Opinie

    • Rosanne Hertzberger

Ik ben dol op rampzalige megalomane projecten

Er zijn duizend redenen te verzinnen om tegen project Zuidasdok te zijn. Het is een groot infrastructureel project in Amsterdam-Zuid, de A10 wordt verbreed en gaat door een tunnel. Daarboven komt een complexe integratie van tram, bus, metro, nationale en internationale trein en een hoop designer-groen. Weer een bouwput in Amsterdam die negen jaar aan omleidingen, oponthoud en andere verstoringen gaat veroorzaken.

Deze week kwam het nieuws dat het project vertraagd is en duurder dan begroot. En ze zijn nog niet eens begonnen met bouwen. Amsterdam kennende komt er nog wel wat tegenslag. Er raakt vast een keer een bouwput lek. Of een 17e eeuws pand aan de rand van het project wordt getroffen door een halfzijdige verlamming. Of een stel literatuurliefhebbers ketenen zich vast aan een verrotte boom die niet gekapt mag worden omdat Harry Mulisch er nog een keer tegen aan heeft gepiest. Het is moeilijk je in een openluchtmuseum te bewegen zonder per ongeluk iets om te stoten. Reken maar op ellende.

En weet u? Er liggen hier ongeveer tien vernietigende ballen recht voor open doel. Waarom moet er alweer belastinggeld richting Amsterdam? De Zuidas nog wel. De hoge kantoren die alle zonden van onze tijd belichamen: de plek van prijsafspraken, belastingontwijkingsschema’s en graaiende bankiers. Terwijl Nederland zit te springen om bouwvakkers, budget en materieel om gewone huizen te bouwen voor gewone mensen, gaan wij met belastinggeld de A10 verbreden zodat bankiers net wat sneller met hun SUV’s op kantoor kunnen komen? De stoom komt nu al uit mijn oren. Heerlijk gevoel.

Maar ik moet eerlijk zijn. Ik ben dol op rampzalige megalomane projecten. Station Delft. Station Utrecht. De Noord-Zuidlijn, stuk voor stuk prachtige prettige plekken geworden. Of neem de Intercity Direct bijvoorbeeld, een tragedie van een traject waar reizigers kennelijk nog steeds te veel uitval en vertraging ondervinden. Ik heb er niet zoveel last van. Ik vind het een verademing. Binnen een half uur ben ik van Rotterdam op Schiphol, in een prachtige snelle schone trein. Een kwartier later ben ik op de VU. Ik heb kranten gelezen, e-mails beantwoord. Als het druk is ga ik in de eerste klas zitten (ik hoop altijd dat het druk is). Binnen vijftien minuten na inchecken kan ik op mijn telefoon een ‘klassewissel’ toepassen. Wat een geweldige uitvinding! Ik vind die klassewissel zo langzamerhand een morele plicht voor een ieder die het kan betalen om de minderbedeelde in de tweede klas een beetje ruimte te geven.

En het is alleen mogelijk dankzij dat andere dramatische mislukte project, de OV-chipkaart. Je kunt met dat ding in je hand overal in en uit, zonder op te kijken van je telefoon. Wij forenzen bewegen ons contactloos voort in één vloeiende golfbeweging, we stromen door Nederland, zo voelt het. In de nieuwe stations is er ruimte en licht. De perrons zijn breed, de koffie is goed, de haltes schoon en onderhouden. De toegang tot de stad voelt als een rode loper. Al die nieuwe ontwerpen geven de fietser en de treinreiziger sterk het gevoel dat dit, deze vorm van voortbewegen, precies de bedoeling is.

Ik lees dat bij het presenteren van de nieuwe Uithoflijn in Utrecht er kosten uit het budget achterwege zijn gelaten om het een beetje aanvaardbaar te maken voor de raad. Ik snap dat wel. Ook anno 2019 tuffen studenten aan de Universiteit Utrecht nog in een bus heen en weer naar de Uithof. Als het aan het volk had gelegen, had je er nog een strippenkaart voor nodig gehad ook. Wie in deze tijden van inspraak en participatie iets moois en groots wil realiseren, moet de mensen een beetje voorliegen.

De plannen voor de Zuidasdok zien er spectaculair uit. Geen uitlaatgassen meer, een prachtige parkachtige omgeving, waterpartijen, ruimte voor wandelaars en fietsers. En voor iedereen die in de komende jaren toch zijn zuur gaat spuien over hoofdstedelijk projecten die subsidie slurpen, heb ik één troostende gedachte: de vernieuwing van het station en de snelweg is helemaal niet bedoeld voor Amsterdammers. Het is bedoeld voor al die mensen die, net als ik, aan het eind van de dag niets liever willen dan de stad verlaten. Zonder oponthoud. In één vloeiende beweging. Het mooiste aan Amsterdam is de hogesnelheidstrein naar huis.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.
    • Rosanne Hertzberger