat tussen 1996 en 2003 in Saoedi-Arabië honderden miljoenen euro’s aan steekpenningen betaalde aan leden van het koningshuis.