Tot nieuwe stemming is het Brexit-proces gestold

Verenigd Koninkrijk Beschimmelde jam en politieke speltheorie houdt de discussie gaande.

Minister Blok en de Brexit-muppet op zijn bureau. Beeld uit het campagnemateriaal van Buitenlandse Zaken.
Minister Blok en de Brexit-muppet op zijn bureau. Beeld uit het campagnemateriaal van Buitenlandse Zaken. Foto Buitenlandse Zaken

Met 42 dagen tot de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de EU wordt een bevlogen publiek debat gevoerd. Gaat dat over een draai van premier May naar een zachtere Brexit? Nee. Over een nieuw referendum? Ook niet. Het gaat over wat te doen met een schimmellaagje op de jam. Tijdens het wekelijkse kabinetsberaad ging de discussie over voedselverspilling. May liet zich ontvallen dat zij een pot niet weggooit als ze een wit pluizig laagje aantreft. Kwestie van schrapen, zei ze, aldus The Daily Mail. Of de berichtgeving klopt, is niet bevestigd, maar de aandacht die het onderwerp krijgt, laat zien dat het Brexit-proces compleet gestold is. Er is niets nieuws om te bespreken.

Donderdag debatteerde het Lagerhuis opnieuw over de uittredingsstrategie van May. De premier kwam niet opdagen. Ze liet het debat aan Stephen Barclay, de Brexit-minister. Een uur na aanvang waren de groene banken van het Lagerhuis leeg. Uiteindelijk verloor May een niet-bindende stemming over haar Brexit-strategie.

Dat verlies is een poging May uit koers te brengen. Iedereen in het Lagerhuis weet wat May van plan is. „Het is haar strategie zo veel mogelijk te rekken. Ze wil haar deal op het allerlaatste moment in stemming brengen”, zegt Keir Starmer, de schaduwminister van Brexit-zaken namens Labour, in een ontmoeting met buitenlandse journalisten. Het allerlaatste moment volgens de laatste analyses van de kalender die rondgaan? Na de EU-top van 21 en 22 maart, een week voor B-day.

Er gaan stemmen bij de Conservatieven op die verwachten dat May haar kans ziet om op de top eindelijk direct zaken te doen met bondskanselier Merkel, president Macron en raadspresident Tusk, zonder bemoeienis van de Europese Commissie. Ze zal dan pleiten voor een wijziging waarbij de Britten een einde kunnen maken aan de constructie die zorgt dat de grens op het Ierse eiland onzichtbaar blijft; de noodoplossing. Vooralsnog sluiten EU-leiders zo’n aanpassing uit.

Inlegvel voor May

De redenering is dat de EU uiteindelijk bereid is May met een inlegvel tegemoet te komen. De afspraken over de noodoplossing zullen niet gewijzigd worden, de randvoorwaarden misschien wel. De Britse premier weet dat zo’n oplossing in de ogen van een deel van haar partij als halfslachtig wordt gezien.

Een deel van haar partij wil het liefst een nieuw Brexit-referendum. Een ander deel wil van de noodoplossing af. May gokt dat de twee vleugels de in hun ogen optimale uitkomst laten varen omdat de risico van een chaotische No Deal te groot is. De deal van May steunen is dan de veiligste keuze. De discussie komt zo neer op een potje politieke speltheorie.

De EU zal echter eisen dat het Europees Parlement voldoende tijd krijgt over het Brexit-akkoord te stemmen. Uitstel tot eind maart zal voor Brussel niet aanvaardbaar zijn. Tegelijkertijd zullen de verschillende facties in het Lagerhuis er alles aan doen de strategie van May te ontregelen. Labour wil een veel zachtere Brexit. De voorstellen van de grootste oppositiepartij om bij de Europese douane-unie te blijven, worden positief ontvangen in Brussel. De rechterflank van de Tories liet donderdag weer zien May’s leven zuur te kunnen maken. Zij vrezen een draai naar links van de premier en onthielden zich van stemming. May leed een smadelijke nederlaag.

Op 27 februari wordt er weer gestemd in het Lagerhuis. Labour-politicus Starmer verwacht dat de strategie van May gedwarsboomd zal worden. „Labour zal voorkomen dat de Brexit neerkomt op een stemming over Mays deal of geen deal. We zullen alles doen om haar te dwingen bij de EU verlenging aan te vragen.”