Zoenen is voor deze jongeren niet zo’n groot ding meer

Jongeren hebben steeds later seks en hechten aan loyaliteit. Hoe denken vier scholieren in Middelburg daarover? Een gesprek ter gelegenheid van Valentijnsdag. „Iedereen wil de eerste keer toch iemand waar je je prettig bij voelt.”

De sfeer op het Nehalennia in Middelburg is open, zeggen de havo- en vwo’ers Xavi (16), Chenna (17), Noëlle (16) en Melle (16). Zo open, dat toen ze een opstel voor Nederlands moesten schrijven met als thema ‘eerste keer’, een van hen voor die éne eerste keer koos, en het nog voordroeg in de klas ook. Een verhaal te goed om niet te delen: ze waren alleen thuis, hadden pizza’s besteld en het afval (pizzadozen en condooms) de volgende ochtend buiten in een tas naast een prullenbak gedumpt. Een passant vond de tas, met pizzabon met adres erin, en bracht hem terug. Naar de moeder van één van de twee hoofdrolspelers.

Gegiechel. „We hebben wel een vermoeden wie het was”, lachen ze.

Vanwege Valentijnsdag praten we over liefde en seksualiteit. Xavi en Chenna zitten in de Gay-Straight Alliance, een groep van 21 leerlingen die eens in de twee weken samenkomt, om uit te stralen dat iedereen zichzelf mag zijn. Chenna is bi, Xavi is bi en trans, Melle en Noëlle zijn hetero. Alle vier zijn ze single, sommigen sinds kort.

Hoe denken zij over trends in ons liefdesleven? We leggen er een aantal voor, met name uit het onderzoek Seks onder je 25e van Rutgers en Soa Aids Nederland. Dat verscheen in 2017.

Trend 1: Seks, tongzoenen en condooms

Jongeren beginnen later aan seks dan vijf jaar geleden. De leeftijd waarop de helft van de jongeren geslachtsgemeenschap heeft gehad, is opgeschoven van 17 naar 18. Ook met tongzoenen zijn ze later.

Chenna: „Nou, dat valt bij ons wel mee hoor.”

Xavi: „18 is best wel oud, je denkt daarvoor toch wel aan ketsen enzo.”

Chenna: „Misschien doen ze alles, behalve… Iedereen wil de eerste keer toch iemand waar je je prettig bij voelt. Zoenen kan je met iedereen, dat is op onze leeftijd niet zo’n ding.”

Melle: „Misschien worden we kritischer. Met hogere verwachtingen is het ook belangrijker met wie. Dan wacht je steeds langer, omdat je denkt: er komt nog iemand die beter is. En misschien is het ook wel stress en school enzo.”

Noëlle: „Misschien dat je je ook minder snel bloot durft te geven, letterlijk, door Instagram. Dat je denkt: oh, als hij die persoon kan krijgen, dan gaat-ie echt niet met iemand zoals ik. Ik heb dat niet, maar kan me wel voorstellen dat mensen dat ervaren.”

Het condoomgebruik neemt af. In 2017 gebruikte nog 29 procent van de jongens en 19 procent van de meisjes altijd condooms met de laatste sekspartner, terwijl dat in 2012 37 en 21 procent was.

Hier worden wel altijd condooms gebruikt, klinkt het. Het is alleen „een dingetje” om ze te halen.

Xavi: „Daar heb ik geen problemen mee hoor, ik heb er alleen geen geld voor.”

Chenna: „Een paar jaar terug, dat was heel awkward. Stonden we in die winkel als 13-, 14-jarige opdonders, met zo’n stomme grijns op ons gezicht. Het was niet voor de reden waarvoor je normaal condooms koopt.”

„Ohhh!”, roept Xavi. „Dat was voor zo’n stomme rotchallenge.”

Trend 2: Instagram en face-to-face

Een kwart van de meisjes voelt zich onzeker over hoe ze eruit zien tijdens seks, tegen 1 op de 7 jongens. Jongens ervaren weer meer prestatiedrang.

Xavi: „Nou, ik ben ook best onzeker over hoe ik eruit zie hoor.”

