Opinie

De scholieren geven het signaal dat het tijd is maatregelen te treffen

Klimaatverandering

Commentaar

Duizenden scholieren die staakten tegen de klimaatverandering gaven donderdag een niet mis te verstaan signaal af. En de beweging is internationaal: er is een nieuwe generatie die in beweging komt. Die zich verzet tegen de achteloze wijze waarop de mens omspringt met de planeet. Inderdaad: There is no Planet -B zoals het opschrift luidde op een van de kartonnen bordjes. En dat betekent dat er dringend maatregelen nodig zijn om een dreigende catastrofe af te wenden.

De problemen die de opwarming van het klimaat ten gevolge van een hoge uitstoot van het broeikasgas CO2 onvermijdelijk veroorzaakt zijn geruime tijd bekend. De generaties die zich de jaren zeventig herinneren hoorden toen al de waarschuwingen van de Club van Rome. De poster waarop de aarde wordt voorgesteld als een kaars die bezig is op te branden, is iconisch. Maar de urgentie om er echt iets aan te doen verdampte.

Een halve eeuw later zijn er in Nederland, met zijn bevolking die grotendeels onder de zeespiegel leeft, nog te weinig maatregelen getroffen om de stijging van de oceanen te voorkomen of te keren. Er zijn internationale akkoorden, het belangrijkste het Klimaatakkoord van Parijs, waarin 195 landen afspraken de opwarming van de aarde onder de 2 graden Celcius te houden.

In Nederland heeft de regeringscoalitie afgesproken maatregelen te treffen ter uitvoering van die afspraak. Over de uitwerking is negen maanden aan vijf zogenoemde klimaattafels gesproken. In 2030 moet Nederland de CO2 uitstoot hebben gehalveerd. Zoveel is duidelijk.

Maar daarna ontstond verdeeldheid in de coalitie over de uitvoering. Over de maatregelen, over de kosten, over belasten van bedrijven of burgers. Er kwam populistische ruis tussendoor over vragen als hoeveel gehaktballen de gewone man straks wekelijks nog maar mag eten. En juist de afgelopen week sprak ook de Tweede Kamer een eerste keer over dat concept-Klimaatakkoord. Maar eigenlijk ging dat debat ook over VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff die het in verband met de aanstaande Statenverkiezingen opportuun had gevonden om weg te lopen van het akkoord en zijn collega Rob Jetten (D66) uit te maken voor ‘klimaatdrammer’. Dijkhoff keerde natuurlijk op zijn schreden terug: de coalitie was gered maar ondertussen had hij zijn boodschap gedropt.

Terwijl er een brede, democratisch gedragen, consensus is over het adembenemende probleem waar de wereld voor staat, vertoont de Nederlandse politiek dus verlammingsverschijnselen. Nauwelijks in staat te bewegen door opportunisme en verdeeldheid.

Het zou daarom ook goed zijn als het scholierenprotest wordt geïnterpreteerd als een wake up-call om aan de slag te gaan. De discussie over ‘spijbelen’ en schoolverzuim leidt af van de hoofdzaak. Argumenteren dat stakende jongeren zich laten misbruiken door een milieulobby getuigt van een armetierige vorm van complotdenken en ontkent het feit dat jonge mensen zelf kunnen en mogen nadenken. Bovendien is het de staat die in overtreding is door het zich niet houden aan de eerdere afspraken en nota bene een rechterlijke uitspraak in de Urgenda-zaak naast zich neer te leggen. Een staat die dat doet loopt het risico de morele autoriteit te verspelen om burgers de maat te nemen. Het is goed om te beseffen dat deze scholieren in wezen demonstreren vóór het kabinetsbeleid zoals afgesproken in het regeerakkoord: „Het is onze plicht er alles aan te doen.”

De demonstratie van de scholieren heeft het debat over noodzakelijke maatregelen om de klimaatverandering het hoofd te bieden opengebroken. Niet langer wordt daar alleen maar over gesproken in Haagse binnenkamers of talkshows maar door bijna iedereen. Dat is ook de grote verdienste van deze jongeren. Dat zij dansend van energie op het Malieveld tonen wat het betekent om vol te zijn van idealen. In plaats van te droogstoppelen over schoolverzuim kan Nederland zich gelukkig prijzen. Want een land zonder idealistische jeugd is ten dode opgeschreven.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.