Filmfestival Berlijn worstelt nog met #MeToo

Berlinale De van seksueel wangedrag beschuldigde acteur Casey Affleck speelt in ‘Light of My Life’ een perfecte vader. Bij de persconferentie in Berlijn kreeg hij lastige vragen.

Hoofdrolspelers Casey Affleck en Anna Pniowsky bij de première van ‘Light of my Life’ in Berlijn.
Hoofdrolspelers Casey Affleck en Anna Pniowsky bij de première van ‘Light of my Life’ in Berlijn. Foto Michael Sohn/AP

Was de Oscar-winnende acteur Casey Affleck niet door #MeToo in opspraak gekomen, zou zijn nieuwe film Light of My Life die op het filmfestival van Berlijn in première ging, zeker hebben mogen meedingen naar de Gouden Beer. Dat durfde Berlijn vermoedelijk door de beschuldigingen niet aan. Affleck moest genoegen nemen met een plaats in een bijprogramma met zijn eerste speelfilm als regisseur, naar zijn eigen scenario en met een hoofdrol voor zichzelf.

Lees ook: Filmfestival van Berlijn onderscheidt zich met vrouwen

De filmwereld zit nog steeds flink omhoog met #MeToo. Hoe goed de bedoelingen ook zijn, de filmindustrie is natuurlijk niet van het ene op het andere moment een andere geworden. Dat kan tot ingewikkelde situaties leiden.

Affleck raakte in opspraak door een schikking die hij trof nadat twee vrouwelijke medewerkers van zijn pseudo-documentaire I’m Still Here hem hadden beschuldigd van ongewenste seksuele avances. Affleck zag zich het afgelopen jaar gedwongen af te zien van het uitreiken van de Oscar voor beste actrice. De traditie schrijft voor dat de winnaar van de Oscar voor beste acteur van het jaar daarvoor dat beeldje uitreikt. Dat was Affleck, die won met zijn rol in Manchester by the Sea. Maar Affleck was niet welkom bij de Oscars.

Met Light of My Life probeert Affleck zich nu terug te vechten in het publieke domein. Bij de persconferentie in Berlijn kreeg hij ongemakkelijke vragen over #MeToo. Affleck had zich duidelijk – al dan niet op advies van mediatrainers - voorgenomen om alleen in zo algemeen mogelijke termen antwoord te geven en vooral niet specifiek te worden. Of Affleck iets geleerd had van het debat rond #MeToo? „Natuurlijk leidt het debat tot gewetensonderzoek. Dat geldt voor ieder van ons, denk ik.”

Affleck maakt het zichzelf ook niet gemakkelijk door te komen met een film met een feministisch randje. In zijn post-apocalyptische roadmovie heeft een mysterieuze plaag de helft van de mensheid weggevaagd: de vrouwen. De enkele vrouwen die nog over zijn in de wereld, moeten voor hun leven vrezen. Geen wonder dat Afflecks eigen personage, dat uitsluitend door het leven gaat als ‘Dad’ nogal bezorgd is voor zijn elfjarige dochtertje Rag (Anna Pniowsky), die zich voordoet als een jongen. Als alleenstaande vader is ‘Dad’ ook de enige persoon die haar kan uitleggen wat menstruatie is. Dat levert een van de meest tenenkrommende scènes in tijden op. Light of my Life geeft Affleck – niet geheel gespeend van narcisme - de kans om een film lang te schitteren als de beste vader ooit.

De vraag is gerechtvaardigd of Affleck op dit moment de meest geloofwaardige persoon is voor zo’n vrouwvriendelijk bedoelde film. De indruk kan ontstaan dat hij vooral een poging wil doen om zijn gedeukte imago op te vijzelen. Affleck haastte zich in Berlijn dan ook om te verklaren dat zijn film géén reactie is op #MeToo en zijn eigen juridische perikelen. Het idee van de film is namelijk al tien jaar geleden ontstaan, verklaarde hij.

Seriemoordenaar

Ook de nieuwe film van de Duits-Turkse regisseur Fatih Akin staat enigszins haaks op het imago dat Berlijn wil uitdragen, als het festival dat zich het meest rekenschap geeft van het debat. In Akins curiosum Der Goldene Handschuh speelt Jonah Dassler de seriemoordenaar Fritz Honka, die in de jaren zeventig huishield in de rosse buurt van Hamburg. In de film wordt flink gezaagd en gehakt in vrouwenlichamen. Honka verspreidde een deel van de lichaamsdelen van zijn slachtoffers in de stad.

Met zichtbaar genoegen portretteert Akin de zelfkant van zijn geliefde Hamburg. Maar waarom en waartoe? Misschien weet hij dat zelf niet. Hij bespaart de kijker in ieder geval niets in zijn film. Keukengerei en bockworsten verdwijnen in daartoe minder voor de hand liggende lichaamsopeningen. Dassler speelt Honka grotesk als freak en niet meer dan een freak. Ook de slachtoffers van Honka – veelal aan lager wal geraakte dames op leeftijd – worden afgebeeld als trieste freaks. Mag je niet alleen de dader, maar ook de slachtoffers zo genadeloos en onflatteus afbeelden, als die daadwerkelijk hebben geleefd? Of vergrijpt Akin zich als filmmaker gewoon voor de twee keer aan hen? Daar zal in Duitsland nog wel enige discussie over komen. Dat mag je tenminste hopen.

De 69ste editie van de Berlinale duurt t/m 17/2. Inl: berlinale.de