Stefanos Tsitsipas: kind van de Griekse crisis is nu een ster

Portret Stefanos Tsitsipas, tennisser De twintigjarige Griek is het kleurrijke gezicht van een nieuwe generatie. Woensdag speelt hij in de eerste ronde in Rotterdam.

Stefanos Tsitsipas hier in de halve finale van de Australian Open, drie weken terug. Foto RITCHIE TONGO/ EPA
Stefanos Tsitsipas hier in de halve finale van de Australian Open, drie weken terug. Foto RITCHIE TONGO/ EPA

Vader Apostolos Tsitsipas coacht en discussieert, moeder Julia raapt de ballen en achttienjarig broertje Petros werkt zich in het zweet als hitting partner. Middelpunt is oudste zoon Stefanos Tsitsipas (20), deze middag op de trainingsbaan in sportpaleis Ahoy in Rotterdam. De andere twee leden van het gezin, een broertje van dertien en een zusje van tien, zijn thuis in Griekenland gebleven, vertelt Julia, in een gesprekje langs de baan. „Zij moeten naar school.”

Ze vormen een familieonderneming, zegt Stefanos later in de middag, in een interview met NRC en twee andere kranten. „Ik voel dat ik degene ben die moet leveren.” Ook „economisch”, als kostwinner van het gezin.

De Griek, de nummer twaalf van de wereld, is deze week een van de publiekstrekkers bij het door afzeggingen geplaagde ABN Amro-toernooi. Met zijn Björn Borg-look, Boris Becker-achtige duiken en klassieke enkelhandige backhand is Tsitsipas een van de spectaculairste spelers van dit moment. Woensdagmiddag speelt hij in de eerste ronde tegen de Bosniër Damir Dzumhur.

Drie weken terug vestigde hij zijn naam door in de vierde ronde van de Australian Open zijn jeugdidool Roger Federer te verslaan. Het Amerikaanse icoon John McEnroe sprak over een „wisseling van de wacht”, de ouderen die plaatsmaken voor de jongeren. Dat bleek te voorbarig, een paar dagen later werd hij in de halve finale weggeblazen door Rafael Nadal.

Avonturier

Tsitsipas is een kleurrijk figuur, een avonturier met een tennisracket. Hij is een van de nieuwe gezichten waar het mannentennis al langer op wacht. Hij is een jongen van het sociale media-tijdperk. Hij deelt graag en veel over zijn belevenissen. Hij fotografeert, maakt podcasts en vlogt over steden die hij bezoekt voor toernooien. Hij heeft altijd een drone bij zich waarmee hij filmpjes maakt.

Maandagavond, bij aankomst in Nederland twitterde hij: „Just arrived to Hagelslaglandia!” Hagelslag is zijn favoriete Hollandse beleg. Hij ontdekt graag steden. Aan het einde van het interview vraagt hij wat hij moet bezoeken in Rotterdam. „Moet ik naar de havens gaan?”

Hij is een exponent van twee culturen. Zijn moeder Julia komt uit de (voormalige) Sovjet-Unie en was proftennisser in de jaren tachtig en negentig. Ze speelde voor het Fed Cup-team en versloeg onder anderen de Britse kampioene Virginia Wade.

Ze vertelt dat ze werd opgevoed volgens de Sovjet-waarden: hard werken en gedisciplineerd voor je sport leven. „Het systeem maakte dat je mentaal erg sterk moest zijn”, zegt ze. „De coaches waren niet aardig voor de kinderen, en de kinderen waren niet aardig voor elkaar.”

Ze was de nummer één van de wereld bij de junioren maar kwam bij de profs niet verder dan de 194ste plaats. Ze onderbrak haar carrière jarenlang voor een studie journalistiek, die ze volgde aan de staatsuniversiteit van Moskou.

Haar vader, de opa van Stefanos, is voormalig topvoetballer Sergej Salnikov. Met de Sovjet-Unie werd hij in 1956 olympisch kampioen op de Spelen in Melbourne. Salnikov, een aanvaller, speelde voornamelijk voor Spartak Moskou, de club waar hij later ook coach was.

„Hij was een intellectuele man”, zegt Julia over haar vader, die in 1984 op 58-jarige leeftijd overleed. „Naast voetballer was hij ook journalist, hij was opgeleid, sprak buitenlandse talen, in de tijd dat dit in de Sovjet-Unie niet gebruikelijk was.” Ze ziet iets van hem in Stefanos terug. „Ook hij vindt niet alleen sport mooi, maar ook cultuur, historie.”

