Stef Blok eist na Brexit belangrijke rol op voor Nederland in de EU

Europese Unie Minister Blok schuift Nederland in Straatsburg naar voren als nieuwe zwaargewicht. Premier Rutte verzorgt woensdagavond een prestigieuze Europa-lezing in Zürich.

Minister Stef Blok bij een informele EU-bijeenkomst in Boekarest begin deze maand.
Minister Stef Blok bij een informele EU-bijeenkomst in Boekarest begin deze maand. Foto Robert Ghement/EPA

Zo veel mogelijk Europese politici op één dag spreken – dat is de missie van minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok die deze week het Europees parlement (EP) bezoekt. „Ik ben hier om te sparren en te luisteren”, zegt Blok (VVD). „Ik wil de Nederlandse speerpunten in het EU-beleid bespreken met de sleutelfiguren in dit parlement.”

Onder VVD’ers was lange tijd weinig enthousiasme voor het Europees halfrond. Bloks laatste bezoek aan het parlement dateert alweer uit de periode 2010-2012, toen hij VVD-fractievoorzitter was. „Een feestcommissie op zoek naar een feestje”, noemde premier Mark Rutte het Europees Parlement ooit.

Maar dezer dagen gaat de regering-Rutte de boer op met de ‘Staat van de Europese Unie’, waarin Blok de Europese vergezichten namens Nederland heeft opgesomd. Blok wil een leidende rol voor Nederland in de EU. „Je pakt de regie, of je wordt speelbal.” En dus, volgens Bloks ‘Staat’, „meer Nederlanders op posities in alle EU-instellingen en extra diplomaten op ambassades in Europa”.

Lees ook dit artikel: irritatie in Den Haag vanwege de dubbele houding van premier Rutte over de EU

Het gat opvullen

Na Brexit komt er in de kopgroep van grote EU-landen een plek vrij die Nederland wil innemen. „We willen dat gat opvullen. Door het vertrek van de Britten wordt de rol van Nederland in de EU zwaarder, en dan is het belangrijk om ook hier aanwezig te zijn.”

In de Nederlandse delegatiekamer in het Europees Parlement doet Blok nog snel een greep uit de fruitschaal. Tijd voor een stevige lunch is er niet, hij moet al weer door naar de volgende afspraak. Op de agenda staan nog gesprekken met eurocommissaris Frans Timmermans, GroenLinks-eurodelegatieleider Bas Eickhout en de Duitse christen-democraat Manfred Weber, alle drie kandidaat om na de Europese verkiezingen in mei het voorzitterschap van de Europese Commissie op zich te nemen.

„Ik ben blij dat de VVD eindelijk is gestopt met het meehuilen met de eurosceptische wolven”, zegt Eickhout na zijn gesprek met Blok achter gesloten deuren. Brexit is volgens Eickhout de wake-upcall geweest. „Het heeft Rutte doen inzien dat het napraten van de anti-Europeanen, zoals zijn toenmalige politieke vriend David Cameron (Britse oud-premier, red.) deed, in je gezicht kan exploderen. Nu zie ik een VVD 2.0 die beseft dat na de aanstaande Europese verkiezingen het politieke landschap in de EU heel anders wordt.”

Na mei alles anders

Vanouds domineren in het parlement de Europese families van christen-democraten (EVP) en sociaaldemocraten (S&D). Maar volgens Eickhout wordt na mei alles anders, met veel „onvoorspelbare spelers”.

Na de verkiezingen beginnen de onderhandelingen over een nieuwe Europese Commissie. Die bepaalt in belangrijke mate de koers van de EU, zegt Eickhout. „Dan moet je dus nu al als land je posities innemen. Daar is Blok mee bezig.”

Aan het eind van de dag veegt Blok het zweet van zijn voorhoofd. „Ik heb vandaag gemerkt dat er veel respect is voor hoe wij zaken in Nederland aanpakken.” Het was een dag van contacten leggen en „mogelijke allianties” onderzoeken.

Vanaf nu wat vaker naar het Europees Parlement? „Dit parlement heeft grote invloed, het is medewetgever van wetten die Nederlanders direct raken. Alleen jammer dat je er voor naar Straatsburg moet reizen.” Twee standplaatsen, in Straatsburg en in Brussel, vindt Blok een overbodige luxe. „Hou het bij Brussel. Dat blíjft de Nederlandse wens.”