‘Het is gewoon fijn om te weten wat er beter kan’

Solliciteren Weten waarom je bent afgewezen bij een sollicitatie kán nuttig zijn. Maar waarom zou een bedrijf daar de tijd voor nemen?

Illustratie Ank Swinkels

‘Bedankt voor het toesturen van je cv. Je bent helaas niet uitgenodigd voor een gesprek.’ Als je als sollicitant zo’n summiere afwijzende mail ontvangt, dan word je niet veel wijzer over de beweegredenen van het bedrijf om voor een ander te kiezen. Had je niet genoeg ervaring, paste je niet binnen het team of was de concurrentie simpelweg te sterk?

Met zulke vragen blijven sollicitanten vaak zitten. Wie geen duidelijke feedback krijgt over wat er beter kan, zal misschien zelfs aan méér gaan twijfelen dan nodig is. En dat is precies wat je niet kunt gebruiken, in de zoektocht naar een baan.

Sommige bedrijven laten hun afgewezen kandidaten – mede daarom – weten waarom ze niet door zijn naar de volgende ronde. Zo krijgen kandidaten van advocatenkantoor Van Doorne aan de hand van concrete situaties uit het gesprek feedback over wat er beter had gekund. En bij de provincie Noord-Holland worden afgewezen kandidaten teruggebeld met een aantal tips, die men vervolgens ook toegestuurd krijgt.

Iedereen heeft (onbewuste) vooroordelen tijdens sollicitaties, dit kun je er als werkgever tegen doen

Het Reinier de Graaf Ziekenhuis in Delft pakt het groter aan: in het ziekenhuis is een heel spreekuur voor feedback ingericht. Elke maand nemen de recruiters van het ziekenhuis anderhalf uur de tijd om iedereen die digitaal solliciteerde een kwartier te woord te staan. „We sturen in de afwijzende mail al de reden mee dat een kandidaat niet wordt uitgenodigd”, vertelt Chantal van Steekelenburg, recruiter bij het ziekenhuis. „Maar soms hebben sollicitanten behoefte aan meer uitleg.”

Het spreekuur bestaat sinds 2013, toen Van Steekelenburg en haar collega’s veel mensen moesten afwijzen. Het aantal banen in Nederland daalde in dat jaar hard, al viel het in de zorg mee: daar groeide de werkgelegenheid nog enigszins, aldus het UWV. „Tientallen sollicitanten hadden een opdracht gedaan, dus wilden we iets terugdoen voor hun inzet.” Afgewezen kandidaten geven sindsdien zelf aan of ze langs willen komen.

Een ongelukkige foto

Afgelopen jaar had het ziekenhuis (ruim 2.600 medewerkers) driehonderd openstaande vacatures, waar in totaal vierduizend mensen op solliciteerden. Van de 3.700 afgewezen sollicitanten kwamen er zo’n tweehonderd op het spreekuur. Van Steekelenburg: „Geen groot aantal, maar sollicitanten vinden het vaak al heel fijn dat het überhaupt wordt aangeboden. Er blijkt waardering uit voor hun inzet.” Ook kan ze zich voorstellen dat niet iedere sollicitant zit te wachten op zulke feedback. „Je moet je toch kwetsbaar op willen stellen tegenover iemand die je net heeft afgewezen.”

De feedback die Van Steekelenburg geeft is vooral feitelijk. „Sommige mensen zetten op hun cv dat ze getrouwd zijn en twee kinderen hebben, of welke vakken ze twintig jaar geleden op de middelbare school volgden. Dat is niet relevant.” Maar, voegt ze toe, soms gaat de feedback ook over persoonlijke zaken. „En dan is de manier waarop je de kritiek brengt weer heel belangrijk. Denk aan sollicitanten die een foto op hun cv zetten waar ze heel ongelukkig op kijken, omdat ze het gevoel hebben dat zoiets moet.”

Het ziekenhuis profiteert ondertussen zelf ook van deze aanpak. „Soms heb je iemand afgewezen op basis van zijn of haar cv, maar blijkt in zo’n gesprek dat iemand wel geschikt is voor een andere positie.”

Op die manier kregen sinds de start van het spreekuur veertien mensen alsnog een baan aangeboden. Met de huidige krapte in de zorg zullen er dit jaar naar verwachting nog meer mensen via deze weg aangenomen worden. „Ook wij maken weleens fouten bij de beoordeling. En het feit dat iemand de moeite neemt om langs te komen, zien wij natuurlijk ook als positief.”

Wie zijn of haar cv ‘oppoetst’, zit al gauw in de gevarenzone

Frustrerend

Voor producer Geerte Piening (25) duurt de zoektocht naar een baan inmiddels vier maanden. Ze schreef al heel wat sollicitatiebrieven, maar tot een baan leidde dat nog niet. Wél voelde de feedback die ze van twee reclamebureaus kreeg zinvol: twee keer kreeg ze na uitgenodigd te zijn op gesprek een telefoontje dat ze nog kon werken aan haar kennis over communicatie en dat ze haar creativiteit wat meer mocht uiten. „Ik zou nu bijvoorbeeld eerst nog een cursus kunnen volgen.” Al vond ze het ook een geruststelling dat beide bedrijven aangaven dat het niet alleen aan haar lag: „De concurrentie was heel groot.”

Piening vraagt zelf ook regelmatig om feedback na een afwijzing. „Het is gewoon fijn om te weten wat je de volgende keer beter kunt doen, mits de kritiek niet te veel wordt toegespitst op die ene functie.” Wel begrijpt ze dat niet elk bedrijf de tijd heeft om zulke uitgebreide, persoonlijke tips te geven. „Helemaal als ze zoveel kandidaten hebben om uit te kiezen.”

Het Reinier de Graaf Ziekenhuis zegt dat het wel meevalt met de tijd die het kost. Vorig jaar bleek uit een eigen berekening dat het spreekuur twaalf uur per recruiter op jaarbasis kost, inclusief voorbereidingen. „En mensen hebben ook moeite gedaan om bij ons te solliciteren.”

Verloren zou Van Steekelenburg de tijd bovendien niet willen noemen. „Soms is de sollicitant niet de geschikte persoon, maar is diens echtgenoot of buurman dat wel. Door sollicitanten op deze manier te woord te staan, zullen ze eerder in hun omgeving over ons vertellen.” Daarmee bouwt het ziekenhuis aan zijn imago voor toekomstige kandidaten. En dat is handig, op een krappe arbeidsmarkt.

Al kunnen zelfs de beste tips nooit helemaal voorkomen dat afgewezen worden frustrerend is. „Er wordt toch gezegd dat ik iets niet kan”, zegt Piening, en dat blijft altijd lastig. Maar voorlopig neemt ze alle feedback mee, „totdat ik wel een keer de gelukkige ben.”

    • Loeka Oostra