Opinie

    • Lotfi El Hamidi

Hoe lang is geen Chinees

De Efteling maakte onlangs bekend van plan te zijn om de attractie Carnaval Festival te vernieuwen. Het betreft niet alleen technisch onderhoud, maar ook een aanpassing van een aantal ‘exotische’ poppen. Neem de Chinese figuurtjes, met grote voortanden, spleetogen en een bril met jampotglazen. „Sommige bezoekers vragen zich af of de attractie nog wel van deze tijd is”, aldus een woordvoerder van het attractiepark.

De tot voor kort wereldvreemde houding van de Efteling staat niet op zichzelf. Het past in een lange traditie van vooroordelen en flauwe grappen over Chinezen in Nederland, met als meest recente voorbeeld de reisserie Frans Bauer in China, op de NPO nota bene, waarin de volkszanger de Hollandse onwetendheid tot ongekende hoogte cultiveert.

‘Politiek correct!’ is al heel gauw de pavlovreactie bij dergelijke kritiek, al lijkt het mij vooral een luie manier om jezelf te ontslaan van elke poging tot empathisch vermogen en verdieping in andermans cultuur.

In het Museum Rotterdam ontmoet ik beeldend kunstenaar Fenmei Hu, waar ze samen met het museum het Chinees Nieuwjaar heeft aangegrepen om het Chinese erfgoed in de stad onder de aandacht te brengen. Fenmei, geboren in een klein bergdorpje in China, kwam als negenjarig kind naar Nederland. „Ik noem mezelf voor de grap soms een afhaalchinees, omdat ik door mijn ouders ben opgehaald nadat zij zich hier hadden gesetteld”, zegt ze met veel zelfspot. Als kunstenaar probeert ze de als gesloten ervaren Chinese gemeenschap toegankelijker te maken.

De hardnekkige beeldvorming over Chinezen wijt ze deels aan de Chinese Nederlanders zelf. „Lange tijd is de houding geweest: het zijn onwetende mensen, laten we er geen energie in steken en laten we ze vooral niet tot last zijn.” Maar de nieuwe generatie is veel mondiger. Fenmei wijst op het aanstaande project van Julie Ng, Wij Zijn Meer Dan Babi Pangang, om stereotyperingen te doorbreken. „Zo heb ik laatst op de basisschool van mijn dochter wat gezegd van het ‘verjaardagslied’ Hanky Panky Shanghai; dat is helemaal geen Chinees lied! De juf verontschuldigde zich, ze wist het oprecht niet. Maar waarom vragen ze het gewoon niet?” Uiteindelijk nam Fenmei de moeite om de groep van haar dochtertje een echt Chinees kinderlied te leren.

Betekent dit dat we dan helemaal geen grappen meer kunnen maken over Aziaten of welke bevolkingsgroep dan ook? Het probleem met stereotypen, zei de Nigeriaanse schrijfster Chimamanda Ngozi Adichie, is niet zozeer dat ze onwaar zijn, maar dat ze onvolledig zijn. Als we bij verhalen over Chinezen alleen kunnen verwijzen naar gerechten van het Chin. Ind. Spec. Restaurant, is enige zelfreflectie wel op zijn plaats.

Lotfi El Hamidi (L.elHamidi@nrc.nl@Lotfi_Hamid) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.

Correctie (11 februari): In een eerdere versie van dit artikel werd het Museum Rotterdam abusievelijk Rotterdam Museum genoemd.

    • Lotfi El Hamidi