Vrouwelijke wetenschapper maakt minder kans op subsidie

Gelijkheid In een zeldzaam activistisch themanummer wijdt The Lancet elf artikelen aan gender in de wetenschap.

Vrouwen in de wetenschap en gezondheidszorg zijn ondervertegenwoordigd op leidinggevende posities, ze worden ondergewaardeerd en ze hebben te maken met discriminatie.
Vrouwen in de wetenschap en gezondheidszorg zijn ondervertegenwoordigd op leidinggevende posities, ze worden ondergewaardeerd en ze hebben te maken met discriminatie. Foto Lex van Lieshout/ANP

Voor mannelijke wetenschappers die een subsidieaanvraag doen, maakt het niet hoe ze worden beoordeeld – op grond van hun projectvoorstel of op hun kwaliteit als onderzoeker. Voor vrouwen wel, blijkt uit Canadees onderzoek, vrijdag gepubliceerd in medisch-wetenschappelijke tijdschrift The Lancet. Sinds 2014 bestaan in Canada beide beoordelingssystemen naast elkaar; gemiddeld werd over vijf jaar 15,8 procent van de aanvragen gehonoreerd. Werd het project beoordeeld, dan hadden vrouwen 0,9 procentpunt minder kans op subsidie dan mannen; werd de persoon beoordeeld, dan hadden vrouwen liefst 4,0 procentpunt minder kans dan mannen.

De oorzaak voor het verschil is niet onderzocht, maar uit eerder onderzoek weten we bijvoorbeeld dat mannen minder administratief belast worden en meer geld krijgen om een eigen lab op te zetten dan vrouwen, en dus makkelijker een goed cv opbouwen, schrijven de onderzoekers.

Discriminatie en geweld

Hun onderzoek is een van de elf artikelen over gender in de wetenschap, met name de medische en gezondheidswetenschappen, dat The Lancet deze vrijdag publiceerde in een zeldzaam activistisch themanummer. Dat bevat verder nog twintig commentaren, opiniestukken en brieven over gender – een selectie uit de ruim 300 inzendingen uit meer dan 40 landen na een oproep voor bijdragen over dit onderwerp.

Vrouwen in de wetenschap en gezondheidszorg zijn ondervertegenwoordigd op leidinggevende posities, ze worden ondergewaardeerd en ze hebben te maken met discriminatie en geweld op basis van gender, schrijft het blad in een hoofdredactioneel commentaar getiteld ‘Feminisme is voor iedereen’. Die problemen worden al tientallen jaren erkend maar zijn zeer hardnekkig, aldus het redactioneel, en iederéén in het veld is er verantwoordelijk voor: „ja, ook medische tijdschriften”.

Economische groei

Gendergelijkheid is niet alleen een mensenrecht, betoogt een internationaal team onderzoekers in een overzichtsartikel: het leidt ook tot betere gezondheid, voeding en economische groei, onder meer doordat genderdiversiteit op de werkvloer goed is voor de productiviteit van organisaties. Maar aan de 15 beste universiteiten op het gebied van sociale wetenschappen en volksgezondheid bezetten witte mannen bijna de helft van de hoogleraarsposities, witte vrouwen ongeveer een kwart en vrouwen uit een etnische minderheidsgroep nog geen tiende deel, meldt een ander team onderzoekers. Dat mensen uit de ontwikkelingslanden ondervertegenwoordigd zijn in de wetenschap, ziet The Lancet ook als probleem.

Een heel ander onderwerp is de – niet altijd zichtbare – ondervertegenwoordiging van vrouwelijke proefpersonen en proefdieren in medisch onderzoek. Van de tien medicijnen die tussen 1997 en 2001 van de Amerikaanse markt werden teruggehaald, hadden er acht grotere gezondheidsrisico’s voor vrouwen dan voor mannen. Maar in medische en gezondheidswetenschappen wordt het geslacht van proefdieren en -personen nog steeds in maar tweederde van de artikelen vermeld, schrijven Amerikaanse en Canadese onderzoekers, en in biomedisch lab-onderzoek maar in ongeveer eenderde van de artikelen. Het neemt wel toe en als de eerste of laatste auteur een vrouw is, gebeurt het vaker.

Assertiever

Een Amerikaanse en een Canadese onderzoeker beschrijven wat er volgens hen moet gebeuren om vrouwen gelijke kansen te geven: onder meer erkennen dat je niet alleen op kwaliteit let als je een ‘Brian’ met een bepaald cv beter vindt dan een ‘Karen’ met hetzelfde cv, dat je niet moet proberen om vrouwen assertiever te maken, maar organisaties inclusiever. Zie het als innovatie, schrijven ze opgewekt. En: een quick fix bestaat niet.

The Lancet steekt ook de hand in eigen boezem. Weliswaar is driekwart van de redacteuren van alle Lancet-tijdschriften vrouw, en meer dan de helft van de hoofdredacteuren, maar slechts 25 tot 30 procent van de reviewers voor en auteurs in The Lancet is vrouw. Dat moet beter, vindt de redactie.

Lees over genderbias aan Nederlandse universiteiten: Helft van de promovendi is vrouw, maar cum laude krijgen ze zelden