Omstreden ouderenplan van GroenLinks is niet nieuw

GroenLinks GroenLinks wil ouderen screenen op kwetsbaarheid voor een operatie. Er kwam veel kritiek, maar helemaal nieuw is het plan niet.

Tweede Kamerlid Corinne Ellemeet kwam terecht in een internetstorm.
Tweede Kamerlid Corinne Ellemeet kwam terecht in een internetstorm. Foto Bart Maat

Partijleider van 50Plus Henk Krol sprak in een video van de „definitieve oplossing voor het ouderenprobleem van GroenLinks.” PVV-leider Geert Wilders noemde GroenLinks een „gevaarlijke club” en schreef op Twitter over een „ziek” plan. Tweede Kamerlid Maarten Hijink (SP) vond dat GroenLinks „de weg kwijt is”. Op internet verschenen allerlei vergelijkingen met nazi-artsen.

Aanleiding was een uitzending van tv-programma EenVandaag, maandag. Tweede Kamerlid Corinne Ellemeet van GroenLinks vertelde daar over een plan om 70-plussers te ‘screenen’, voordat ze een operatie kunnen ondergaan. Ze wil dat een geriater (ouderenspecialist) meekijkt wat de mogelijke gevolgen van een operatie zijn. Daarna zouden ouderen en arts in gesprek moeten gaan over de vraag of patiënten nog de medische molen in willen. Ellemeet benadrukte dat het niet gaat om „kosten besparen” en zei: „Iedere patiënt heeft recht op de beste zorg”.

De internetstorm die haar uitspraken desondanks veroorzaakten bereikte woensdag de Tweede Kamer, tijdens een debat over ziekenhuizen. Fleur Agema (PVV) sprak Ellemeet aan over het „ijskoude” voorstel en wilde weten of ze „tot inkeer” was gekomen. Ellemeet zei dat ze patiënten alleen betere informatie wil geven voor ze beslissen.

Niet ontzeggen

Wie het EenVandaag-interview bekijkt, ziet dat Ellemeet steeds herhaalt dat ze 70-plussers geen operaties wil ontzeggen. Toch is dat het beeld waar andere politici op aanslaan. Zijn mensen boven de 70 minderwaardig?

Kwam dat door de manier waarop EenVandaag het onderwerp aankondigde: ‘Waarom doorbehandelen op je 70ste niet altijd een goed plan is’. Of werd GroenLinks hier door tegenstanders op een negatieve toon in de verkiezingscampagne getrokken?

Lees ook: NRC interviewde Corinne Ellemeet vorig jaar al over haar plan.

Minister Bruno Bruins (Medische Zorg, VVD) verdedigde haar: „De manier waarop de woorden van mevrouw Ellemeet worden verbogen, lijkt me volstrekt onjuist.”

50Plus, één van de felste critici van het plan, werd milder na de uitleg van Ellemeet. Tweede Kamerlid Corrie van Brenk – eerst „heel erg geschrokken” – was uiteindelijk „heel blij” met de nuances die Ellemeet nog eens uitlegde.

Dat het GroenLinks-plan helemaal niet zo nieuw was, kreeg deze week nauwelijks aandacht. Een jaar geleden introduceerde GroenLinks het idee al bij de presentatie van de initiatiefnota Lachend Tachtig. De partij doet daarin aanbevelingen voor betere ouderenzorg. Onderdeel was een ‘kwetsbaarheidstest’ voor 65-plussers voordat ze een operatie ingaan. Artsenfederatie KNMG, ouderenbond ANBO en de organisatie voor ouderenartsen Verenso waren positief over het voorstel.

Tests zijn er al

In het Leidse ziekenhuis LUMC nemen ze dit soort tests zelfs al af. Van de ouderen die werden opgenomen in het ziekenhuis, was 20 procent drie maanden later overleden en nog eens 20 procent er fors op achteruit gegaan, bleek daar uit onderzoek. Ouderen die hoorden dat ze risico liepen een operatie niet goed te doorstaan, zeiden regelmatig tegen de artsen: liever geen operatie meer. Het idee is ook in december al in de Tweede Kamer besproken. De toon was mild, ook al waren alle partijen die deze week zo boos waren aanwezig. Veel politieke partijen waren toen lovend over de initiatiefnota, die breder over ouderenzorg gaat.

„Mooi stuk”, vond Hijink (SP). Agema (PVV) noemde het „gaaf” dat Ellemeet de nota had geschreven en zag haar graag op de stoel van de minister: „Het staat u goed.” En Simon Geleijnse van 50Plus zei: „50Plus vindt met GroenLinks dat iedereen behandeld moet kunnen worden.”

One-size-fits-all-benadering

Over de kwetsbaarheidstest en screening door een geriater werd toen nog inhoudelijk gesproken.

Lees ook: Een reportage over kwestbaarheidstests

Agema vroeg zich af hoe het precies werkt.

Ze zei dat de situatie van een patiënt soms snel kan verslechteren: „Ik vind het wel goed dat daar oog voor is, maar ik denk dat dat heel moeilijk in formulieren of in standaarden te vatten is.”

Een ‘one-size-fits-all-benadering’ voor 70-plussers had Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) destijds niet gelezen in de nota van GroenLinks en hij hoorde dat ook „nergens” terug bij andere partijen.

Ellemeet is geschrokken over de manier waarop haar voorstel deze week op internet is rondgegaan. In de Kamer zei ze: „We zijn het allemaal aan onszelf verplicht om met nuance en op de inhoud dit gesprek te voeren. Wij als politici moeten het beeld bestrijden van het riool dat Twitter soms is. Dit is een precair debat.”

    • Enzo van Steenbergen