Hoogleraar rampenbestrijding: veiligheidsklep kapotte tank deed z’n werk

De aanpak van het gaslek in Alblasserdam verliep goed, oordeelt Ira Helsloot, hoogleraar Besturen en Veiligheid aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. „Maar hebben de inwoners van Meppel echt last gehad van de gaslucht?”

Ira Helsloot is hoogleraar Besturen en Veiligheid aan de Radboud Universiteit in Nijmegen.
Ira Helsloot is hoogleraar Besturen en Veiligheid aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Foto Jasper Juinen/ANP

Er lijkt niet zoveel te zijn misgegaan bij de ontsnapping van gas uit een tank op een bedrijventerrein in Alblasserdam, zo is het oordeel van Ira Helsloot, hoogleraar Besturen en Veiligheid van de Radboud Universiteit. „Alles duidt erop dat de tank heeft gefunctioneerd zoals zou moeten”, zegt Helsloot over de gaswolk die zich volgens verschillende berichten vanuit Alblasserdam in noordoostelijke richting over Nederland heeft verspreid. De geur van gas en brandend rubber zou tot voorbij Meppel, Veendam en Stadskanaal te ruiken zijn geweest, volgens betrokken veiligheidsregio’s.

Wat er precies met de tank met versnellingsbakolie op het bedrijventerrein in Alblasserdam is misgegaan, kan hoogleraar rampenbestrijding Helsloot niet zeggen. „Maar eigenlijk lijkt er niet zo veel te zijn misgegaan. Om explosies te voorkomen zijn gastanks zo ontworpen dat bij oplopende gasdruk door bijvoorbeeld onverwachte chemische reacties de druk wordt verminderd doordat gas kan ontsnappen via veiligheidskleppen. Dat is precies wat in Alblasserdam lijkt te zijn gebeurd.”

NL-Alert

Ook de alarmering door de veiligheidsregio’s, te beginnen met Zuid-Holland-Zuid, heeft goed gefunctioneerd, vindt Helsloot. „Vroeger gingen er sirenes af”, legt hij uit. „Maar nu, in het digitale tijdperk, krijgen omwonenden bericht op hun smartphone.” „Gezondheidsrisico nihil. De stank kan wel leiden tot overgeven of misselijkheid”, aldus een NL-Alert. Wel betreurt hij dat dit opnieuw „een enigszins raadselachtig bericht was”. „Er staat dat het gas weliswaar hoofdpijn en misselijkheid kan veroorzaken maar niet schadelijk is voor de gezondheid. Ik had begrepen dat zulke tegenstrijdige informatie – wel misselijkheid, maar niet ongezond – niet meer zou worden gegeven bij alarmeringen.”

Helsloot is verbaasd over de forse omvang van het gebied waar bewoners stankoverlast hebben gemeld. „Het lijkt me sterk dat de gaswolk uit Alblasserdam tot in Meppel een penetrante gas- en rubberstank heeft veroorzaakt”, zegt hij. „Gezien de krachtige of zelfs harde wind die vandaag over heel Nederland waait, is het onwaarschijnlijk dat de gaswolk niet binnen een paar kilometer is vervluchtigd. Zelfs bij grote branden van olietanks of chemische installaties die met minder wind gepaard gingen, reikte de rook niet verder dan een kilometer of tien.”

Massasuggestie

Niet uit te sluiten is dat „massasuggestie” een rol speelt bij de waarneming van stank in Drenthe en Noord-Nederland vandaag, denkt Helsloot. „Bij gas- en rookwolken gebeurt vaak iets waarvoor massahysterie een te sterk woord is: als mensen horen dat er gas is ontsnapt, beginnen ze dat vaak te ruiken, ook al is er helemaal geen gas op de plek waar ze zijn. Zo werd een jaar of tien geleden een aantal reizigers op het spoorwegstation van Amersfoort misselijk van gas dat uit een tankwagon zou zijn ontsnapt. Daar is later uitgebreid onderzoek naar gedaan, maar er werd helemaal niets gevonden. Een ander bekend geval zijn de Belgische scholieren die in 2009 massaal ziek werden van het drinken van cola uit blikjes die volgens sommigen vreemd roken. Onderzoek wees later uit dat er helemaal niets mis was met de cola en dat veel zogenaamd zieke scholieren zelfs helemaal geen cola hadden gedronken. Ik ben dan ook heel benieuwd naar het onderzoek naar de gaswolk van Alblasserdam dat er ongetwijfeld gaat komen.”

    • Bernard Hulsman