Tripmiddel ketamine in opmars

Nationale Drug Monitor Vroeger was ketamine een drug voor de rafelranden van het nachtleven. Nu heeft één op de vijf mensen in het circuit ervaring met dit ‘paardenmiddel’. „Het is alsof je in skischoenen rondloopt.”

Het tripmiddel ketamine wordt steeds populairder in het uitgaanscircuit: landelijk heeft bijna eenvijfde van de mensen het wel eens gebruikt.
Het tripmiddel ketamine wordt steeds populairder in het uitgaanscircuit: landelijk heeft bijna eenvijfde van de mensen het wel eens gebruikt. Foto ANP

Minstens één keer per maand neemt een Nijmeegse ondernemer, die niet met zijn naam in de krant wil vanwege zijn onderneming, een lijntje ketamine. Het liefst op feesten waar Roemeense house wordt gedraaid, want die muziek heeft een langzame beat. Een uur onafgebroken danst hij met zijn ogen gesloten. Dan space ik, zegt hij, en is het alsof ik een Hawaïaanse berg af dans.

Het tripmiddel ketamine wordt in het uitgaanscircuit in Nederland steeds populairder, blijkt uit cijfers van de Nationale Drug Monitor 2018 van het Trimbos-instituut die donderdag is gepubliceerd. Werd het middel jarenlang alleen gebruikt door „een kleine groep mensen die intense psychedelisch ervaringen zoeken”, in 2016 had landelijk bijna eenvijfde van de mensen in het uitgaansleven de drug weleens gebruikt, volgens het rapport.

Het aantal ‘ketaminesamples’ dat gebruikers laten testen bij het Drugs Informatie en Monitoring Systeem van het Trimbos-instituut is negen jaar tijd bovendien flink gestegen: van 80 in 2007 naar 404 in 2017, bijna 4 procent van het totaal aantal samples. In 2017 hadden bijna 150.000 Nederlanders het middel ooit gebruikt.

Geneesmiddel

Ketamine is een narcosemiddel. Met een flinke dosis leg je een paard lam. Het valt onder de Geneesmiddelenwet, niet onder de Opiumwet. Voor het verhandelen ervan is een vergunning nodig, maar het bezit ervan is niet illegaal. Ketamine is als drug verkrijgbaar in poedervorm en wordt vooral gesnoven. Na een kwartiertje heeft het effect. Spieren worden slapper, bewegingen ongecontroleerd. Gebruikers hallucineren: ze voelen zich dromerig en zweverig. Ze ervaren, volgens het Trimbos-instituut, een „scheiding” tussen „lichaam en geest”.

In de jaren negentig is ketamine al populair in „de rafelranden van het uitgaansleven”, zegt Ton Nabben, drugsonderzoeker van de Hogeschool van Amsterdam. De drug spreekt ravers aan door zijn obscure karakter: dansen op een mild psychedelische drug is in die tijd niet voor iedereen weggelegd. Het spul is in die periode moeilijk verkrijgbaar. Britse travellers, rondreizende klusjesmannen, smokkelen ketamine in vloeibare vorm de Nederlandse grens over.

Vorig jaar zomer signaleerde verslavingszorginstelling Jellinek, in zijn jaarlijkse studie onder uitgaanspubliek in Amsterdam, een „groei in de breedte” wat ketaminegebruik betreft. In discotheken, op festivals en op muziekevenementen nemen gebruikers weleens een lijntje. Nabben vermoedt dat het gebruik in andere grote steden niet veel zal verschillen. En ook op het platteland raakt het middel steeds meer in zwang, zegt hij.

Oprukkend gebruik van een bepaalde drug is vaak een kwestie van vraag en aanbod, zegt Nabben. De drug is makkelijker te krijgen. Toen een 25-jarige Amsterdamse student filosofie in 2013 begon met studeren, was het nog „armoede”, zegt hij. Van zijn universiteitsvrienden was hij de enige die ketamine gebruikte. Dat is veranderd. Onder zijn medestudenten is ‘keta’ „wijdverbreid”, zegt hij. Onlangs kocht hij met drie vrienden een ons van het poeder voor 1.100 euro. Ook handelaren hebben de toenemende vraag ontdekt volgens Nabben. „De doorsnee WhatsApp-dealer heeft ketamine in zijn basispakket.”

Dromerige roes

Waarom snuif je een narcosemiddel? Gebruikers roemen de dromerige roes van ketamine. „Met een beetje ketamine op kun je gewoon over de Albert Cuypmarkt lopen”, zegt onderzoeker Nabben. Na nog een paar lijntjes nemen de hallucinaties toe. Je hebt minder controle, meer verwarring. Het is het alsof je in skischoenen rondloopt, zegt de student.

De Nijmeegse ondernemer was 21 jaar toen hij voor het eerst ketamine probeerde. Met cocaïne, speed en ghb was hij al bekend. Hij was nieuwsgierig naar de werking van keta. Op internet las hij over de ervaringen van andere gebruikers. Die waren positief, zegt hij. Hij probeerde het en het beviel hem. „Gék dat we deden.”

Lees ook: Drugs in Amsterdam steeds meer buiten het nachtleven gebruikt

Bij een te hoge dosis belanden gebruikers in een ‘K-hole’. Dat is „een zeer heftige ervaring waarbij verlammingsverschijnselen optreden”, volgens het Trimbos-instituut. Gebruikers kunnen niet bewegen en praten. Ze zweten en verliezen elk begrip van tijd. Het wordt vergeleken met een bijna-doodervaring. Onhandig bovendien als je in de club bent, zegt Nabben: „Staat er ineens zo’n securitygast aan je arm te trekken.”

Maar voor sommige, vaak meer ervaren gebruikers is dat zwarte gat juist het summum. Ze jagen het na. De Amsterdamse student noemt het een „interessante ervaring” die goed aansluit bij zijn studie: lichaam en geest zijn minder verbonden. Het is een psychose die vanzelf weer ophoudt, zegt hij, een soort zelfverlies. „Ik vind dat leuk.”

Egocentrische drug

Er kleven ook nadelen aan ketamine, zegt onderzoeker Nabben. Het is een vrij ‘egocentrische drug’. Gebruikers zijn op zichzelf gericht, moeilijk te volgen en lastig benaderbaar. Een gebruiker in het Jellinek-onderzoek van afgelopen zomer: „Buitenstaanders kunnen er soms geen touw meer aan vastknopen omdat je allemaal onzin uitkraamt.”

Soms valt een dosis verkeerd. Gevolgen: misselijkheid, braken, verwardheid of bewusteloosheid. Op EHBO-posten op festivals en grote muziekevenementen belanden vaker mensen die door ketamine in de problemen zijn geraakt. Het aandeel gezondheidsincidenten met ketamine is tussen 2009 en 2017 verdrievoudigd van 2,7 procent naar 8,2 procent.

Langdurig gebruik van het tripmiddel leidt bovendien tot nier en blaasproblemen. Hevige buikpijn, ‘K-kramp’. Of verslaving. Gebruikers die wekelijks gebruiken, bouwen tolerantie op en hebben steeds een beetje meer nodig om hetzelfde gevoel te krijgen. „Ze raken geestelijk afhankelijk van het roesje” zegt Margriet van Laar van het Trimbos-instituut. Het gaat om een gering aantal gebruikers dat verslaafd is geraakt, volgens haar. De volksgezondheid wordt nog niet bedreigd door ketamine, zegt Van Laar, „maar we monitoren het wel”.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.