EU weert zich met strengere regels tegen Russisch-Duits gasproject Nord Stream 2

Na lang onderhandelen is er een akkoord over toezicht op de gasimport naar Europa. Daardoor kan de aanleg van de pijpleiding tussen Rusland en Duitsland verder.

Stalen pijpen voor de aanleg van Nord Stream 2 komen per trein aan in Finland.
Stalen pijpen voor de aanleg van Nord Stream 2 komen per trein aan in Finland. Foto Reuters

Onderhandelaars van de Europese Unie hebben dinsdagavond laat een akkoord bereikt over strenger toezicht op de invoer van gas. Met uitgebreide regelgeving wil de EU het toezicht verscherpen op de omstreden Nord Stream 2-pijpleiding, een Russisch-Duits project dat gas via de Oostzee naar Europa brengt. Voortaan zullen ook pijpleidingen van buiten de EU moeten voldoen aan Europese regels over het gebruik ervan.

Over Nord Stream 2 was vorige week onenigheid ontstaan tussen Duitsland en Frankrijk. Dat laatste land maakt zich, net als veel Oost-Europese landen zorgen over de Europese afhankelijkheid van Rusland als energieleverancier. De pijpleiding zou Rusland volgens critici de mogelijkheid geven tot het afknijpen van de gastoevoer naar Oost-Europa, wanneer het West-Europa via een alternatieve route van gas kan voorzien. Voor de Europese bedrijven, waaronder Shell, die deel uitmaken met het Nord Stream-project met het Russische Gazprom is het project echter van groot belang. De nieuwe regels kunnen het project, dat eind 2019 klaar zou moeten zijn, vertragen maar niet meer stoppen.

Na negen uur onderhandelen stemden vertegenwoordigers van de lidstaten en het Europees Parlement in met de nieuwe gasrichtlijn. Voortaan gelden de EU-regels niet alleen voor pijpleidingen binnen de EU, maar ook tussen de EU en andere landen, zoals Rusland. Zo zijn er strengere afspraken gemaakt over de toegang, tariefregulering en transparantie van alle toekomstige gaspijpleidingen van en naar derde landen. Ook moeten pijpleidingen een deel van hun capaciteit openstellen voor andere aanbieders. Die afspraken moeten ervoor zorgen dat de EU toezicht kan blijven houden over de gasimport. Wel houden de EU-landen zelf zeggenschap over een pijpleiding wanneer die binnenkomt op hun eigen grond- of zeegebied.

Rusland reageert geïrriteerd op alle Europese zorgen. Moskou en Gazprom hameren erop dat Rusland als gaslevenrancier een betrouwbare partner is en zal blijven.

Lees ook: Nord Stream 2 is al langere tijd een splijtzwam in Europa. Dit is waarom.

Compromis Duitsland en Frankrijk

De Europese Commissie wilde met haar voorstel meer garanties voor toezicht inbouwen. Lang hielden lidstaten met directe belangen bij Nord Stream 2, aangevoerd door Duitsland, deze aanpassingen tegen. Maar vorige week schaarde Frankrijk zich onverwacht achter het voorstel van de Europese Commissie, waardoor het er toch door leek te komen. Op het laatste moment sloten Duitsland en Frankrijk een compromis. Dat leidt er nu toe dat landen zelf zeggenschap houden over pijpleidingen die binnenkomen op hun grondgebied, als zij zich aan de nieuwe EU-regels houden.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel sprak zich vorige week openlijk uit voor het compromis. Nord Stream 2 is van groot belang voor de Duitse industrie, met name voor energiebedrijven Wintershall en Uniper, die net als Shell deelnemers zijn van het miljardenproject.

Ondertussen oefenden de Verenigde Staten druk uit op Duitsland. Zij bezien de Russische invloed met argwaan en willen bovendien graag zelf vloeibaar gas aan Europa verkopen.

Zorgen Tweede Kamer

Ook Nederland maakt zich zorgen over de afhankelijkheid van Moskou. In de Tweede Kamer groeit de ongerustheid over de toenemende invloed van de Russische aardgasproducent Gazprom, de belangrijkste initiatiefnemer van Nord Stream 2. De zorgen zijn gegroeid nu de eigen gasproductie van Nederland niet langer afdoende is voor eigen gebruik nu in Groningen minder gas wordt gewonnen.

Het akkoord is een grote stap voorwaarts naar een geïntegreerde interne gasmarkt, zegt eurocommissaris Miguel Arias Cañete (Energie en Klimaat). “De nieuwe regels zorgen ervoor dat iedereen die geïnteresseerd is in de verkoop van gas aan Europa zich moet houden aan de Europese energiewetgeving”, schrijft hij in een verklaring.

Na het onderhandelingskoord moeten de lidstaten en het Europees Parlement nog eenmaal formeel instemmen met het akkoord. Dat gebeurt naar verwachting volgende week.

Correctie 13 februari 2019 22:00: Een eerdere kop van dit stuk alsook enkele zinnen suggereerden onterecht dat het Nord Stream 2-project door kan gaan dankzij strengere regelgeving van de EU. Dit is aangepast.