Zij-instromer lost lerarentekort niet snel op

Lerarentekort Banken en verzekeraars willen personeel aanmoedigen over te stappen naar het onderwijs. Dat is lastiger dan het lijkt. Bèta’s, germanisten of neerlandici zijn er niet bij.

Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Goed dat de banken en verzekeraars elders kijken voor hun overtollige personeel, vindt hoogleraar Frank Cörvers van het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) in Maastricht. Goed ook dat ze daarbij kijken naar het onderwijs.

Toch lost het maandag getekende convenant om werknemers uit de financiële sector te helpen met overstappen naar het onderwijs het lerarentekort niet op, verwacht hij. De ondertekenaars willen belemmeringen zo veel mogelijk wegnemen. Lerarenopleidingen doen dat door hun programma op de kandidaat aan te passen, zodat iemand met relevante ervaring sneller afstudeert.

Door de automatisering verdwijnen in de financiële sector vooral administratieve banen. En daar zitten vaak geen hoogopgeleiden bij, en zeker niet de bèta’s, germanisten of neerlandici waar scholen naar op zoek zijn. Cörvers: „Het matcht vaak niet goed.”

Het basisonderwijs kampt de komende jaren met een tekort van 4.200 leerkrachten, becijferde het ministerie van Onderwijs. Bij het voortgezet onderwijs gaat het om 1.072 leraren. Ook het middelbaar beroepsonderwijs komt docenten tekort, vooral bij opleidingen in zorg en techniek.

Veel afvallers

Er is niet één oplossing, bevestigt Simone van Geest van de Algemene Onderwijsbond AOb. „Zij-instromers worden gepresenteerd als de oplossing, maar de praktijk is hardnekkig. Veel mensen vallen af. Niet iedereen wordt zomaar leraar.”

Intussen signaleert Patrick Banis, directeur arbeidsmarkt van het kenniscentrum voor de publieke arbeidsmarkt CAOP, wel een groeiende belangstelling voor het vak van leraar. „Er komen honderden mensen naar voorlichtingsavonden.” Het gaat ook om mensen, zegt hij, die iets heel anders willen, betekenisvol werk.

Het totale aantal zij-instromers is onbekend. Maar het aantal gesubsideerde zij-instromers – op basis van onder meer inkomen kan iemand subsidie krijgen – groeide in het basisonderwijs tot 355 vorig jaar. Vorig jaar kregen ook 427 zij-instromers voor het mbo subsidie. In het voortgezet onderwijs is de overstap het moeilijkst. Er waren slechts 136 subsidie-ontvangers.

Shell levert twee leraren

Regionale initiatieven van het bedrijfsleven hebben tot nu toe „enkele tientallen zij-instromers” opgeleverd. Inspanningen van Shell om personeel te stimuleren om onderwijs te geven leidden tot twee extra leraren. Ruime ontslagvergoedingen kunnen helpen financiële obstakels weg te nemen. Een werknemer uit het bedrijfsleven gaat in het onderwijs vaak minder verdienen. Voor iemand met een gezin en een hypotheek valt dat niet mee.

Een overstapper die niet eerder een lerarenopleiding heeft gedaan betaalt 2.000 euro collegegeld. Zodra de kandidaat de assessment van de school heeft gehaald, kan hij of zij naast de deeltijdopleiding al parttime voor de klas staan. Hij geldt dan als ‘benoembaar’ en die status mag hooguit twee jaar duren. Bij de laatste peiling in 2017 was 7,7 procent van de leraren op middelbare scholen nog in deze fase van de opleiding. Een leraar die een ander lesvak kiest, krijgt geen subsidie en betaalt al gauw 6.000 euro collegegeld.

Een werknemer kan tijdens de opleiding deels in dienst blijven bij bank of verzekeraar. De opleiding kan sneller worden afgemaakt, gecombineerd met stages. Soms duurt het te lang voor er een besluit valt over vrijstellingen voor vakken die de zij-instromer al beheerst. „Het is voor ieder individu anders. Dat maakt de opleiding ook duurder”, zegt Cörvers. Als grotere groepen met dezelfde achtergrond instromen, zou dat kosten schelen.

Volgens Banis van kenniscentrum CAOP wordt zij-instroom belangrijker: „Straks komen er minder jongeren op de arbeidsmarkt. Het aantal twintigjarigen dat van de lerarenopleiding of pabo komt, is onvoldoende. Het is goed dat je mensen interesseert voor een nieuwe carrièrestap voordat ze werkloos zijn.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.

    • Maarten Huygen