Opinie

    • Maxim Februari

De introvert is uiteindelijk altijd de underdog

Maxim Februari

Zoals bekend zijn er twee soorten mensen. Het is niet bekend hoe dit oerschema verder moet worden uitgewerkt, hoe je de ene soort van de andere onderscheidt, maar dat er twee zijn, staat wel vast. Ze moeten niet met elkaar trouwen, daar komt ellende van. Toch is dat wat ze soms per ongeluk doen.

In de roman La Chatte van Colette bijvoorbeeld. Bij mij thuis is een kleine opleving gaande van Colette en haar oeuvre; naar aanleiding van een film over de schrijfster heb ik haar boeken opgescharreld. Als eerste lees ik La Chatte, uit 1933, in een Nederlandse vertaling uit 1964: Saha, de kat. Op de Zwarte Beertjes-pocket zit een prijsje geplakt: twee gulden vijfennegentig.

Het verhaal is simpel. Saha de kat leeft bij de jonge Alain in een voornaam huis met een tuin, en alles in de wereld is vredig, totdat Alain trouwt met Camille. Hopelijk klinkt er voldoende dreiging door in deze laatste zin; bij mij brak althans de paniek uit door de komst van de opgewekte Camille. Deze andere mensensoort verstoort de harmonie ruw en Saha overleeft de clash maar ternauwernood. De lezers die de roman online recenseren zijn het over de plot ervan volledig oneens: ook zij vallen in twee soorten uiteen.

De ene lezer is volledig gegrepen door de zielsbeschrijvingen. De taal! De stijl! De innerlijke vlakten in het hoofd van de jonge Alain. „De manier waarop Colette de diepe liefde laat zien van Alain voor zijn kat is niet minder dan het werk van een briljant waarnemer en een geniaal auteur”. En dan de andere lezer. „Ik snapte dit verhaal absoluut niet. Voor zover ik het kon volgen ging het over een vrouw die jaloers is op de kat van haar echtgenoot. Volslagen onzin.”

Subtiliteit versus no-nonsense. Aan de ene kant de betoverde wereld der katten, die is „opgebouwd uit stiltes en sprongen”, zoals ik ooit las bij de Franse essayist Jean Grenier. Daarin loopt „een belangwekkend, héél klein maar/ bijzonder lekker beestje tussen de kiezelstenen/ onder de hemelsblauwe hortensia”, in de woorden van de dichteres F. Harmsen van Beek. De wereld van de liefde die niet seksueel is, en dus „puur”, zoals blogger Caroline schrijft.

Aan de andere kant de volwassen wereld van de ondernemende mens die geen tijd heeft voor deze flauwe kul en graag bereid is zulke pure liefde over het balkonhek te smijten. „Ik behoor tot de tweede groep”, schrijft blogger TheSleeplessReader. „Ik hoop maar dat Camille, nadat ze op de laatste pagina Alains tuin verlaat, haar vriendinnen belt om iets te gaan drinken. Ze zullen schaterend vaststellen dat Camille net op tijd is ontsnapt, dat het niet de kat was die ze van het balkon had moeten gooien, en hoe krankjorum Alain is. Opgeruimd staat netjes.”

Op dit punt aangekomen zou het makkelijk zijn partij te kiezen. Maar het is leerzaam ook eens het andere perspectief te kiezen. Blogster Edith LaGraziana maakt van de twee kampen een tegenstelling tussen de introverte en de extraverte mens. „Alain is de gevoelige introvert die af en toe alleen moet zijn, Camille is de actieve extravert die het best ontspant in gezelschap en niet tegen eenzaamheid kan.” Hier botsen niet kattenliefde en kattenhaat met elkaar, maar bedachtzaamheid en daadkracht.

De een is gevoelig, op het onaanraakbare af, heeft oog voor schoonheid en kijkt met kritische afstandelijkheid om zich heen; de ander is vitaal, met een gezonde eetlust en een vrij overzichtelijke zin in lichamelijkheid. De een droomt. De ander praat en gaat na een liefdesbreuk zwemmen bij de broer en schoonzus van een vriend – „want het idee om thuis te moeten zijn op dit ogenblik…” Verschillen in levenshouding, in erotiek, ernst.

De twee veroordelen elkaar wederzijds. Alain kun je met de woorden van Schopenhauer een geistreiche Mensch noemen, die rust wil en een stil, liefst onomstreden leven. Maar veel lezers zien in hem een egoïst. „Ik ben geen psycholoog, maar zijn gedrag kwam op mij autistisch over.” En zo kun je de daden van zijn vrouw Camille beoordelen als ongeïnteresseerd en liefdeloos, maar de helft van de lezers voelt met haar mee. Getrouwd met een man die zijn leven verdroomt: vind je het gek dat ze probeert de kat te vermoorden?

Uiteindelijk is de introvert altijd de underdog. Altijd aan de verliezende hand. Maar het is een verlies dat ergernis wekt. Hoezo verdedigt hij die stille binnenwereld zo hartstochtelijk tegen de oprukkende buitenwereld? Is de buitenwereld soms te min? Is hij soms beter dan alle anderen? Aan het eind van het boek gaan de twee soorten lezers weer uiteen. De ene groep denkt nog wat na, de andere groep gaat ergens netwerken. Dankbaar aan elkaar ontsnapt te zijn. Dankbaar niet met elkaar te zijn getrouwd.

Maxim Februari is jurist en schrijver, www.maximfebruari.nl.