Childish Gambino en het hiphopprobleem van de Grammy’s

Muziekprotest Jaar in jaar uit gaan de voornaamste prijzen aan de neus van rappers voorbij bij de uitreiking van de Grammy’s, ’s werelds belangrijkste muziekprijzenfeest. Geen wonder dat zelfs winnaars als Childish Gambino niet meer op komen dagen.

Childish Gambino tijdens een optreden in 2018 in Los Angeles. Hij won Grammy’s maar was afwezig bij de prijzenregen.
Childish Gambino tijdens een optreden in 2018 in Los Angeles. Hij won Grammy’s maar was afwezig bij de prijzenregen. John Salangsang

‘This is America’, het nummer van muzikant Childish Gambino, werd het eerste rapnummer dat ‘Song of the Year’ won bij de Grammy Awards. Childish Gambino, alias van Donald Glover, won zondagavond drie andere prijzen: ‘Record of the Year’, ‘Best Rap/Song Performance’ en ‘Best Music Video’. Geen geringe prestatie, aangezien ‘Record of the Year’ en ‘Song of the Year’ twee van de vier Grammy’s zijn met het meeste aanzien, naast ‘Album of the Year’ en ‘Best New Artist’.

‘This is America’ klaagt het racisme in de Verenigde Staten aan. De muziekvideo, gekenmerkt door opmerkelijke dansmoves en expliciet wapengeweld, ging viraal in de eerste uren na publicatie op 5 mei 2018: ondertussen zit de video aan 486 miljoen views. Er is veel speculatie over de betekenis van alle videoscenes: De Amerikaanse musicoloog Guthrie Ramsey schreef in Time dat de dansers als een metafoor dienen voor de manier waarop zwarte kunst wordt gebruikt als afleiding voor de echte problemen die aanwezig zijn in de Verenigde Staten. Schrijfster Aida Amoako vraagt zich in The Atlantic af of deze video, waarin de pijn van zwarte mensen alomtegenwoordig is, eenzelfde boodschap uitdraagt aan zwarte als aan witte kijkers. Gezien het belang dat aan deze video wordt gehecht, is het geen verrassing dat dit nummer genomineerd werd voor grote prijzen.

Toch was Donald Glover zondagavond niet aanwezig bij de Grammy’s om zijn prijzen in ontvangst te nemen. Vorig jaar trad Gambino wel op tijdens de ceremonie, maar nam hij uiteindelijk één Grammy mee naar huis, voor zijn nummer ‘Redbone’: ‘Best Traditional R&B Performance’. Hij had vijf nominaties, waaronder voor de prestigieuze ‘Record of the Year’, ook voor ‘Redbone’, en ‘Album of the Year’ voor ‘Awaken, My Love’. Zou deze schaarse opbrengst een rol hebben gespeeld bij zijn afwezigheid dit jaar?

Drake door reclame afgekapt

De moeilijke relatie tussen de Grammy’s en de hiphopwereld is geen geheim. Ken Ehrlich, producer van de Grammy’s, vertelde in The New York Times dat hij dit jaar aan Childish Gambino, Drake en Kendrick Lamar heeft aangeboden om op te treden. Ze weigerden, terwijl ze alle drie genomineerd waren in meerdere categorieën. Hun weigering op te treden was geen verrassing: Lamar kwam niet opdagen, en kijkers én aanwezigen waren verrast toen Drake wél verscheen voor de eerste keer sinds 2013.

Drake heeft zich in het verleden dikwijls uitgesproken tegen de discriminatie van de Grammy’s voor het rapgenre: de artiest klaagde dat het genre door de Grammy’s uitgesloten werd van de belangrijke categorieën. Dit jaar was hij genomineerd in zeven categorieën, waaronder ‘Album of the Year’ voor Scorpion en ‘Song of the Year’ en ‘Record of the Year’ voor zijn nummer ‘God’s Plan’. De rapper won uiteindelijk ‘Best Rap Song’. Net toen hij tijdens zijn kritische toespraak het belang van prijzen als de Grammy’s aan het relativeren was, werd hij onderbroken door het reclameblok. Die beslissing van de tv-producers bleef op sociale media niet onopgemerkt.

Lamar maakte met acht nominaties afgelopen zondag de meeste kans op een Grammy. Zijn nummer ‘King’s Dead’ werd bekroond tot ‘Best Rap Performance’ van 2018. Lamar, die vorig jaar zeven nominaties scoorde, won vijf prijzen – allemaal in de rapcategorieën –, maar verloor in de algemene muziekcategorieën – die met het meeste aanzien. Het was de vierde keer dat een van zijn albums ‘Album of the Year’ verloor, terwijl drie hiervan ‘Best Rap Album’ werden. Dit was ook het geval bij DAMN., het laatste album van Lamar, dat drie maanden na de Grammy-nominatie een Pulitzer-prijs voor muziek won. Het was de eerste keer dat een plaat buiten het jazz- of klassiekemuziekgenre deze prijs kreeg.

De Grammy’s hebben „een aanhoudend probleem met de hiphopwereld”, zei Grammy-baas Ehrlich eerder deze week in The New York Times. Volgens hem zijn de Grammy’s steeds minder belangrijk voor de hiphopcommunity omdat ze de grote prijzen niet binnenhalen. „Dat is droevig”, meent hij.

Grammy’s? Apeshit!

Het probleem waar hij naar refereert is decennia oud. In 1999 was rapper JAY-Z de eerste die besloot de show te boycotten, omdat hij meende dat rapper DMX de erkenning niet kreeg die hij verdiende. In 2004 kwam JAY-Z wel opdagen om zijn vrouw, toen vriendin, Beyoncé, te steunen.

Dit jaar was hun beider album Everything is Love, een samenwerking van het getrouwde duo, genomineerd voor ‘Urban Contemporary Album’. Ook zij waren er niet om hun prijs in ontvangst te nemen. Wie dit album heeft beluisterd, kon hun afwezigheid verwachten. In het nummer ‘Apeshit’, dat deze zomer viraal ging door de indrukwekkende videoclip in het Louvre in Parijs, rapt JAY-Z „Tell the Grammy’s: ‘fuck that 0 for 8 shit’’ („Vertel aan de Grammy’s: ‘rot op met jullie 0 op 8’”); verwijzend naar 2018, waar hij, ondanks acht nominaties, naar huis ging zonder prijs. ‘Apeshit’ viert hun succesvolle muziekcarrières en benadrukt dat beide artiesten de legitimatie van instituties als de Grammy’s niet meer nodig hebben.

Dat steeds meer artiesten de Grammy’s minder belangrijk vinden is duidelijk. Het is echter onduidelijk of de winst van Childish Gambino in aanzienlijke categorieën een aanwijzing is dat de Academy of Recording Arts and Sciences, de Amerikaanse muziekprofessionals die de Grammy’s organiseren en over de prijzen stemmen, het signaal van de hiphopwereld begint te horen. Niet iedereen is overtuigd. Na de ceremonie van zondagavond vraagt Alexis Petridis, muziekexpert van de Britse krant The Guardian, zich af wat de Grammy’s zullen ondernemen om hun probleem met de hiphopwereld concreet aan te pakken. Drake onderbreken tijdens zijn kritiek lijkt volgens hem alvast geen goed begin.