Klimaatdebat overheerst campagne Statenverkiezingen

Verkiezingen Provinciale leiders van drie partijen publiceerden open brieven over het klimaat. De Statenverkiezingen worden landelijk gecoördineerd.

Jesse Klaver (GroenLinks) met Eric Wiebes, minister van Economische Zaken en Klimaat en premier Mark Rutte tijdens het debat over het klimaatakkoord van het kabinet.
Jesse Klaver (GroenLinks) met Eric Wiebes, minister van Economische Zaken en Klimaat en premier Mark Rutte tijdens het debat over het klimaatakkoord van het kabinet. Foto Koen van Weel/ANP

Het begon met een open brief van de twaalf provinciale lijsttrekkers van het CDA in De Telegraaf, vorige week. De lijsttrekkers keerden zich daarin tegen de „drammers” in het klimaatdebat, en schreven dat de klimaatopgave alleen tot een succes gemaakt kon worden „als we stoppen met dromen en drammen en kiezen voor haalbare, betaalbare en realistische plannen”.

Maandag kreeg hun brief navolging van de provinciale lijsttrekkers van zowel D66 als GroenLinks, die allebei een eigen open brief publiceerden. Twee dingen vallen hierbij op: klimaatbeleid is het belangrijkste thema geworden van de campagne voor de Provinciale Statenverkiezingen. En, minstens zo opmerkelijk: regionale politici trekken hierin gemeenschappelijk op, soms geregisseerd door de landelijke partijtop.

De twaalf lijsttrekkers van GroenLinks schrijven in hun open brief dat „we niets hebben aan politici die continu op de rem trappen”. Daarmee doelen ze op de CDA’ers, zegt lijsttrekkervoor GroenLinks in Noord-Holland Zita Pels: „Ze beweren eerst het klimaatprobleem serieus te nemen, maar dingen vervolgens af op de voornemens er wat aan te doen. Ze trappen al op de rem voordat de motor gestart is.” De GroenLinksers pleiten voor „optimisme, haast en leiderschap met lef” op het klimaatdossier. Volgens Pels komt het initiatief voor de verklaring uit de provincies. Pas daarna is de actie afgestemd met de landelijke fractie.

Lees ook: CDA-lijsttrekkers in opiniestuk: stop met klimaatdrammen

Ov vergroenen

Ook de twaalf lijsttrekkers in de provincie voor D66 kwamen maandag met een gezamenlijk plan. Daarin schreven ze dat provincies hun reserves, in totaal 5,3 miljard euro, moeten uitgeven aan klimaatmaatregelen. Zo wil de partij tempo maken met het vergroenen van het openbaar vervoer, het isoleren van huizen en het plaatsen van elektrische laadpalen.

De Gelderse lijsttrekker Michiel Scheffer is initiatiefnemer. Hij reikte het plan maandag samen met D66-Kamerlid Matthijs Sienot uit aan Ed Nijpels, voorzitter van het klimaatberaad. Volgens Scheffer is het niet voor het eerst dat de provinciale lijsttrekkers van zijn partij samenwerken om een gezamenlijk plan te lanceren, dat deden ze in de campagne van de verkiezingen in 2015 ook. Aan dit plan heeft D66 drie maanden lang gewerkt. Sienot benadrukt dat het plan dan ook geen reactie is op het opiniestuk van de CDA’ers.

Dat klimaat hét onderwerp is voor de verkiezingen van maart is inmiddels wel duidelijk. Wat wel opvalt is hoe actief provinciale politici zich in het debat mengen. In een week tijd hebben de lijsttrekkers van drie partijen zich uitgesproken over het thema. Dat is op zich niet gek: de uitvoering van het klimaatakkoord is grotendeels de verantwoordelijkheid van de provincies. Maar dat zij zich er ook zo actief over uitspreken, komt de landelijke fracties in Den Haag niet slecht uit. Het is een manier voor de coalitie om een onderwerp waarover onderling verschillend wordt gedacht uit te besteden aan de regionale politiek.

Kerncentrales

D66 deed dat eerder al nadat VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff in november had gezegd dat de bouw van nieuwe kerncentrales de enige manier is om de klimaatdoelen van Parijs te halen. De D66-fractie in Noord-Brabant diende toen een motie in waarin ze opriep de bouw van kerncentrales in Brabant niet toe te staan. Onder andere de Statenfracties in de provincies Drenthe, Gelderland en Zuid-Holland lieten aan NRC weten vervolgens te zijn benaderd door de landelijke fractie van D66 met de vraag of ze een soortgelijke motie in wilden dienen.

Volgens Kamerlid Sienot gebeurt dat vaker. „Je bent één partij die op verschillende niveaus bezig is om ambities te realiseren. In dit geval is de vraag: hoe krijgen we in elke provincie het klimaat op nummer één? Ik heb dat vanuit de landelijke fractie gecoördineerd. Alle provincies zitten verschillend qua financiële armslag.” Scheffer: „We hebben goede gesprekken met elkaar gehad over de vraag wat de overkoepelende boodschap is.” Dat was bij het CDA ook het geval: daar dacht fractievoorzitter Sybrand Buma mee over de boodschap van het opiniestuk van de twaalf provinciale lijsttrekkers.