‘Na een week op zee niet meer genoeg om van te leven’

Vissers Onbegrip na het verbod op de pulsvisserij per 2021. Faillissementen zijn volgens visser Koos Boersen onvermijdelijk.

Pulsvissers op de TX38 aan het werk.
Pulsvissers op de TX38 aan het werk. Niels Wenstedt/ANP

Op zijn zevende voer Koos Boersen (30) voor het eerst met zijn vader mee. Meteen een week de zee op. Dat hij zelf ook visser zou worden stond eigenlijk al vast. Inmiddels heeft hij samen met zijn vader een pulskotter, waarmee ze samen met een paar bemanningsleden op tong vissen.

Deze week is Boersen niet uitgevaren maar op Texel gebleven, om hier het besluit van de Europese Unie over pulsvisserij af te wachten. Er gebeurde wat hij en vele vissers met hem al vreesden: de innovatieve methode, die alleen Nederlandse vissers gebruiken, wordt per 2021 verboden. Vooral Frankrijk was een drijvende kracht achter het verzet tegen puls, waarbij elektrische schokjes worden gebruikt om platvissen van de bodem op te schrikken zodat ze in het net zwemmen. Volgens Fransen vissers halen de Nederlanders hiermee de zee helemaal leeg. Onzin, zeggen Nederlandse vissers. De Fransen zijn gewoon afgunstig, denken zij, omdat puls zo’n succes is gebleken.

Het EU-besluit is zeer tegen de zin van de Nederlandse regering in, die puls als veel milieuvriendelijker ziet dan traditionele vismethodes: minder bijvangst, beter voor de bodem, minder brandstofgebruik. De Nederlandse overheid gaf dan ook ruim baan voor de pulsvisserij. 84 Nederlandse kotters kregen een vergunning, onder wie Koos Boersen. Hij mag doorgaan tot 2021.

Het verbod stemt hem somber over zijn eigen toekomst. Nu houdt hij na een week op zee, na de betaling van zijn bemanning en de kosten voor onderhoud, genoeg over om van te leven. „Maar de kans is groot dat dat straks gewoon niet meer zo is.” Faillissementen zijn onvermijdelijk, denkt hij. Dat zit hem vooral in de brandstofprijs.

Gasolie is nu al een flinke kostenpost: wekelijks betaalt hij op dit moment zo’n 5.500 euro. Maar pulsvissen kost altijd nog de helft minder brandstof dan de traditionele boomkor die pulsvissers eerst gebruikten. Als Boersen straks weer terug moet naar die boomkor, waarmee platvissen worden opgeschrikt door zware kettingen die over de zeebodem worden gesleept, is zijn brandstofgebruik zo twee keer hoger. Dat komt doordat dat slepen zwaar is. Boersen: „En dan moet je nagaan dat je opbrengst niet omhoog gaat.”

Biddag voor de visserij

Op Urk viel het besluit uit Straatsburg toevallig samen met de jaarlijkse biddag voor de visserij, een 170 jaar oude lokale traditie om te bidden voor een goede vangst. Minister Carola Schouten (Visserij, ChristenUnie) woonde een dienst bij in de Christelijk Gereformeerde Kerk, om de Urker pulsvissers te steunen.

Lees ook: Hoe Nederland het verzet tegen pulsvisserij onderschatte.

Frustratie voerde na afloop de boventoon en Schouten ging daar een heel eind in mee. „Ook bij de minister overheerst boosheid en onbegrip”, zei haar woordvoerder. „Ze vindt het onverteerbaar dat de Nederlandse vissers de dupe worden en dat een duurzame en innovatieve manier van bevissing moet verdwijnen op basis van een besluit dat gebaseerd is op emoties en verkeerde politieke overwegingen.”

Ook Stichting de Noordzee vindt de gang van zaken spijtig. De milieuorganisatie pleit voor beleid gebaseerd op wetenschap en denkt dat puls een stap kan zijn in de overgang naar een duurzame visserij in de Noordzee. Maar om dat zeker te weten, moet een groot langetermijnonderzoek worden afgewacht, zegt directeur Floris van Hest. Dat verschijnt later dit jaar. Nog onduidelijk is bijvoorbeeld welk effect puls heeft op haaien en roggen. Van Hest noemt het „heel vreemd” dat zo’n belangrijk besluit valt voordat de wetenschap zich erover heeft uitgesproken.

Hij vindt wel dat de regering ook steken heeft laten vallen. Nederland breidde, met toestemming van Brussel, het aantal pulsvergunningen fors uit. Dat mocht omdat de vissers mee zouden doen aan wetenschappelijk onderzoek naar de nieuwe methode. Maar het aantal vergunning (84 kotters) was daarvoor wel erg ruim. Daarnaast werd pas veel te laat met dat onderzoek gestart, zegt hij. „Je krijgt lichtelijk het vermoeden dat er ook andere motieven waren”, zegt Van Hest. „De bodemvisserij was op dat moment in zwaar weer.” Dat beaamt Boersen ook. „Heb je zo veel vissers nodig om onderzoek te doen? Als je het zwart-wit bekijkt klopt het niet. Maar als ze die ontheffing niet hadden gekregen, hadden ze niet meer gevist.”

Lees ook: De pijn voor de Hollandse visser verzachten

En nu? De boomkor vindt Stichting de Noordzee geen goed alternatief. „Dat is een schadelijke techniek, die de bodem zwaar verstoort. Het is een stap terug in de tijd.” Een verbod op puls is volgens hem daarnaast ook nadelig voor „de wil tot innoveren” bij vissers. Geld voor innovatie ís er wel.

Texelaar Koos Boersen hoorde het Schouten zeggen, toen hij dinsdag in Den Haag protesteerde tegen het verbod. 15 miljoen in totaal. Boersen ziet daar het nut niet zo van in. Hij denkt dat zo’n nieuwe, milieuvriendelijker manier van vissen niet zomaar gevonden is. Er werd al lange tijd gezocht naar een opvolger van de boomkor. „Van een hele groep projecten is puls toen als enige overeind gebleven.”

    • Geertje Tuenter