Tsitsipas tijdens zijn partij tegen Roger Federer, in de vierde ronde van de Australian Open. Foto Jewel Samad / AFP

Eerste ontmoeting

In 1990 leerde ze Apostolos Tsitsipas kennen bij een internationaal toernooi in Athene, dat hij als toeschouwer bezocht. Het was een warme dag en ze speelde tegen een Griekse, herinnert ze. „Na de wedstrijd zei hij ‘bravo’ tegen me, toen hebben we gesproken. Hij kwam eigenlijk om mijn tegenstander te supporten.”

Ze vestigden zich ten zuiden van Athene, waar Apostolos in de buurt werkte als tennistrainer. Onder invloed van zijn ouders begon Stefanos daar op zijn derde te spelen, in een land dat nauwelijks een tennistraditie kent. Zijn vader ging geloven in een profcarrière toen zijn zoon in het internationale juniorencircuit goed presteerde. Tsitsipas: „Hij zag potentie, hij zag het vuur in de ogen van zijn zoon, hij zag er een grote droom in.”

Zijn vader stopte zijn werk als tennistrainer en richtte zich vol op de ondersteuning van Stefanos. Die vertelt: „Hij zag dat ik anders was dan de rest van de spelers. Daarom heeft hij zijn baan opgezegd. Dat was een groot risico voor hem.”

Door het wegvallen van het inkomen van zijn vader beleefde het gezin onzekere tijden. „We dachten vaak aan stoppen [van zijn loopbaan in de dop], omdat dat financieel gezien makkelijker zou zijn”, zegt Tsitsipas. „Maar mijn vader gaf de droom die hij had niet op om mij te helpen en het beste voor mij te willen.”

Moeder Julia vertelt dat ze in die jaren geen ziektekostenverzekering hadden. Van de Griekse tennisbond kregen ze geen financiële steun. „Niet één cent.” Tsitsipas zelf, met verwarde blik: „Is er een Griekse tennisfederatie? Ik heb er nooit van gehoord, ik ken ze niet.”

Met name de tweelingzus van Julia hielp het gezin financieel. Nadat hij op zijn zestiende de finale van de Orange Bowl haalde, een prestigieuze jeugdtoernooi in Amerika, werd Tsitsipas gecontracteerd door Adidas. Dat gaf de familie meer rust en financiële zekerheid.

Bijna verdronken

In 2016 werd hij nummer één van de wereld bij de junioren. En sinds zijn zeventiende traint Tsitsipas, naast de begeleiding van zijn vader, bij de academy van Patrick Mouratoglou, de Franse coach van Serena Williams. Vorig jaar brak hij door in het profcircuit, met een toernooizege in Stockholm en een finaleplaats op het masterstoernooi in Toronto, na zeges op onder anderen Novak Djokovic en Alexander Zverev.

Zijn vader blijft de belangrijkste trainer, zo is te zien in Rotterdam. Er is ook een coach aanwezig van de Mouratoglou-academy, maar Apostolos regisseert de training. Het is soms „een beetje moeilijk” de bestaande vader-zoon-relatie los te zien van het tennis, zegt Tsitsipas. „Mijn vader praat de meeste tijd over tennis, ik heb vaak gezegd dat hij dat minder moet doen, want het is niet het enige in de wereld. Maar we kunnen goed overweg.”

Tsitsipas verdronk bijna tijdens een vrije dag bij een zogeheten future-toernooi in 2015 in Heraklion, op het Griekse eiland Kreta. Hij zwom daar met vrienden in de zee, maar was zich onvoldoende bewust van de kracht van de golven. Tsitsipas raakte al snel 25 meter uit de kust en had moeite om te ademen. Zijn vader zag hem worstelen en redde hem. „De enige keer in mijn leven dat ik voelde dat ik een paar seconden verwijderd was van de dood”, zei Tsitsipas later. Door die ervaring heeft hij „geen angst op de baan”.

Hij heeft de Sovjet-discipline van zijn moeder, en de Griekse ‘losheid’ en ongedwongenheid van zijn vader, zegt hij. Hij groeide op in de tijd dat Griekenland door een diepe financiële en economische crisis ging. Tsitsipas zegt dat hij daar last van had. „Er was veel kritiek op mij in sommige landen, vanwege de problemen van mijn land. Mensen zagen mij anders, vanwege het land waar ik vandaan kom.”

Hij knikt, hij kreeg weleens te horen dat hij een ‘luie Griek’ is, of vergelijkbare verwensingen. „Het gebeurde ook door coaches en spelers. Dat voelde fout en onterecht. De crisis was niet iets waar ik bij betrokken was en waar ik iets mee te maken had. Het was moeilijk om dat te begrijpen en accepteren als kind.”

Hij wil Griekenland op een positieve manier op de kaart zetten, zegt hij. „Dat doe ik al. Het kan verder gaan, groter worden. Ik stel geen limieten voor mezelf.”

Lees hier ook het verhaal over de nieuwe generatie in het mannentennis