Recensie

Recensie Beeldende kunst

Textiel vertelt politieke en maatschappelijke verhalen

Expo textielkunst Het Textielmuseum laat op een tentoonstelling nog eens zien dat textielkunst meer dan geknutselde huisvlijt is. ‘Cultural Threads’ toont stevige kunst met een soms zware boodschap.

Hana Mileti, detail Is Not Written Plain, with Globe Aroma (2017)
Hana Mileti, detail Is Not Written Plain, with Globe Aroma (2017) Foto Globe Aroma

Niet zelden proef je in tentoonstellingen over textielkunst verongelijktheid, een behoefte om te benadrukken hoe serieus deze kunstvorm is. Het gaat niet om versierde tafelkleden of ander keukenlinnen. Maar ergens is het vreemd dat die behoefte aan emancipatie nog nodig is, want textielkunst heeft een lange traditie in het uitdragen van serieuze boodschappen. Kaapverdische omslagdoeken dienen om levensfases uit te drukken, Surinaamse marrondoeken bevatten politieke boodschappen, vrouwen in West-Afrika vertellen met hun kledingdessins over status, protest, identiteit, van alles.

Er zit, kortom, een noodzaak in textielkunst. Vergelijk dat maar eens met reguliere beeldende kunst. In dat opzicht is het 1-0 voor de textielkunst.

Célio Braga, Memory Unsettled (2016) Foto Josefina Eikenaar/TextielMuseum

Die noodzaak is de grote pre van de tentoonstelling Cultural Threads in het Textielmuseum, over textiel als medium voor politiek-maatschappelijke vraagstukken. De negen exposanten zijn beeldend kunstenaars van nu, die allen teruggrijpen op tradities – de ‘draden’ uit de titel in overdrachtelijke zin. Jennifer Tee maakt wandkleden op basis van Indonesische scheepskleden die van oudsher een functie hebben bij geboorte, huwelijk, overlijden. Levensbomen en schepen symboliseren de rites de passage. Tee combineert deze met rondzwevende figuren, wat een eigentijds gevoel lijkt uit te dragen van hoe wij allen zoeken naar houvast in het leven.

Jennifer Tee, Tampan Womb of Time (2016) Foto Josefina Eikenaar/TextielMuseum

Tee laat zien dat sommige symbolen van toen, nu en altijd zijn. Eylem Aladogan doet dat ook. Zij leent bloemmotieven uit de tijd van het Ottomaanse Rijk, waar de Turkse president Erdogan zo graag op teruggrijpt. Zo maakte ze een doek met daarop een kaftan die de armen spreidt. De voering toont een motief van rennende paarden en de achtergrond bestaat uit de bergen van vluchtroutes. De bombast van een door een potentaat geheroïseerd verleden zet ze af tegen de onrust van mensen die moesten vluchten.

Oftewel, onder vriendelijke decoratie zit een diepe ernst, die van levenslessen of politieke boodschappen. Die verstoppen zich onder de schijn van huisvlijt. Daarmee kom je snel bij het thema van rolpatronen, maar over zoiets als vrouwelijkheid gaat de tentoonstelling niet. Wel over mensenrechten.

Aanrecht

Aiko Tezuka, Certainty / Entropy (Peranakan 2) (2014) Foto Edward Hendricks/galerie Michael Janssen

Aan textielkunst kleeft het idee van de gebondenheid aan het aanrecht, de kooi van de huisvrouw die vroeger uit het keukenraam naar buiten keek en de straat opging om oproer te mobiliseren, tot uit voorzorg westerse keukens aan de achterzijde gebouwd werden.

Toch is het geen echte barricadetentoonstelling, ook omdat de getoonde kunst te veel verschillende kanten uitgaat. Een werk dat veel te verstild is voor de barricades, is de van overhemden en pillen gemaakte installatie van Célio Braga. Het gaat over ziekte. Hij combineerde manchetten met ijle borduursels waar de pijn met een strijkijzer is gladgestreken, alles zacht en stil. Met zijn weggemoffelde pijn is dit misschien wel het mooiste werk in de tentoonstelling. Maar dat komt ook doordat hier meer met de hand gemaakt lijkt te zijn. De stoffen zijn gedragen, er zitten gebruikte zeepjes en plukken haar in. Dat maakt het heel intiem. Veel andere bijdragen zijn door computergestuurde weefgetouwen gemaakt. Knap, maar ook klinisch.

En dat is niet het enige euvel. Ook jammer is dat de verhalen onderling te veel verschillen om elkaar te versterken. Daardoor ontstaat er geen gevoel van saamhorigheid, en dat past niet lekker bij deze politiek-maatschappelijke thematiek.

.