Veel cola en dure auto’s voor Roemenië

Sponsoring EU-voorzitter Elk land dat een half jaar de EU voorzit krijgt giften uit het bedrijfsleven. Teken van ongebreidelde invloed op Europese besluitvorming.

De Roemeense premier Viorica Dancila spreekt bij het begin van het EU-voorzitterschap van haar land.
De Roemeense premier Viorica Dancila spreekt bij het begin van het EU-voorzitterschap van haar land. Foto Robert Ghement

Het logo van huidig EU-voorzitter Roemenië spreekt boekdelen. Daarop prijken de logo’s van maar liefst zeven bedrijven, waaronder die van Renault en Mercedes. De Franse en Duitse autobouwers leveren de wagens waarmee delegatieleden tijdens het voorzitterschap naar ministervergaderingen worden gereden. Eenmaal binnen kunnen de ministers neerploffen in een zitzak van Coca-Cola, uit de koelkast een colaflesje plukken of hun telefoon opladen onder een cola-fles.

Roemenië is geen uitzondering. Het sponsoren van EU-voorzitterschappen gebeurt al jaren. Niets mis mee, zeggen de EU-landen. Een teken van de ongebreidelde invloed van het bedrijfsleven op de Europese besluitvorming, zegt Corporate Europe Observatory (CEO). Deze Brusselse ngo bracht deze week een rapport uit over de bedrijfslobby bij instellingen van de EU. Overal zijn de bedrijven zwaar oververtegenwoordigd, zo turfde CEO.

Bij de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland in Brussel bijvoorbeeld. Van de 546 lobbybezoeken die daar tussen juni 2017 en juni 2018 plaatsvonden, was 73 procent met vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en 15 procent met mensen van ngo’s of vakbonden.

Lees ook: Eind januari werd ingestemd met een ‘lobbyregister’ voor belangrijke Europarlementariërs

De branche als nationaal belang

Ook bij de ministerraden, waar de belangrijke besluiten vallen, weten zakelijke lobbyisten binnen te glippen, terwijl ze het raadsgebouw eigenlijk niet in mogen. Visserijlobbyisten werden betrapt toen ze een perskaart gebruikten om staatssecretaris Martijn van Dam (Economische Zaken, PvdA) in de pauze wat visquota in te fluisteren. Alhoewel economisch van weinig waarde laten Nederlandse bewindslieden hun oren volgens CEO graag hangen naar deze „cultureel symbolisch” belangrijke sector.

Zo stellen veel lidstaten hun eigen branche, die vaak wel van groot economisch gewicht is, min of meer gelijk aan het nationale belang en verdedigen ze die daarom krachtig. De Duitsers met hun auto-industrie, de Polen met hun kolenmijnen en Spanje met telecomgigant Telefónica. Volgens CEO leidt dit tot soepele klimaatnormen en hoge telefonietarieven.

NRC checkt: ‘Bij kritiek op EU geen subsidies’

De Rotterdamse politicoloog Rinus van Schendelen, zelf lobby-adviseur in Brussel, stelt dat oververtegenwoordiging van bedrijfslobbyisten op zich weinig zegt over hun invloed. Volgens hem zijn ambtenaren van de Europese Commissie en leden van het Europees Parlement prima in staat de verschillende belangen af te wegen. Wel herkent hij dat ministers en regeringsleiders soms onevenredig worden beïnvloed door nationale bedrijfsbelangen.

CEO zelf bepleit onder meer dat nationale parlementen beter controleren welke beslissingen hun ministers in Brussel nemen en door wie ze worden ingefluisterd. Het Europees Parlement stemde vorige week in met huisregels die bepalen dat sommige ontmoetingen met lobbyisten worden vastgelegd in een register.