Stoute Swarte Pyt, zingen de kinderen, wat ben jij een bandiet

In het Friese Grou is Sint Piter met zijn helper Swarte Pyt aangemeerd. Kick Out Zwarte Piet demonstreerde. Water verving een politielinie.

De demonstranten van Kick Out Zwarte Piet zijn zaterdagochtend in Friesland met één te weinig om de zeventien op hout geschilderde letters van ‘Swarte Pyt = rasisme’ in de lucht te houden. Tot half twee ’s nachts hebben actieleider Dimitri Knobbe (46) en zijn medestanders eraan gewerkt. De letters moesten stevig zijn – het waait flink – en ook aan de overkant nog te lezen; er stroomt een rivier tussen de demonstranten en hun publiek.

De inwoners van Grou verwelkomen hun lokale beschermheilige Sint Piter op de ene kade, de actievoerders protesteren in het drassige weiland op de andere. Dat was het compromis na weken beraad met de Leeuwarder burgemeester Ferd Crone (PvdA): zichtbaar en hoorbaar, maar niet op de lip van de bezoekers.

De Grousters – zoals de ongeveer zesduizend inwoners van het dorp zich noemen – luiden met de komst van de bebaarde Sint Piter met mantel en mijter en zwart paard Tjibbe in februari de start van het visseizoen in; een hyperlokale erfenis van een traditioneel Noord-Nederlands en Duits volksfeest. Van Sinterklaas moeten ze niet veel hebben.

Zwart gezicht met kroeshaar

En tóch heeft de Zwarte Piet-discussie ook dit idyllische visserdorp in het hart van Friesland bereikt. Sint Piter brengt namelijk een Swarte Pyt met zich mee, en die lijkt sterk op zijn beroemde evenknie: gekleurd pak, hoed met veer, én een zwart geschminkt gezicht met daarop een stevige bos kroeshaar.

NRC reconstrueerde wat er afgelopen november misging toen demonstraties van Kick Out Zwarte Piet bij lokale sinterklaasintochten werden ingeperkt.

Het is er maar één, maar voor de 20-jarige Dani uit Groningen is het er één te veel. „Het blijft een racistische karikatuur”, zegt de aankomend student terwijl hij twee in de wind wapperende protestletters vasthoudt. Dani was erbij toen op 17 november 2018 zo’n veertig hooligans van FC Groningen demonstranten van Kick Out Zwarte Piet belaagden bij de sinterklaasintocht in Groningen. Hij wil niet met zijn achternaam in de krant. Uit angst voor „een reactie van extreemrechts”.

De rivier als buffer

De demonstranten zijn blij met hun plekje: de rivier voor hun neus en het weiland achter hen geven een veilig gevoel. En met een megafoon zijn ze op de momenten dat de wind goed staat aan de overkant nét te verstaan.

Daar hoeven ze overigens niet op veel begrip te rekenen. Meimke de Jong, vader van een tweeling van vijf jaar, moet niets hebben van de leuzen. „Swarte Pyt is swart fertriet”, klinkt het. De Jong schudt zijn hoofd. „Er is al zoveel veranderd bij het Sinterklaasfeest”, zegt hij. „Laat de mensen hier gewoon hun feestje vieren.”

Zijn dochters lopen samen met zeker honderd kinderen van de twee basisscholen van Grou in een optocht achter Sint Piter en Swarte Pyt aan. Om elkaar niet kwijt te raken houden ze een lang touw vast. Op de achtergrond klinkt een Sint Piterlied: „Stoute Swarte Pyt / Wat ben jij een bandiet.”

De 29-jarige toeschouwer Kim – die uit vrees voor dreigementen van actievoerders niet herkenbaar in de krant wil – zit daar niet mee. De link die actievoerders leggen met het koloniale verleden van Nederland vindt ze vergezocht. „Als hij nou met handboeien om achter Sint Piter aan zou lopen, dan had ik het begrepen”, zegt ze. „Maar de kinderen hier, die hóuden van Swarte Pyt.”

Lees ook dit interview met Kick Out Zwarte Piet-leider Jerry Afriyie

Piterjournaal

Ze kijkt rond over het dorpsplein. Nu de stoet tot stilstand is gekomen, staan daar naar schatting zo’n duizend mensen. Sint Piter hoort bij het dorp, legt ze uit. Voormalige inwoners komen er massaal voor terug, de beschermheilige bezoekt zieke inwoners thuis en een groep Grousters verspreidt via YouTube een eigen Sint Piterjournaal, met een verhaallijn waar het Sinterklaasjournaal een puntje aan kan zuigen: pepernoten werden dit jaar door een kwaadaardige professor in cherrytomaten veranderd, kinderkadootjes in pakjes voor volwassenen.

Naast Kim staat de 14-jarige Dina Al-Darraiy. Grou staat niet vijandig tegenover nieuwkomers, vertelt ze. In 2015 bood de lokale jeugdherberg vijf maanden onderdak aan bijna tweehonderd vluchtelingen. Zelf kwam Dina in 2010 met haar familie vanuit Irak naar Nederland. Haar jongere zusje en broertje zijn in Grou geboren en geloven in Sint Piter. Op school speelt de discussie niet, vertelt ze. Twee klasgenootjes van Dina zijn buiten Nederland geboren, eentje in Somalië. „Maar kinderen boeit het niet of Pyt nou zwart of wit is.”

Guns N’ Roses

Terwijl het lokale muziekkorps Sweet Child of Mine van Guns N’ Roses inzet, trekken Sint en Pyt verder, de sliert met kinderen en burgemeester Ferd Crone erachteraan. Woensdag had de burgemeester bij een informatiebijeenkomst over het protest de Grousters opgeroepen rustig te blijven. Een tegenactie is uitgebleven, constateert hij nu tevreden. „Door het water hadden we geen politielinie nodig, geen kind heeft er last van gehad en de boodschap heeft de volwassenen kunnen bereiken.”

Aan de overkant van het water pakken de demonstranten in. Ook daar heerst opluchting. „Dit keer is geweld ons gespaard gebleven, we hebben het feest niet overstemd en waren zichtbaar”, zegt actieleider Dimitri Knobbe. „De bevolking van Grou verdient een compliment."