Verdachte Osama I. voelde zich behekst

Dubbele moord Maastricht De in 2014 naar Nederland gevluchte Syriër Osama I. draaide in 2014 helemaal door. Hij vermoordde een man en een vrouw.

Osama I. vermoordde twee mensen en verwondde twee anderen
Osama I. vermoordde twee mensen en verwondde twee anderen Foto Marcel van Hoorn

In de ogen van de in 2014 naar Nederland gevluchte Syriër Osama I. (38) was iedereen tegen hem. Criminele bekenden uit zijn woonplaats Maastricht wilden hem voor hun karretje spannen. Het regime van de Syrische president Assad hield hem in de gaten. IS wilde hem rekruteren. Familieleden lagen dood onder het puin in Raqqa zonder dat ze begraven konden worden. En de Nederlandse politie („onder invloed”) wilde evenmin helpen.

Zo vatte Osama I. maandag, tijdens de rechtszaak tegen hem, zijn dramatische jaar 2017 samen. Hij gebruikte geregeld cannabis. De laatste maanden van dat jaar kwamen daar onduidelijke medicijnen bij, die de Syriër zelf beschrijft als „illusietabletten”. Ze gaven hem enige rust, al regeerde meestal de onrust. I. voelde zich vanaf het najaar van 2017 behekst. Hij had gevoel dat hij tijdens het bidden achteruit werd getrokken door onbekende krachten. Demonen dansten door zijn hoofd en „bestuurden” hem.

Twee doden

Op donderdagavond 14 december 2017 sloegen de stoppen bij Osama I. door. Eerst stak hij in Maastricht-West een Egyptische man (46) dood. Tien minuten later doodde hij even verderop een Syrische vrouw (56). Haar dochter werd ternauwernood gered door een buurman, die met een moersleutel was bewapend. De dochter en buurman raakten gewond. I. vluchtte met het bebloede mes nog in zijn handen naar de Turkse moskee, waar hij later die avond werd gearresteerd.

In Maastricht en ver daarbuiten gingen die avond alle alarmbellen af. Zeker ook omdat aanvankelijk werd uitgegaan van meerdere aanvallers en er geen verdachte was opgepakt. Met diverse jihadgangers naar Islamitische Staat hield de stad met alles rekening. Er was contact tot op het hoogste niveau met de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid Dick Schoof en met premier Rutte, op dat moment op een EU-top in Brussel.

Hulpverleners hadden een zware avond. Vanwege het vermoeden van terrorisme duurde het even voordat ze er waren. Konden ze wel veilig hun werk doen? Toen ze groen licht kregen, reageerden buurtbewoners boos op hun vertraagde komst. Alleen onder bescherming van politie met wapenstok en honden konden de hulpverleners aan de slag.

Schreeuwende familie

Woede was er maandag ook op de eerste van de drie dagen van de inhoudelijke behandeling van de zaak tegen de verdachte. Familie van de vermoorde Syrische vrouw schreeuwde na binnenkomst van de verdachte tegen hem en sloegen tegen de ramen van het afgeschermde deel van de publieke tribune, waar ze vanwege de te verwachten emoties waren neergezet. Negen leden van de parketpolitie waakten over de rechtszaal en de tribune.

Het eerste incident met I. (die geen strafblad heeft) was 20 januari 2017, toen hij een Libiër in zijn been stak. De Syriër ging vrijuit, het zou noodweer zijn geweest. In de dagen voor 14 december verstoorde hij een uitvaart en zat hij nog even vast vanwege een uitgedeelde klap op een sportschool. Een paar uur voor zijn dodelijk toeslaan mishandelde I. een medewerker van Vluchtelingenwerk en riep daarbij uit: „Waarom helpen jullie mij niet?”

De voorzitter van de rechtbank stond maandag lang stil bij de vraag waarom I. zich vrijwel de hele avond van 14 december herinnert, maar alleen het doden van de Syrische en het verwonden van haar dochter en buurman helemaal kwijt was. Was dat misschien schaamte? I. zei bij herhaling niets terug te kunnen halen en dat hij „nog niet voor het gewicht van de hele aarde aan goud” vrouwen en kinderen iets aan zou doen.

Ontoerekeningsvatbaar

Of en hoe lang Osama I. de cel in moet, is de vraag. Deskundigen van het Pieter Baan Centrum onderzochten zijn geestesgesteldheid en kwamen tot de conclusie dat hij op de fatale 14de december volledig ontoerekeningsvatbaar was. Ze adviseren I. tbs met dwangverpleging op te leggen. De Syriër zou trauma’s hebben en een grote gevoeligheid voor stress.

Zijn cannabisgebruik maakte dat er niet beter op. De invloed van de gebruikte pillen is niet na te gaan (het blijft onduidelijk om wat voor pillen het ging), maar ze zijn volgens de deskundigen niet doorslaggevend geweest voor zijn gedrag op de avond van de steekpartijen. Hij had dat najaar al last van een paranoïde psychose. Mogelijk was dat zelfs al begin 2017 zo.

Dinsdag komen de benadeelde partijen aan het woord, woensdag komt de officier van justitie met zijn eis. Dan voert I.’s advocaat ook het woord. De rechtbank doet naar verwachting 12 maart uitspraak.

    • Paul van der Steen