Goldie (Slick Woods) wil ontsnappen aan een deprimerend leven in ‘Goldie’.

Sam de Jong: ‘Een film maken over zwart Amerika ligt gevoelig’

Sam de Jong Dankzij het succes van zijn debuutfilm ‘Prins’, kon de Nederlandse regisseur zijn tweede film in Amerika maken. Het regisseren van ‘Goldie’ leidde tot een cultuurshock.

Regisseur Sam de Jong (32) is terug in Berlijn. In 2015 had hij veel succes op het festival met zijn innemende debuutfilm Prins, die het straatleven portretteerde van jongeren in Amsterdam-Noord. Dankzij het succes van die film kon De Jong zijn tweede film maken in de Verenigde Staten. Hij woonde eerst in New York en is inmiddels neergestreken in Los Angeles. Zijn nieuwe film Goldie, die zondag in Berlijn in première ging, baseerde hij voor een belangrijk deel op het persoonlijke leven van zijn hoofdrolspeelster, fotomodel Slick Woods.

Woods (22) werd ontdekt door rapgrootheid Kanye West en heeft inmiddels veel succes als een niet-traditioneel fotomodel – met een kaalgeschoren hoofd, tatoeages en een diepe spleet tussen haar voortanden. Woods heeft meer dan 800.000 volgers op Instagram en werkt onder meer voor Vogue en als een van de gezichten van de make-uplijn van zangeres Rihanna. Maar Goldie is geïnspireerd op haar moeilijke bestaan in de marges van de Amerikaanse samenleving vóór haar grote doorbraak.

Met Prins bewees De Jong al over veel visuele flair en creativiteit te beschikken. Dat zijn in Goldie nog steeds zijn sterke punten. Maar hij heeft met zijn nieuwe film ook zijn vermogen verder weten te ontwikkelen om een dwingend en meeslepend verhaal te vertellen. Meer nog dan in Prins komt ook het sociale engagement van De Jong als filmmaker aan bod.

Hopeloos bestaan

Slick Woods blijkt een prima actrice te zijn. Haar personage Goldie ziet een kans te ontsnappen aan haar hopeloze bestaan van tijdelijke huisvesting, deprimerende baantjes en permanente geldzorgen, als zich de kans voordoet op te treden in een muziekvideo. Maar eerst moet ze met haar twee jonge zusjes uit handen zien te blijven van de kinderbescherming. Haar moeder is gearresteerd en vastgezet. Goldies grote angst is dat hulpverleners de drie zusjes zullen opsplitsen. Daarom trekt ze in de New Yorkse Bronx van tijdelijk adres naar tijdelijk adres.

„Vanaf het moment dat ik de kans kreeg om met mijn afstudeerfilm naar het Sundance Film Festival te gaan, leek het me al heel spannend om een film in Amerika te maken”, vertelt Sam de Jong in Berlijn, nog brak van het premièrefeest van Goldie. „ Maar ik besefte wel dat me dat veel tijd en moeite zou kosten. Als Nederlander denk je misschien snel dat je Amerika begrijpt, als een land met een vergelijkbare, westerse cultuur, maar alles gaat daar echt heel anders. Ik heb wel twee jaar nodig gehad om door New York te lopen, veel te praten met mensen en na te denken over wat voor soort film ik wilde maken.”

Hoe heeft u die research precies aangepakt?

„Ik heb vooral veel met Slick gepraat. De film is voor een deel gebaseerd op haar persoonlijke ervaringen. Zij is zelf heel lang dakloos geweest. Ik heb ook vrijwilligerswerk gedaan bij een opvangcentrum voor gezinnen. Maar ik zal natuurlijk nooit kunnen zeggen dat ik echt weet hoe het is om zo te leven als de mensen in de film. Dat is nu eenmaal niet mijn eigen leven. In dat opzicht blijft er altijd een kloof bestaan tussen de filmmaker en het onderwerp waarover je iets wilt zeggen.

„Het belangrijkste wat ik heb ontdekt bij mijn research, is dat mensen die in aanraking komen met instanties vaak hun menselijkheid wordt ontnomen. Daardoor kunnen ze zich extreem onzeker en hulpeloos gaan voelen. Dat was soms pijnlijk om te zien. Ben je eenmaal in zo’n situatie beland, dan valt daar heel moeilijk aan te ontsnappen. Amerika geldt als het land van de onbegrensde mogelijkheden. Maar in werkelijkheid is dat natuurlijk vaak helemaal niet zo. Het blijft een lastige zaak om daar als buitenstaander iets over te willen vertellen. Maar door mijn samenwerking met Slick durfde ik dat toch aan.”

Leidde de research bij u tot een soort cultuurshock?

„Absoluut. De verschillen tussen arm en rijk zijn in Amerika zo extreem en zo hartverscheurend. Als je uit Nederland komt en een politiek systeem kent met meer gelijkheid, valt je dat nog meer op. Misschien streven we in Nederland nog steeds niet genoeg naar meer gelijke kansen, dat weet ik eigenlijk wel zeker, maar in Amerika is dat helemaal afwezig. Hopelijk laat de film zien hoeveel werk we nog moeten verrichten voor een wereld met meer gelijkheid voor iedereen. Het is niet oké dat zoveel kinderen in de VS in armoede moeten opgroeien, terwijl er tegelijk ook zoveel rijkdom is in het land.”

Sam de Jong: „Ik zal natuurlijk nooit kunnen zeggen dat ik echt weet hoe het is om zo te leven als de mensen in de film.” Foto IMDb

U bent een witte filmmaker, die een verhaal vertelt dat zich afspeelt in zwart Amerika. Is dat lastig?

„Dat ligt natuurlijk heel gevoelig. Ik ben me daar steeds bewust van geweest en ik heb me omringd met mensen die daar scherp op waren. Wanneer je kiest voor Slick als hoofdpersoon betekent dat eigenlijk dat de hele wereld van de film Afro-Amerikaans moest zijn. Dat is echt hoe de Amerikaanse maatschappij in elkaar zit. In Amerika zijn sociale werelden zo van elkaar gescheiden. Je kunt wel een leuke diverse cast willen hebben in de film, maar dat zou al heel snel ongeloofwaardig zijn.

„Ik heb steeds zo scherp mogelijk gekeken of de wijze waarop de wereld van de film is gepresenteerd adequaat en veelzijdig genoeg is. Je moet vooral willen luisteren naar mensen, willen leren en dan proberen om dat leerproces onderdeel te maken van de film. Ik geloof erin dat we elkaars verhalen kunnen vertellen. Maar ik weet natuurlijk ook heel goed dat sommige groepen in de samenleving veel te weinig kansen krijgen om films te maken en verhalen te vertellen.”

Goldie gaat in Nederland in première als openingsfilm van het Movies that Matter Festival op 22 maart in Den Haag.
    • Peter de Bruijn