Trump kondigt noodtoestand aan

Financiering Grensmuur Met het aankondigen van de noodtoestand omzeilt de Amerikaanse president democratische controle op zijn uitgaven.

Met het uitroepen van de noodtoestand voorkomt Trump een nieuwe gedeeltelijke sluiting van de federale overheid.
Met het uitroepen van de noodtoestand voorkomt Trump een nieuwe gedeeltelijke sluiting van de federale overheid. Foto Leah Millis/Reuters

President Donald Trump zal deze vrijdag vrijwel zeker de noodtoestand uitroepen. Donderdag heeft hij ingestemd met een compromisvoorstel over de bewaking van de grens met Mexico. Zo wordt een nieuwe gedeeltelijke sluiting van de overheid voorkomen en hoopt Trump tegelijkertijd de beschikking te krijgen over voldoende geld voor een grensmuur, die niet in het voorstel van het Congres is opgenomen.

Woordvoerder Sarah Sanders van het Witte Huis bevestigde donderdagmiddag dat de president het compromis zal ondertekenen, maar dat hij ook van zijn recht gebruik zal maken om extra maatregelen te nemen, „waaronder het uitroepen van de noodtoestand”. Op die manier omzeilt de president de gebruikelijke democratische controle op zijn uitgaven.

Afgevaardigden van de Democratische Partij hadden zich gekeerd tegen financiering van een daadwerkelijke grensbarrière, een van Trumps verkiezingsbeloften. In een gezamenlijke verklaring noemden de Democratische leider van het Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi, en Chuck Schumer, de minderheidsleider van de Senaat, het uitroepen van de noodtoestand „een wetteloze daad, ernstig misbruik van de macht van het presidentschap en een wanhopige poging om af te leiden” van het feit dat het Trump niet is gelukt de Mexicanen voor de grensmuur te laten betalen, zoals hij had beloofd.

90 kilometer muur

Trump had gevraagd om 5,7 miljard dollar (ruim 5 miljard euro) voor de muur. In het compromisvoorstel is 1,375 miljard dollar opgenomen, goed voor een kleine 90 kilometer muur.

Met het uitroepen van de noodtoestand kan Trump voorkomen dat hij als verliezer van het politieke compromis te boek komt te staan. Vanuit de harde kern van zijn achterban is hij de laatste maanden gekritiseerd als „slapjanus”, omdat hij er niet in zou slagen zijn belofte te houden.

McConnell en andere prominente Republikeinen hebben zich steeds tegen het uitroepen van de noodtoestand uitgesproken. Zij vrezen het precedent dat hiermee wordt geschapen. Als ‘hun’ president de noodtoestand uitroept om een politieke hartenwens te realiseren, wie zal dan een Democratische president ervan kunnen weerhouden hetzelfde te doen?

De Democratische leider van het Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi, beaamde dat al tegenover journalisten. Ze gaf het voorbeeld van de schietpartij op een middelbare school in Florida, donderdag precies een jaar geleden. Een Democratische president zou na zo’n tragisch incident de noodtoestand kunnen uitroepen om vergaande beperkingen op te leggen aan het recht wapens te dragen – een angstvisioen voor de Republikeinen.

Trump is „niet blij”

Trump verklaarde eerder deze week al dat hij „niet blij” was met het compromisvoorstel dat Republikeinse en Democratische parlementariërs hadden uitonderhandeld. „Ik ga de muur hoe dan ook bouwen”, zei hij dinsdag tegen zijn aanhang in de Texaanse grensplaats El Paso. Woensdag zei hij tegen journalisten dat hij geen nieuwe shutdown wilde, maar dat hij om de muur te bouwen andere mogelijkheden heeft „die de meeste mensen niet begrijpen”. Dat kan een verwijzing zijn naar peilingen die tonen dat Amerikanen weinig begrip hebben voor het uitroepen van de noodtoestand.

Als Trump de noodtoestand uitroept, brengt dat de Democraten in een lastige situatie. Zij hebben zich dan gecommitteerd aan extra grensbewaking én zien de president weglopen met zijn muur. In het Huis klonken deze week kritische stemmen. „Het is als met alle compromissen”, zei Pelosi. „Kijk naar wat erin zit. Niet naar wat er niet in zit.”