Chenna: „Meiden maken zich er sowieso druk over. Ze vergelijken zich.”

Wordt dat meer door Instagram? Ja, antwoorden ze in koor. „Je krijgt alleen het beste te zien”, zegt Melle. „Als je jezelf een dag niet zo goed voelt, dan zet je dat er niet op. Mensen denken: die is dus altijd knap en vrolijk, en ik ben dat niet.”

Instagram heeft gróte invloed op relaties, zegt Noëlle stellig. Het voedt jaloezie: „’Waarom heb jij haar foto geliked?” Xavi: „Of, wat ik net nog hoorde: ‘Waarom verwijder jij me van jouw privé-account?’”

Eén op de zes jongeren ontmoette zijn laatste sekspartner via social media.

Noëlle: „Ik heb wel vriendinnen die jongens via Instagram ontmoeten, maar ik vind zelf face-to-face fijner.”

Xavi: „Anders weet je nooit of het echt is.”

Noëlle: „Sommigen praten op Instagram of Snapchat veel met iemand, en dan is het op school alleen een glimlach. Hoe echt kan dat zijn?”

Op school zijn er niet veel relaties, maar wordt er wel „veel gedaan” over en weer, zeggen ze. „Er wordt, vind ik, best luchtig gedaan”, zegt Melle. „Als je lang vrienden bent en er gebeurt iets op een feest, is het de volgende dag gewoon weer van ‘hoi’. Zoenen en dat soort dingen heeft niet veel betekenis.”

Schoolfeesten zijn een lucratievere vijver om te vissen dan de kroeg. „Op schoolfeesten zijn allemaal mensen die je al kent, en van jouw leeftijd”, zegt Melle.

Noëlle: „Anders moet het wel echt héél snel gaan.” Dus iemand kennen is een voorwaarde? „Of hij moet héél knap zijn. Dan wil ik het wel door de vingers zien.”

Trend 3: Samenwonen, scheiden, happy ever

Van de stellen die in 2000 voor het eerst gingen samenwonen, was volgens het CBS 53 procent vijftien jaar later nog bij elkaar. De andere helft dus niet meer.

Noëlle: „Ik hoop later wel met één persoon te blijven. Ik ben echt zo iemand die voor happy ever gaat.” Melle: „Ja, dat mag ik ook hopen.”

Xavi: „Maar bij mijn ouders ging het ook fout, dus je weet het nooit.”

Voor Noëlle, Chenna en Melle geldt dat niet. „Wij hebben nog hoop.”

Xavi: „Al heb je tien kinderen en 85 honden, dan kan het alsnog fout gaan.”

Zijn jongeren nu nog net zo goed in relaties als vroeger, denken ze? Noëlle: „Ik denk dat jongeren nooit goed zijn geweest in relaties!”

„Het is echt alleen maar stoer doen hoor”, zegt Xavi. „Als je hoort hoe mensen soms over elkaar praten…” Daar word je best onzeker van, zeggen ze.

Chenna: „Gewoon uitschelden als het uit is. Dat snap ik echt niet.”

Of iemand ‘slet’ noemen, zegt Xavi, terwijl diegene met één persoon heeft gezoend. „Als meisjes met iemand zoenen op een feestje, zijn ze meteen een slet”, zegt Noëlle. „En jongens zijn stoer. Dan is het: goed gedaan, goed gepakt. We zijn in de 21ste eeuw, dat zou toch anders moeten gaan?” Je krijgt dat er waarschijnlijk nooit helemaal uit, denkt Melle.

Wat vinden zij belangrijk in een relatie? Eerlijk en loyaal zijn, klinkt het, elkaar vertrouwen, lachen. Goed praten over wat de ander wel en niet wil en daar respect voor hebben. Xavi: „Alsof het uit de Bijbel komt.”

Correctie (14-02): In een eerdere versie van dit artikel stond dat de leeftijd waarop de helft van de jongeren seks heeft gehad, in vijf jaar tijd verschoof van 17,1 naar 18,6. Dit moet zijn: van 17 naar 18.