Kabinet wil giften uit ‘onvrije landen’ blokkeren

Moskeefinanciering Een verbod is complex, wegens de grondwettelijke godsdienstvrijheid. Minister Koolmees (D66) onderzoekt de mogelijkheden.

Het kabinet overweegt een verbod van buitenlandse financiering van moskeeën. Geld uit landen die zelf geen buitenlandse financiering van organisaties accepteren, kan mogelijk worden verboden.

Dat schrijft minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66) maandag aan de Tweede Kamer.

Zo’n verbod is juridisch en praktisch moeilijk, blijkt uit een eerste verkenning die Koolmees tegelijkertijd naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.

Het stuit mogelijk op grondwettelijke bezwaren, zoals de vrijheid van godsdienst. Ook is het onduidelijk welke landen precies als „onvrij” aangeduid kunnen worden, een vereiste voor zo’n verbod.

En áls er een verbod op geldstromen uit die landen naar Nederlandse moskeeën mogelijk blijkt, dan kan dat wel allerlei ongewenste gevolgen hebben, aldus Koolmees. Het kan een aantasting zijn van de „geloofwaardigheid van Nederland op het gebied van rechtsstatelijkheid en mensenrechten wereldwijd”, schrijft Koolmees. Ook kan het diplomatieke relaties onder druk zetten en schade berokkenen aan Nederlandse organisaties die in het buitenland werken.

Rechtmatigheid en haalbaarheid

Toch ziet Koolmees een mogelijkheid om de geldstromen uit landen als Saoedi-Arabië en Koeweit te beperken. Zo zou er gewerkt kunnen worden met een criterium van wederkerigheid: landen die niet toestaan dat maatschappelijke en religieuze organisaties worden gefinancierd vanuit het buitenland, mogen voortaan ook geen organisaties in Nederland meer financieren.

Het kabinet werkt aan een proeve van een wetsvoorstel dat zo’n verbod moet regelen, blijkt uit de brief van Koolmees. Dat is een soort voorontwerp van een wet, dat afhankelijk van de reacties later een ‘echt’ wetsvoorstel kan worden. Instituties als de Raad van State kunnen het toetsen op rechtmatigheid en haalbaarheid.

Met het nu ingestelde onderzoek beantwoordt Koolmees aan een in de Tweede Kamer breed levend ongemak over financiering van moskeeën vanuit landen als Saoedi-Arabië. Vorig jaar bleek uit onderzoek van Nieuwsuur en NRC hoe donateurs uit Golfstaten invloed „kopen” in die moskeeën. Zo kregen in ruil voor geld salafistische predikers ruimte. Daarnaast bleek dat gemeenten waar zo’n „ongewenste” gefinancierde moskee stond daarover niet geïnformeerd waren door het ministerie, ondanks een belofte van toenmalig minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken, PvdA) om dat wel te doen.

Eind december maakte minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) een wetsvoorstel bekend dat maatschappelijke en religieuze organisaties dwingt tot transparantie over hun financiers.

    • Mark Lievisse Adriaanse