Recensie

Russian Doll is de beste Netflixserie in tijden

Serie Nadia zit gevangen in een tijdlus. Iedere dag verongelukt ze, telkens op een andere manier. Is dit de hel? Russian Doll werkt in een reeks korte afleveringen toe naar een verbluffende climax.

Nadia, gespeeld door Natasha Lyonne, in Russian Doll.
Nadia, gespeeld door Natasha Lyonne, in Russian Doll. Netflix

Het is moeilijk om je leven te veranderen, hoe graag je dat ook zou willen. Wat als je de kans krijgt om dezelfde dag steeds opnieuw te beleven zodat je je fouten kunt herstellen? Een bekend uitgangspunt dat onder meer werd uitgewerkt in Groundhog Day, de filmklassieker waarin Bill Murray in zo’n situatie terechtkomt. De Netflixserie Russian Doll lijkt op het eerste gezicht een moderne, vrouwelijke variant op die film. Maar deze creatie van hoofdrolspeler Natasha Lyonne (publiekslieveling Nichols in gevangenisdrama Orange Is the New Black) en co-producers Amy Poehler en Leslye Headland volgt een eigen pad, eentje waarin duistere humor en emotionele bespiegelingen over relaties, het leven en de dood samenkomen.

Lyonne speelt Nadia, een New Yorkse vrouw die terechtkomt in een tijdlus waarin ze keer op keer doodgaat op de avond van een feest ter ere van haar 36ste verjaardag. Ze wordt geschept door een auto, dondert van de trap, verdrinkt en crasht in een lift. Na ieder sterfgeval komt ze weer in de badkamer van het feest terecht en verwelkomt organisator Maxine (Greta Lee in een leuke bijrol) haar met „Sweet birthday, baby. Soms sterft ze razendsnel, soms blijft ze langer in leven. Helemaal weg van de Groundhog Day-formule blijft de serie in het begin niet: zo horen we bij elke herstart hetzelfde liedje. Toen werd tot vervelens toe ‘I Got You Babe’ van Sonny & Cher ingezet, nu is het ‘Gotta Get Up’ van Harry Nilsson.

Voor haar gevangenschap in de tijdlus is Nadia ook al bezig met zelfdestructie: ze rookt twee pakjes per dag, zuipt en neukt er op los, als het moet zonder voorbehoedsmiddel. „Kunnen vrouwen ook last krijgen van een midlifecrisis?” vraagt ze zich vroeg in de eerste aflevering af. Tijdens interviews vertelde Lyonne, die in haar eigen leven kampte met verslavingsproblemen, dat Russian Doll autobiografische elementen bevat. Ze krijgt normaal gesproken niet van dit soort rollen aangeboden, dus besloot ze om er zelf maar eentje te schrijven, samen met comédienne Poehler (SNL, Parks and Recreation) en regisseur Headland (Sleeping with Other People). Dankzij dit team heeft de serie een vrouwelijk en progressieve blik. Ze maken Nadia een gelaagd personage, iemand die niet meteen sympathiek is, al zorgen haar humor en ‘don’t give a fuck-attitude’ in het begin voor veel lol.

Kunnen vrouwen ook een midlifecrisis krijgen, vraagt Nadia zich af

De afleveringen van zo’n 25 minuten hebben een lengte die traditioneel gezien meer bij sitcoms past. Het bewijst dat een diepgaande dramaserie geen uur per aflevering hoeft te duren. Russian Doll heeft verder eigenschappen gemeen met de hemelse comedy The Good Place en grootstedelijke series als Master of None en Broad City.

Wie verder nog niks weet over het verhaal doet er verstandig aan om deze recensie op een later moment uit te lezen en eerst te gaan kijken. Dit is de beste Netflixserie in lange tijd.

Opgepast, lichte spoilers volgen

Het is lastig om uit te leggen wat deze serie zo goed maakt zonder een belangrijke plotontwikkeling te bespreken. Aan het begin van de vierde aflevering introduceren de makers een tweede hoofdpersoon, gespeeld door Charlie Barnett. De gebroken man Alan zit in een vergelijkbare tijdlus. Op een gegeven moment treffen Nadia en Alan elkaar en proberen ze samen uit te vogelen wat ze aan hun bizarre situatie kunnen doen. Zijn ze wel dood? Zitten ze in het vagevuur? Hun missie heeft iets weg van een game. Ook daar ga je dood en kun je opnieuw beginnen. Dat Nadia ook in de gamewereld werkt zal geen toeval zijn. De oplossing lijkt in hun connectie te zitten, maar de makers komen niet met makkelijke antwoorden.

In de tweede helft van het seizoen wordt alles gecompliceerder en tegelijk menselijker. Een knappe prestatie, want de personages hebben te maken met – in de woorden van Nadia – „een wereldbuigende multiversele wonderlandachtige zooi op meerdere niveaus.” Het verhaal blijft overeind als het ingewikkeld wordt.

De laatste twee afleveringen werken toe naar een verbluffende climax waar nog lang over nagepraat kan worden. Daarna komt de korte speelduur helemaal van pas: het is geen grote klus om het seizoen nog een keer te bekijken. En dan valt pas echt op hoe goed deze serie in elkaar steekt.