Opinie

    • Coen van Zwol

Voor laster is geen Weinstein nodig

Coen van Zwol Na een reeks incidenten rees het vermoeden dat de voor een Oscar genomineerde film ‘Green Book’ slachtoffer is van een georkestreerde lastercampagne. Maar laster is bij The Academy niet effectief, zo wijst de geschiedenis uit.

Green Book geldt na een serie schandalen gek genoeg nog altijd als een favoriet voor de Oscar beste film. En dat in een Hollywood dat nahuivert over hashtags als OscarsSoWhite en MeToo.

In september won Green Book de publieksprijs van het filmfestival van Toronto, vaak een voorbode van Oscarglorie. Het is een buddy-movie over de briljante pianist Don Shirley, zwart, queer en gereserveerd, die in 1962 met de racistische lomperik Tony Lip als lijfwacht door gesegregeerd Amerika reist. Een feelgoodfilm die listig speelt met raciale clichés, en „inspired by a true friendship”, aldus de tagline.

Dat laatste betwijfelde Don Shirleys neef Edwin in december. Hij noemde Green Book een onwaarachtige ‘witteredderfilm’; Shirley was geen van eigen zwartheid, familie en cultuur vervreemde ‘bounty’. Direct daarna dook een Newsweek-artikel uit 1998 op over regisseur Peter Farrelly, die indertijd voor de grap te pas en te onpas zijn penis uit zijn broek toverde. „Ik was een idioot”, gaf Farrelly toe. Vervolgens bleek dat scenarioschrijver Nick Vallelonga in 2015 net als Trump meende dat moslims in New Jersey juichten tijdens 9/11. Hij zei sorry en schrapte zijn Twitteraccount.

Als kers op de taart moest ook hoofdrolspeler Viggo Mortensen door het stof toen hij in een debat het N-woord ijdel in de mond nam. „Niemand zegt tegenwoordig bijvoorbeeld nog nigger”, liet Mortensen zich ontglippen. Ontzette tweets volgden. „Alle zuurstof verdween uit de ruimte.”

Het doet denken aan de scène in Monty Pythons Life of Brian waarin hogepriester John Cleese tijdens een steniging wegen blasfemie zelf wordt gestenigd als hij per ongeluk de naam Jehova laat vallen. De accumulatie van sorry’s begon wat absurd te worden: in blogs en columns rees het vermoeden dat Green Book slachtoffer is van een georkestreerde lastercampagne. En daar houden de bijna 9.000 stemgerechtigde leden van The Academy helemaal niet van. Zo won in 2002 A Beautiful Mind mede vier Oscars – film, regie, bijrol, script – omdat filmmogul Harvey Weinstein verdacht werd van een fluistercampagne tegen de held van die film: de schizofrene wiskundige John Nash, die een homoseksuele antisemiet zou zijn. Weinsteins ‘dirty tricks’ waren berucht.

En laat nu de topfavoriet bij de Oscars Netflix’ Roma zijn. En Netflix’ campagnechef Lisa Taback het vak hebben geleerd bij Weinstein. Geloven voldoende Academy-leden dat Netflix Green Book belasterde, dan kan Roma zomaar naast de Oscar grijpen. Vandaar dat regisseur Alfonso Cuarón zich deze week gepassioneerd keerde tegen lastercampagnes.

Toch is het onwaarschijnlijk dat Netflix erachter zit. Diens partner in de Oscarrace, Participant Media, produceert zowel Roma als Green Book – broedermoord zou veel kwaad bloed zetten. En effectief is laster niet: vorig jaar werd The Shape of Water meermalen van plagiaat beticht en won hij toch de Oscar. Lastercampagnes hoef je ook niet langer te orkestreren. Hordes amateurs staan te trappelen om schandalen over Oscarkandidaten aan het daglicht te brengen. En dan maar hopen dat ze viraal gaan. Daar is geen Weinstein meer voor nodig.

Coen van Zwol is filmrecensent.
    • Coen van Zwol