Anna Soubry wordt belaagd door pro-Brexit-demonstranten, begin januari vóór een debat over de Brexit.

Foto Rob Welham/Camera Press Ltd/HH

Ze wordt met de dood bedreigd, want ze is tegen de Brexit

Anna Soubry Anna Soubry, Lagerhuislid van de Conservative Party, wordt voor nazi uitgemaakt en bedreigd met verkrachting en onthoofding. „Het bizarre is, ik ben geen eurofiel.”

Licht verstrooid komt Anna Soubry een half uur te laat aanwaaien op haar werkkamer in Portcullis House, het kantoorgebouw voor parlementariërs dat via een ondergrondse gang verbonden is met Westminster. „Uitgelopen overleg met Chuka”, zegt ze tegen haar assistent. Chuka Umunna is een Labour-politicus die tegen de Brexit is en via een nieuw referendum hoopt af te dwingen dat de Britten bij de EU blijven. Dat is exact wat ook Soubry wenst.

Luister de podcast ‘Haagse zaken goes Brexit’: over het eilandgevoel van de Britten en hun verhouding met de EU

Anna Soubry, ex-journalist en strafadvocaat, is een van de meest uitgesproken Conservatieve politici tegen de Brexit. Dat wordt haar niet in dank afgenomen. Onder ex-premier David Cameron stoomde ze op in de hiërarchie. Ze was tot zijn aftreden staatssecretaris bedrijfsleven, werd door koningin Elizabeth benoemd tot haar adviesraad, privy council. De oorkonde staat ingelijst in haar boekenkast.

Haar protest tegen de Brexit is geen geluid dat premier en partijgenoot Theresa May wil horen. Maar Soubry trekt zich daar niks van aan; dagelijks verschijnt ze op televisie om uit te leggen waarom het verlaten van de EU een vergissing is.

In januari kreeg Soubry de volle laag van een groepje demonstranten. Ze scholden haar uit voor nazi. Dat was niet de eerste keer. In december vorig jaar werd Soubry belaagd. „U staat aan de kant van Adolf Hitler. U verraadt het volk”, zei een man in een geel hesje, voor agenten haar konden afschermen. Soubry herhaalt zijn woorden: ‘Verrader. We weten allemaal wat er met verraders gebeurt’. Daar zit een impliciete bedreiging in.”

Waarom bent u het mikpunt?

„Ik ben uitgesproken en fel. Het bizarre is: ik ben geen eurofiel. Er zijn genoeg aan de EU gerelateerde zaken waar ik tegen ben. Alleen vind ik dat het in het Britse belang is bij de interne markt te horen. Veertig jaar lang was dat een doorsnee standpunt voor Conservatieven. Het is exact wat Thatcher vond. Nu wordt mijn partij kapotgemaakt en tel ik niet meer.”

Bent u bang?

„Ik kan lang doen alsof het mij niet raakt, maar vorige week greep het mij opeens aan. Ik was bij een besloten bijeenkomst, waar ik lastiggevallen werd door een vrouw voor wie ik een obsessie ben. Ik word bang als mensen moeite doen mij op te zoeken. Die week kreeg ik nog twee of drie telefoontjes en mails die melden dat ze mij willen verkrachten of onthoofden. Ik krijg kogelbrieven.”

Wat doet u dan?

„Melden bij de politie. Soms reageren ze goed. Soms niet. De laatste keer werd ik naar huis gestuurd. Het advies luidde: wandel niet over straat, neem taxi’s.”

Naast haar bureau hangt een ingelijste voorpagina van The Daily Telegraph uit 2017. Soubry staat afgebeeld met veertien andere Tories onder de kop: ‘The Brexit Mutineers’. De groep had zich vergeefs tegen Mays voorstel gekeerd de datum van uittreden, 29 maart, vast te leggen in de Britse wet. Zodra de krant online verscheen, kreeg Soubry hatelijke tweets.

Ze werd gewaarschuwd dat zij het lot verdiende van Jo Cox, de Labour-politicus die vlak voor het referendum werd vermoord door een man met extreem-rechtse sympathieën. „Binnen een paar seconden na publicatie begon het. Ik vermoed dat een paar rechtse journalisten, die voorstander zijn van de keiharde Brexit, vooraf hun achterban hadden ingeseind.”

Hoe verklaart u dat zoiets technisch als de Brexit-besluitvorming zulke heftige emoties losmaakt?

„Mensen stemden voor Brexit omdat ze oprecht bezorgd zijn over de gevolgen van migratie. Met hen kun je een normaal debat voeren. Maar dit soort vitriool heeft niks te maken met ons vertrek uit de EU. Dit is hoe extremisten handelen. Ze klampen zich vast aan alles wat hun verhaallijn dient. De zeer kleine minderheid die zo over de schreef gaat, is racistisch. Islam, islam. Daar zijn ze op gefixeerd.”

Soubry praat geanimeerd, doet stemmetjes na, vertelt over haar favoriete voetbalclub (Notts County) en haar lievelingsrecept voor wildschotel („met cranberries en chili. Pittig”). Anderhalve maand voor de Brexit heeft een van de zichtbaarste politici van de Conservatieven geen haast. Soubry zakt onderuit op het bankje in de erker van haar werkkamer. „Ik heb alle tijd”, zegt ze.

Het parlement moet zeker zes gecompliceerde wetten aannemen om die Brexit ordentelijk te regelen. Het februari-reces is geschrapt, toch is de sfeer landerig. „Dat schrappen is voor de bühne”, zegt ze. „We moeten urgentie uitstralen, maar de agenda is leeg. Gênante vertoning.”

