Het lijf van de sneeuwpop is een reusachtig poffertje

Astronomie De ijsklomp die onlangs van nabij werd gefotografeerd door ruimtesonde New Horizons, is veel platter dan gedacht werd.

Ultima Thule, zoals waargenomen door de sonde New Horizons.
Ultima Thule, zoals waargenomen door de sonde New Horizons. Foto NASA

Het kleine ijsachtige hemellichaam (486958) 2014 MU69, beter bekend onder zijn bijnaam Ultima Thule, lijkt veel minder op een groot uitgevallen sneeuwpop dan eerdere foto’s deden vermoeden. De laatste foto’s die NASA-ruimtesonde New Horizons tijdens zijn ontmoeting van dit object heeft gemaakt, doen vermoeden dat met name het ‘lijf’ van de sneeuwpop opmerkelijk plat is.

New Horizons scheerde op nieuwjaarsdag met een snelheid van 52.000 km/h langs Ultima Thule, die in een wijde baan voorbij de verre planeet Neptunus om de zon draait. De opnamen die hij in de aanloop naar die vluchtige ontmoeting maakte, toonden twee ‘aan elkaar geplakte’, ruwweg ronde segmenten met middellijnen van ongeveer 19 en 14 kilometer.

Scheervlucht

Ongeveer tien minuten na de scheervlucht heeft de ruimtesonde nog ‘achterom’ gekeken. De reeks opnamen die hij toen heeft gemaakt – en die pas onlangs naar de aarde zijn overgeseind – tonen Ultima Thule als een donker silhouet met een lichte rand, dat afsteekt tegen een achtergrond van sterren.

Door goed te kijken welke sterren aan het zicht onttrokken werden terwijl de ijsdwerg voor hen langsschoof, heeft een team onder leiding van Simon Porter van het Southwest Research Institute (Texas, VS) de contouren van het object kunnen bepalen. Het resultaat is vervolgens vergeleken met een vormmodel gebaseerd op opnamen van vóór de scheervlucht en met waarnemingen die vanaf de aarde zijn gedaan.

De voorlopige conclusie is dat Ultima Thule veel platter is dan gedacht. Het kleinste segment heeft de vorm van een gebutste walnoot. Het grotere segment wordt vergeleken met een ‘pannenkoek’, maar dan wel van het dikke, luchtige soort dat ze in Noord-Amerika gewend zijn. Meer een reusachtig poffertje eigenlijk.

Kuipergordel

Daarbij moet worden opgemerkt dat de opnamen die New Horizons na de scheervlucht heeft gemaakt niet erg scherp zijn. Dat komt door de hoge snelheid waarmee de ruimtesonde langs de ijsdwerg vloog en de relatief lange belichtingstijden. Om tot een scherper resultaat te komen, hebben de onderzoekers de afzonderlijke opnamen moeten bewerken en combineren.

Hoe dan ook: bolvormig lijken de twee segmenten van Ultima Thule bepaald niet. De vraag is echter hoe uniek ze in dat opzicht zijn. De enige andere kleine hemellichamen in de Kuipergordel waar duidelijk beeldmateriaal van bestaat zijn de vier kleinste manen van dwergplaneet Pluto. Ook sommige van deze zien eruit alsof ze uit meerdere delen bestaan, maar hoe ‘plat’ ze eventueel zijn, is onbekend. En de Saturnusmaantjes Pan en Atlas zijn wel vergeleken met min of meer platte aardse etenswaren, zoals walnoten, beignets en ravioli.

Overigens zijn nog lang niet alle gegevens die New Horizons over Ultima Thule heeft verzameld naar de aarde overgeseind. Dat gaat – vanwege de grote afstand (6,7 miljard kilometer inmiddels) – nog ruim een jaar duren.

Lees hoe New Horizons in 2014 ontwaakte: Na een reis van bijna 9 jaar (!) komt-ie aan. Op Pluto