Opinie

Wat werkt beter voor de boa: mobiel pinnen of een bodycam

Is het nuttiger om buitengewone opsporings ambtenaren met een pinapparaat of een bodycam uit te rusten? Pieter Desmet in de Gedragscolumn over pakkans en afschrikking.

foto ANP XTRA Robin van Lonkhuijsen

Door Pieter Desmet

Rotterdam heeft besloten om nog maar eens 80 boa’s op straat los te laten. Het aantal buitengewone opsporingsambtenaren, oftewel handhavers met licence to bill,  komt daarmee op 120. Ook in andere steden zie je de trend om de handhaving te verscherpen en meer in boa’s te investeren. Maar zorgen meer boa’s er ook voor dat de criminaliteit daalt?

Volgens een klassieke benadering worden potentiële criminelen vooral afgeschrikt door twee factoren: de kans dat ze gepakt worden en de hoogte van de straf die ze te wachten staat als ze eenmaal gepakt zijn. Volgens die benadering zijn beide factoren een beetje inruilbaar. Als er minder handhaving is, kun je mensen toch afschrikken door met zwaardere straffen te dreigen en wanneer de straf wat aan de flauwe kant is kun je criminelen in spe toch afschrikken door de pakkans te verhogen.

Inruilbaar

Die inruilbaarheid wil echter niet zeggen dat beide factoren even afschrikwekkend zijn voor de aspirant-crimineel. Uit de halve eeuw aan onderzoek naar dit model blijkt er toch een duidelijke afschrikkoning naar voor te komen en dat is de pakkans. Jammer voor hen die altijd roepen dat de straffen te laag zijn. Ook jammer voor de bewindslieden die dachten goedkoper te kunnen handhaven met minder mensen en hogere boetes.

Ook voor de brave burger zonder criminele aspiraties is de pakkans een winnaar, zij het dan in termen van rechtvaardigheid. We vinden het belangrijker om te zien dat criminelen gestraft worden dan dat we het erg vinden dat de straf niet hoog genoeg is. Als het leeuwendeel van de criminelen de dans ontspringt en er maar een paar extreem gestraft worden, zullen mensen zelfs eerder de pleger als slachtoffer zien en dat kan toch ook bezwaarlijk de bedoeling zijn.

Mobiele pin

Met het inzetten van boa’s vaart Rotterdam dus een goede koers, net als die andere steden waar meer boa’s ingezet worden. Maar het lijkt erop dat de opmars van de boa’s daar niet stopt.  Boa’s zijn baas maar er gaan stemmen op om nog verder te gaan. Zo lopen er proefprojecten waarbij de handhavers ook mobiele pinapparaten meekrijgen. Ook roepen de boa-bonden dat hun leden bewapend moeten worden. Mobiel pinapparaat in de ene hand en taser in de ander. De boa als judge, jury and executioner.

Bij een dergelijke bewapening met financiële en fysieke foltertuigen kun je je wel echter vragen stellen. De afweging is daar namelijk of het dragen van wapens nu juist meer of minder agressie uitlokt, zij het van de pleger of van de drager. Daar lopen niet alleen de meningen maar ook de wetenschappelijke bewijzen wat uiteen. Onderzoek naar het weapons effect toont aan dat de aanwezigheid van wapens soms tot meer agressie leidt, maar soms ook niet.

Bodycams

Dan is het misschien eerder veelbelovend om te investeren in dat ander pilotproject: het uitrusten van boa’s met bodycams. Van dergelijke camera’s beginnen ondertussen bewijzen binnen te sijpelen dat ze tot minder agressie kunnen leiden, zowel bij de criminelen als bij de dragers ervan. Mensen lachen blijkbaar sneller als ze gefilmd worden. Smile, you are on camera.

De Gedragscolumn wordt geschreven door sociale wetenschappers. Pieter Desmet is als universitair hoofddocent in behavioural law and economics verbonden aan de Rechtenfaculteit van de Erasmus Universiteit Rotterdam

 
 

Blogger

Folkert Jensma

Journalist en jurist Folkert Jensma (1957) werkt sinds 1985 voor NRC Handelsblad op de terreinen bestuur, justitie, politiek en Europa. Hij schreef als correspondent Brussel over de Europese eenwording door de verdragen van Schengen in 1985 en van Maastricht in 1992. Als hoofdredacteur, tot september 2006, was hij mee verantwoordelijk voor de introductie van nrc.next, de bijlage Opinie & Debat, het magazine M en de introductie van Europa- en Wetenschapspagina's in de dagkrant. Sindsdien schrijft hij als commentator recht en bestuur hoofdartikelen, jurisprudentie-rubrieken en columns voor NRC Media. Voor zijn columns ontving hij in 2013 de Jacques van Veen jubileumprijs en in 2014 de J.L. Heldringprijs.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.