Het is wachten op May, zegt ze. Die reisde afgelopen week naar Noord-Ierland, Brussel en Dublin, in een poging haar Brexit-deal aan te passen. Een groot deel van de Tories wil af van de noodoplossing die moet zorgen dat de grens op het Ierse eiland onzichtbaar blijft. Komende week moet May terug naar het Lagerhuis met haar deal. „Ze gaat met lege handen thuiskomen.”

Afzwakking van de noodoplossing lijkt onbespreekbaar in Brussel. „In plaats van te erkennen dat ze geen gewijzigde deal kan regelen, blijft May die Brexiteers knuffelen die juist het onmogelijke verlangen.”

Soubry denkt dat de premier liever een No Deal-Brexit riskeert met alle ontwrichting van dien, dan dat ze een draai maakt naar een zachtere variant. Als de Britten bij de douane-unie en de interne markt blijven, is de Ierse grenskwestie opgelost, maar zullen de Brexiteers stampij maken.

Hoe kan een pragmatische partij als de Tories zo in de ban zijn van ideologische Brexiteers?

„Vorige week was ik bij een etentje van een studentenafdeling van de Conservatieven. Er waren 25 mensen. Twee waren vrouw, van wie eentje de buitenlandse vriendin van een lid. Die jongens, allemaal bizar strak in pak en das, zeggen tegen mij: ‘Wij moeten uit de EU, want wij hebben onze soevereiniteit verkwanseld. Wij nemen geen wetten meer aan in dit land.’ Ik zeg dan: ‘Sorry, maar ik zit in het Lagerhuis en neem aan de lopende band wetten aan.’ ‘Ja, maar dat doet u met toestemming van de EU.’ Werkelijk ondraaglijk.”

Anna Soubry in Westminster in gesprek met pro-Brexit-demonstranten:

Anna Soubry in Londen, aan de vooravond van de Brexitstemming in het Lagerhuis op 15 januari.
Foto Daniel Leal-Olivas/AFP
Anna Soubry wordt belaagd door pro-Brexit-demonstranten, voor het Lagerhuisdebat over het akkoord.
Foto Rob Welham/Camera Press Ltd./HH

Hoe heeft de partij de steun van een meer diverse achterban verspeeld?

„Trump kreeg een groter percentage van de stemmen van Amerikaanse zwarten en etnische minderheden dan de Conservatieven bij de Lagerhuisverkiezing van 2017. Wij worden te vaak gezien als de partij die tegen migratie is, die racistisch is, waar een groep mannen onderling ruziemaakt. Vrouwen en redelijke mannen die ik spreek zeggen: ik ga mijn tijd niet aan dat machogedrag verdoen.”

Soubry is geboren in Lincoln, groeide op in Nottinghamshire, begon haar carrière als tv-journalist tijdens de stakingen tegen Thatcher en haar sluitingen van kolenmijnen. Ze kent de Midlands van Engeland. Het is een gebied waar de Brexit populair is, mensen zich zorgen maken over de teloorgang van industrie en waar men geregeld zegt ‘vroeger was het beter’. „Really, vroeg ik een oudere vrouw met wie ik laatst deze ruzie kreeg. Was it really better!?! Hadden jullie een toilet binnenshuis? ‘Nee’, zei ze. Ging u op vakantie naar Spanje, vroeg ik. ‘Nooit, maar mijn kleinkinderen reizen nu de hele wereld over’, zei ze. Naast ons stond een aardige man met een baby in een buggy. Ik weet niet precies waar die twee vandaan kwamen, maar ze waren niet wit. Ik zag die oudere vrouw kijken en ik wilde het uit haar krijgen. Wat was er vroeger beter? Die vrouw kijkt die man aan en zegt: er zijn te veel immigranten. Bam!”

De verloedering in gebieden waar de industrie wegtrekt, is niet verzonnen.

„In de mijnen werken, dat was een shit job. Mannen stierven. Kom bij mij niet aanzetten met die romantische onzin. Waar ik wel begrip voor heb, is dat mensen zich niet meer gewaardeerd voelen. Als je vroeger in de mijnen of de fabrieken werkte, kreeg je een pensioen. Je dronk je bier bij de social club van je werkgever, waar jouw kinderen speelden, waar jij opleidingen volgde. Nu werk je op een nulurencontract. Je hebt geen waarde voor je werkgever tenzij die je oproept. Er is geen gevoel van erbij horen. Dus denk jij: fuck them all!

U klinkt als Labour-leider Corbyn.

„Nee! Corbyn en Labour willen de boel nationaliseren. Ik zou het bedrijfsleven verantwoordelijk maken. Het probleem voor de Tories is dat de linkse hardliners hun strategie op orde hebben. Vroeger debatteerden zij met elkaar in met rook gevulde kamers. Nu gaan ze de straat op. Ze horen de klachten van mensen aan over overlast, over gaten in de weg. Dat slaat aan.”

En de Tories kunnen er te weinig tegenover stellen?

„Wij zien een afwezigheid van leiderschap. May en een groot deel van de partij zijn willens en wetens bereid economische schade aan te richten met als een doel: de Tories bijeenhouden. Ik krijg heimelijke schouderklopjes van ministers die het inhoudelijk met mij eens zijn. Ga door, zeggen ze. Zelf durven ze dat niet uit te spreken, bang dat de hardliners zich afsplitsen zonder keiharde Brexit. Niemand wil verantwoordelijk zijn voor de breuk die in mijn ogen onafwendbaar is. Dat ben ik beu. We hebben geen zwijgende wanhoop maar morele moed nodig.”

Anna Soubry werd tijdens een live interview met de BBC uitgescholden voor ‘leugenaar’ en ‘nazi’. Het fragment veroorzaakte voor veel ophef over de harde toon van het Brexitdebat:

    • Melle Garschagen