Forum voor Democratie vierde ledenpartij, middenpartijen verliezen juist leden

Politieke partijen Het ledental van politieke partijen daalde vorig jaar maar licht. Dat kwam vooral door een forse stijging van Forum voor Democratie, want de middenpartijen verloren juist veel leden.

Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet tijdens een debat in de Tweede Kamer.
Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet tijdens een debat in de Tweede Kamer. Foto Remko de Waal / ANP

Forum voor Democratie is afgelopen jaar qua ledenaantal de vierde partij van het land geworden. De partij heeft nu bijna 31.000 leden. Dat blijkt uit het overzicht van de ledentallen dat het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP) van de Rijksuniversiteit Groningen jaarlijks publiceert. Wat vooral opvalt is dat de middenpartijen de grootste verliezers zijn: D66 verloor procentueel de meeste leden, gevolgd door VVD, CDA en PvdA.

Forum was in 2018 de partij die met afstand de meeste nieuwe leden inschreef: de partij kreeg er bijna 7.800 leden bij, een stijging van meer dan 30 procent. Daarmee is de partij van Thierry Baudet in plaats van de negende vorig jaar nu de vierde ledenpartij van het land.

Lees ook: Baudet zoekt de boerenstem met steun van Henk Bleker

Gerrit Voerman, historicus en directeur van het DNPP, noemt het snel stijgende ledental van Forum voor Democratie „uitzonderlijk”. „De partij is in september 2016 opgericht en heeft nu al ruim 31.000 leden. Dat is heel bijzonder, zelfs voor een partij die het al een tijdje goed doet in de peilingen.”

Regeren heeft negatieve weerslag

D66, de grootste daler, verloor ruim 8 procent van haar leden en is met ruim 26.000 leden nu de zevende partij van het land. Voerman is niet verbaasd dat D66 afgelopen jaar leden verloor. „Je ziet het vaker bij D66: in de oppositie stijgen ze qua leden, en als ze besluiten om te regeren heeft dat vaak weer een negatieve weerslag.”

De VVD zag in 2018 ruim tweeduizend leden vertrekken en zakt naar iets meer dan 25.000 leden (-7,5 procent). Daarmee is de partij die met afstand de meeste Kamerzetels heeft (33) qua leden nu de achtste partij van het land. Voerman: „Dat wringt wel een beetje met het beeld van de VVD die het landelijk voor het zeggen heeft. Het maatschappelijk fundament van de partij blijkt smal.”

Het CDA verloor absoluut gezien de meeste leden (zo’n 3.500), maar blijft de grootste ledenpartij van Nederland met ruim 43.133 (-7,7 procent) leden. Het verschil tussen het CDA, sinds zijn oprichting in 1980 altijd de grootste partij, en de PvdA is met zevenhonderd leden nooit eerder zo klein geweest. De PvdA verloor bijna 6 procent van haar leden, maar blijft de nummer twee (42.416). Dat staat in schril contrast met de slechts negen zetels die de partij nu heeft in de Tweede Kamer.

Wat verder opvalt is het aanzienlijke ledenverlies van 50Plus (-6 procent). De partij had te maken met veel intern gedoe.

Stijging bij verkiezingen

De SP handhaaft zich als de derde ledenpartij. Vorig jaar verloren de socialisten nog 8 procent van hun leden, maar dit jaar komt de SP na een klein minnetje uit op ruim 36.000 leden. De SGP zakt naar de vijfde plek en moet Forum nu voor zich dulden. GroenLinks, ChristenUnie en de Partij voor de Dieren lieten vorig jaar lichte plussen zien.

Het totaal aantal leden van de Nederlandse politieke partijen daalde vorig jaar met ruim tweeduizend licht, na een flinke stijging in 2017. Die stijging was incidenteel en had te maken met de Tweede Kamerverkiezingen in dat jaar. Het aantal leden van politieke partijen is sinds begin jaren negentig afgenomen van zo’n 360.000 naar ruim 315.000 afgelopen jaar. Daarmee is momenteel zo’n 2,5 procent van de kiesgerechtigde bevolking lid van een partij.


Op dinsdag 12 februari om 20:54 is ChristenUnie toegevoegd als partij die licht is gegroeid.