25-jarig fonds voor jonge musici eert oprichter Anton Kersjes

Het Kersjes fonds Het fonds van dirigent Anton Kersjes (1923-2004) bestaat 25 jaar. Reden voor een feestelijk concert in Amsterdam , waar ook Kersjes’ biografie gepresenteerd werd.

Het Amatis Pianotrio met violist Lea Hausmann, pianist Mengie Han en cellist Samuel Shepherd speelde ter ere van het 25-jarig bestaan van het Kersjes Fonds op maandag in het Concertgebouw.
Het Amatis Pianotrio met violist Lea Hausmann, pianist Mengie Han en cellist Samuel Shepherd speelde ter ere van het 25-jarig bestaan van het Kersjes Fonds op maandag in het Concertgebouw. Foto Ronald Knapp

Een keurig heldenverhaal is het, de biografie van dirigent Anton Kersjes (1923-2004), gespeend van dirigentenclichés als privéjets, rokkenjacht of tirannie. Kersjes was „ niet streng”– aldus oud-leerling Ed Spanjaard. Gul, aldus zijn kennissen. En trouw. Als het vakantie was, bleef Kersjes liefst thuis in Blaricum met zijn echtgenote, violiste Margreet van de Groenekan. Ook tante Annie spendeerde daar haar levensavond. Toen ze overleed, erfden Kersjes en zijn vrouw plots haar familiefortuin. Besloten werd het te spenderen aan het stimuleren van viool- en directietalent en, aldus de statuten, „leuke dingen voor de mensen”.

Inmiddels bestaat het Kersjes Fonds 25 jaar. Het ondersteunde met de revenuen van het oerkapitaal zo’n beetje het hele Nederlandse bestand aan goede dirigenten, violisten en kamermusici. Reden voor een feestje, dat maandag in het Concertgebouw ook driedubbel werd gevierd. De jaarlijks toegekende prijzen en beurzen gingen naar dirigent Sander Teepen (assistent bij het Radio Fil. Orkest), violist Maxime Gulikers (1994) en het uit conservatoriumtieners samengestelde maar al van professionele ernst doordrongen Viride Kwartet.

Kersjes-sfeer

Kersjes’ voormalige advocaat Hans van Veggel cultiveerde met zinnetjes als „in de woorden van Toon zou jij een echte Musiker zijn” – tegen violist Gulikers – de informele Kersjes-sfeer. Grootste ontdekking was het Amatis Pianotrio, dat zich de Kersjesprijs 2018 (50.000 euro) overtuigend waard toonde met een emotionele uitvoering van Sjostakovitsj’ Eerste pianotrio. Met de Britse cellist Samuel Shepherd (1989) als stuwende communicator, de Nederlandse pianist Mengjie Han (1989) als scherpe rots in de branding en de Duitse violiste Lea Hausmann (1993) als lyrische bovenstem koppelt het Amatis een frisse cocktail van temperamenten aan samenspelraffinement.

Vijf vroegere Kersjes-laureaten kregen ‘s avonds de kans zich te presenteren bij het Nederlands Philharmonisch Orkest, dat Anton Kersjes „in zijn DNA draagt”, aldus directeur Rob Streevelaar. Onder alerte leiding van Karel Deseure speelde violiste Rosanne Philippens Saint-Saëns lekkere Derde vioolconcert: haar overtuigingskracht werd aansluitend door altiste Dana Zemtsov en violiste Frederique Saeijs in Mozarts Sinfonia Concertante niet steeds geëvenaard. Memorabel was wel de kennismaking met dirigent Jan Wierzba, opvallend door zijn dansante gestiek en sensitieve muzikaliteit. Kersjes indachtig hoop je dat hij snel ergens een vaste aanstelling vindt.

Biografisch portret

In opdracht van het fonds schreef musicoloog Thiemo Wind ter gelegenheid van het 25-jarig fondsbestaan Als dirigent word je geboren, een „biografisch portret” van Kersjes, gevolgd door een serie interviews met oud-laureaten. Een volwaardige biografie wil de auteur zijn boek niet noemen: die „zou zo zevenhonderd pagina’s tellen.” Maar Als dirigent word je geboren leidt wel in vogelvlucht door Kersjes verrassend eigen dirigentenloopbaan.

Meest saillante hoofdstuk van het boek is het eerste, waarin Kersjes oorlogsjaren zijn gereconstrueerd aan de hand van correspondentie met zijn verloofde: via een aanstelling als leerlingviolist in Arnhem via arbeidsinzet bij het in Münster gestationeerde dansorkest De Boekaniers naar het conservatorium te Den Haag en graafwerk aan de IJssellinie („Veel brood + boter en worst en (…) kanongebulder”). Om vervolgens te leiden naar de variété- en bioscooporkesten die daarna Kersjes dirigentenloopbaan vanuit de lichte hoek lanceerden. Leermoment: wie jonglerende hondjes goed kan begeleiden, kan alles.

Correctie (13/2/19): Eerder stond de naam van Mengjie Han verkeerd gespeld als Mengie Han. Dat is gecorrigeerd.

    • Mischa Spel