Opinie

De brillenwinkel van Mark Rutte

Christiaan Weijts

Voor iemand die meent dat je voor visie bij de oogarts moet zijn, gaf hij wel erg veel vergezichten. Voor iemand die geen EU-baan ambieert, keek hij wel erg lief naar de sollicitatiecommissie. Voor een strijder tegen de witte-wijn-elite klonk hij wel erg elitair.

Mark Rutte heeft niet alleen een opticien bezocht, hij liet zich meteen een stel varifocusglazen aanmeten. Het onderste deel geslepen voor binnenlands gebruik: eurokritisch, begaan met de gewone man. Het bovenste voor buitenshuis, waar het Europe first is.

Bij Theresa May heeft hij een andere sterkte dan bij El Pais, waar hij verklaarde dat haar land als middelmatig economietje zal eindigen, eenzaam in de oceaan. Bij CNN strijdt hij vurig tegen het klimaatprobleem. In het Torentje vindt hij dat we al genoeg doen.

Ergens in een kruipruimte onder de Ridderzaal verbergt onze premier een hele brillenwinkel met pasklare montuurtjes voor elke gelegenheid.

De Groene Amsterdammer vertaalde deze week een essay waarmee Alessandro Baricco de Italiaanse elite de gordijnen in joeg.

Volstrekt nieuw is hij niet, zijn diagnose van de huidige patstelling, maar hij verwoordt het haarscherp, hoe de elite leeft in een „elegant natuurreservaat”, waarin ze vooral de eigen privileges „herschikt”. „De elites zijn de geschiedenis aan het blokkeren”, en Europa werd het ultieme symbool: wie tegen Europa is, is vooral tegen dít Europa, tegen de elite.

Lees je hierna Ruttes Churchill-lezing, dan valt op hoe knap het is, een verhaal houden over een unie van ruim 500 miljoen inwoners zonder ook maar één keertje een woord te laten vallen als ‘mensen’ of ‘burgers’, en hun woede die zich door heel Europa manifesteert. Wat bleef hangen, is dat Rutte twee dingen wil: meer macht voor Brussel, en zelf meer macht in Brussel.

Vrije trap voor rechts. Dat reageerde exact hoe Baricco het beschrijft, en blijft steken in zijn „dagelijkse wraak”, zonder in staat te zijn „om zich iets anders, méér, voor te stellen”.

Geert Wilders kwam met een verkiezingsspotje dat ineens uit een ogenschijnlijk positief vaatje tapte, een ‘ode aan Nederland’. Uiteraard was het een roomblanke montage van klompendansen, Deltawerken en poffertjes.

Baricco blijft wat impressionistisch over de remedie tegen de fatale impasse. „Contact met de realiteit herstellen”, en zelfs „boeken lezen”. Akkoord, maar laat Europa beginnen met niet langer over de hoofden van haar miljoenen burgers heen te spreken, en hen echt betrekken bij een toekomst die inderdaad méér is. Méér dan alleen vergrote economische macht op de dansvloer met Trump en Poetin. En méér dan de oranje-folklore van iemand die helemaal geen bril heeft. Alleen een achteruitkijkspiegel.

Christiaan Weijts schrijft op deze plek iedere vrijdag een column.